Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Cumaertesi 17 aprel 2021

Calendar
aprel 2021
Bzt Sal Çrş Cmq Cum Cmt Baz
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2
Rusiye arbiy tehnikasınıñ Qıırmda Tavrida yolu boyunca avuşuvı, 2021 senesi mart ayı

Qırım sakinleri, Rusiye ve Ukraina arasında yaqın arada ola bilecek cenk mevzusını muzakere etip başladılar. Ve bunıñ sebebi bar, çünki Qırım paytahtında Rusiye arbiy tehnikasınıñ avuşması içün tıqanıqlıq bar, «Tavrida» yolunda ise kilometrlik sıralarnen Rusiye arbiyleri avuşa.

Bu yerde de vaziyet ne qadar ciddiy olğanını añlamaq içün talilci olmaq bile kerek degil. Doğrusını aytqanda, kendimde de qaranlıq tüşünceler bar. Bu tek Qırım ve Ukraina sıñırında Rusiye arbiyleriniñ artