Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Cumaertesi 7 dekabr 2019

Calendar
dekabr 2019
Bzt Sal Çrş Cmq Cum Cmt Baz
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Sınıfdaşım Katânen bir azbardan keçemiz ve pensionerlerniñ laflarını eşitemiz - birisi ekincisine, oğlu yalıñız "bizim, Rusiye" gemilerinde yaldağanını añlata. "Tamam menim anam! - dey Katâ. - Tünevin onen kene tutuştıq. Bunıñ içün ebediy bir mezumız bar: Rusiye hırsızlağan Qırımdır. Anamdan sorayım: eger o, ukrain Maydanını ve Yanukoviçniñ zayıflığını qullanğan Rusiyeni tecavuz saymasa, ne icün aysa qartbabam, onıñ babası, faşist Almaniyanen cenk ete edi, ne içün onıñ kelgenine quvanmayıp, ösmür olaraq cebege ketti?" Böyle baqsañ, Rusiye işğalinden beş yıldan çoq keçti, amma yañı akimiyetke er kes alışmadı. Ebet, qırımlılarnıñ çoqusı öz fikrini açıq isbatlamay, içtimaiy ağlarda fikirdeşlerine layk qoymaylar, amma bu, içlerinde tirenüv olmağanını köstermey.

Mence, Rusiye işğalinen ava bile razı olmadı. Katânen, 2014 senesi sentâbrde furtunalı yel üfürgenini hatırladıq, küçlü böyle, noyabr ayında kibi yel edi, ava arareti tüşti, ve Keriç keçiti, "russo turisto"larnı bir aftağa yaqın tuttı.

"Balalıqtan berli hatırlayım ki, adamlarnıñ areketleri avağa tesir ete. Mına baq, - dey Katâ, - başta, yaz aylarından çoqusı yımşaqça ve hoşça olğan hayırsız sentâbr. Soñ, devamlı ve sıq-sıq olğan furtunalı yeller ve, kene de, Qırım muntazam mahsulat teminatından kesilgen soñ, qapatılğan keçit. Ve böylece bir sefer degil oldı. Şimdiki vaqıtnı, müitni bozğan umumiy açuvlanuvnen tasvirlegen meşur bard Timur Şaov aqlıdır: "Karbondioksid gazı degil, suvuq aqıntılar degil, nefret, aqılsızlıq, sabırsızlığımıznıñ menfiy energiyası müitimizni boza. Biz, elbette ki, materialistlermiz, bütün bu metafizikağa inanmaymız. Amma keçken dekabrde Moskovada qaç küneşli kün olğanını bilesizmi? Altı daqqa. Qazanmadılar... İşte, vatandaşlar, açuvnı eksilteyik. Aysa iklim bozula". Bunı o sanki biz içün degil ayttı, amma, ava bile rusiye işğalcilerinen küreşken, tam Qırım aqqında kibi oldı. Şimdiki küz de öyledir. Evellerde yağmurlar sentâbrde başlana edi, bu yıl ise belâ - taqvim qışı arfesinde tek yağıp başladı, amma bu kelecek bereketke ve, esası, suv olmasına tesir ete de".

Çiçeklengen Rusiye lagerni tutıp aldı ve öz kelecegini anda çürüte

Adam nefretiniñ menfiy energiyası nazariyesi, meraqlı köründi. Qırımlılarnıñ işğalcilerge qarşı çoqusı allarda susqun tirenüvi, tek avada degiul, maneviy müitte de bar. Yarımada ilhaqını büyük quvançnen qabul etkenler ve özüne ğururlanıp Rusiye vatandaşı degenler bile, Qırım deñişkenini ve kelmeşeklerni qabul etmegenini red etip olamay. Politehnika kolleciniñ faciasında elâk olğan bir balanı sıq-sıq hatırlayım - asker olğan babası, Uraldan sıcaq taraflarğa köçkenine pek quvanğandır, amma oğluna mında çoq yaşamağa qısmet olmadı. "Artek"te eki aynıñ içinde Rusiye qıtasından eki bala elâk olğanını da ilk eşitem. Müşkül doqsanıncı yıllarda bile böyle şey olmadı, mında ise çiçeklengen Rusiye lagerni tutıp aldı ve öz kelecegini anda çürüte.

Qırımnen tanışqan Rusiye ealisiniñ eksilmesine ve onıñ zenginliginiñ azlaşmasına yarımadanıñ yolları da yardım ete. Ne şeerlerniñ, ne qasabalarnıñ yolları bu qadar naqliyatqa azır degil edi. İlhaq vaqtında Qırımda elâk olğan ve yaralanğanlarnıñ kerçek statistikasını bilmeyim, amma yol qazaları aqqında haberlerniñ er kün çıqqanını bilem. Hususan yaz mevsiminde bir çoq adam faciasınıñ sebebi olğan bitirilmegen "Tavrida" aqqında daa aytmayım. Aksönov istese, er kün kapotına suv qalayını qoyıp yürsin, amma Devlet avtomobil teftişi başqa malümatnı köstere.

Pek coq turist içün Qırım tatili kederli bite, sanki qomşu Rusiyeniñ Keriç körüne ketken bütün yolları qazalarğa ırımlandı

Pek coq turist içün Qırım tatili kederli bite, sanki qomşu Rusiyeniñ Keriç körüne ketken bütün yolları qazalarğa ırımlandı. Mında qayd etmek kerek ki, rusiyelilerni episi Qırımğa ıntılıp kelmedi: olarnıñ sadece başqa yerde raatlanmağa çaresinden marum qaldırdılar. Bu yıl yazda bizde, tanışlarımıznın ricasınen, Rusiyeniñ Vladimirskaya vilâyetinden kelgen bir qoranta bir qaç kün gecelegen edi. Ekisi de devlet hızmetçileri, aqay politsiyada çalışa, apay - medeniyet idaresinde. Alupkada raatlana ediler, onı iç begenmediler, amma qoranta putövkası yalıñız anda berile edi. Yañı paalı maşnada keldiler, qaytqanda ise Moskova yanında qazağa oğradılar - özleri yaralı, maşnaları - darma-dağın. Olarnen telefonda laf ettik, Qırımğa artıq kelmeycekler ve tanışlarına tevsiye etmeycekler, dediler: "Qırımıñız bizni qabul etmedi, - sağlıqlaşqanda dedi qoranta başı. - Bizim toprağımız degil o".

Andrey Furdik, qırımlı, bloger

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Qırımlılarğa vannada yuvunmamağa muracaat ettiler: suv israfı pek büyük. Bu haber internetni patlattı. Teşkerdim: feyk degil, bu haberni rusiyeli "RİA Novosti" saytı bile derc etti. Ne aqqında aytam? "Vodı Krıma" müessiseniñ başı İrina Râbenko Qırım sakinlerine, vannada yuvunmayıp, duşnı qullanmağa rica ete.

"Bu, er adamnıñ öz saylavıdır, amma iqtisadiyat baqımından, vannağa köre, duşnı qullanmaq daa semerelidir. Duşta yuvunğanda, biz, 15 kere azca suvnı qullanamız", - añlattı memur.

Bunıñnen beraber o, Qırımda eali içün suv yeterli olğanını qayd etti, amma onı şimdige köre tutumlıca masfar etmek kerek.

Suv meselesini sesli aytıp başlağanları - alâmetli bir adisedir. Mına "24" Qırım telekanalı, yağmursızlıq agrariylerni ve suv hocalığınıñ işçilerini quvandırmay, dep ikâye ete. Qurğaqlıq ve özen ile suv anbarlarınıñ quruğanı, soñki vaqıtlarda aktual mevzulardan birisi oldı.

Men artıq qurğaqlıq aqqında ve Kefede tek altı yağmur yağğanını - o da sağanaq degil - yazğan edim. Amma vaziyet daa müşkül eken. Keliñiz, sadece ekspertler degil de, Qırımgidrometeomerkezi yazğanını baqayıq.

Oktâbrniñ başında çoqusı özenlerniñ havzalarında yağanaq yetmemezligi qayd etilgen edi. Olar, ayrı-ayrı yerlerde ve qısqa müddet devamında edi: Qırımnıñ Cenübiy yalısınıñ özenleri havzalarında, Qaçı, Belbek, Büyük Qarasuv, Küçük Salğır özenleriniñ havzalarında - yağanaqlar normadan tahminen 31-67%, başqa özenlerniñ havzalarında ise 18-20% edi. Yağanaqlar yağmağanı ve sıcaq ava olğanından sebep, Alma, Çorğuna ve Aluşta, Sudaq, Kefe civarındaki özenlerniñ yuqarı aqıntıları qurudı.

Suv anbarlarında tabiiy aqmalarnıñ suvları az edi: Qarasuvbazar yapma gölü - 0,61 mln kubometr, Aqmescit yapma gölü - 0,58 mln kubometr, Büyük Özenbaş yapma gölü - 0,61 mln kubometr. Avgustnıñ 28-inden başlap, Çorğuna suv anbarına suv kelmedi, Partizanskoye suv anbarına ise - avgustnıñ 31-inden başlap.

Yarımadanıñ ekseriy qısmında yağanaq olmadı, tek çöl tarafında ve cenübiy yalıda hafif yağmurlar yağdı. Yağanaq kölemi 0,0-0,2 mm-den çoq olmadı. Yağanaq qıtlığından sebep, qışlıqlarnıñ çimlenmesi ve ösmesine uyğun degil ava şaraiti edi. Bazı rayonlarda avgustnıñ ekinci dekadasından berli yağanaq olmadı. Topraq quru olğanı içün, Canköy rayonında 30 kün içinde qışlıqlarnıñ urluqları çimlenmedi, İslâm Terek ve Qurman rayonlarında ekinler siyrek olğanını ve ösümlikler solğanı qayd etildi.

Qırımgidrometeomerkezi, Ermeni Bazar ve Krasnoperekopsk civarlarında ava bulaşmasınıñ seviyesi yükselmesini qayd ete.

Ermeni bazardaki eki statsionar noqtasınıñ nezaret malümatına köre, 2019 senesi noyabr 11-18-inde şeerde ava bulaşuvnıñ seviyesi yüksekçe, dep belgilendi.

Krasnoperekopskta da aynı vaziyet. Bunıñ yağmurlarğa ne alâqası bar? Mesele şunda ki, Ermeni Bazardaki "Titan" zavodı, öz qalımtılarını toplayıcı suv anbarına töke. Amma şimdilik onıñ suv seviyesi pek alçaq. Böyle alğa 2018 senesinde rastkelgen edik, o vaqıt fevqulâde vaziyet ilân etilgen edi.

Hatırlatayım, bıltır avgust ayında zavodda zararlı maddelerniñ ava taşlanması oldı. Şeerden balalarnı tahliye etip başlağan ediler. Soñra, suv anbarını suvnen toldurdılar, vaziyet yahşılaşıp başladı. Amma şimdi endi üçünci aydan berli Qırımgidrometeomerkezi, Ermeni Bazarda ve qomşu Krasnoperekopskta ava bulaşması seviyesi köterilgen, dep bildire.

Bu vaziyette ne yapmalı? Yañı teren qurularnı qazmalı. İçki rayonında sakinlerni suvnen temin etmek içün, beş million rublelik eki yañı quyu qazıldı. Bunı Qırım köy hocalığı naziri Andrey Rümşin haber etti.

Ya daa neler yapa? Belki, suv aqıp ketmesin dep, borularnı tamirley? Belki, amma pek aşıqmayıp. Kefede Garnayeva soqağından tanışım telefon etti: 12 saattan berli soqaqta özen aqa. Vodokanalğa da, meriyağa da telefon ettiler: "Bekleñiz, brigada yaqında olacaq".

Eñ azından on kün Oktâbrskaya soqağından suv aqa - aqamı, aqsın. Eki kün evel Pobeda soqağında boru yarıldı - amma mında yarım künde tamirlediler.

Siz ise, Qırım sakinleri, vanna almañız, çeşme tübünde yalıñız strategik yerleriñizni yuvuñız, Qırımğa suv qıtlığını yeñmege yardım etiñiz.

Armen Haçaturov, kefeli bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG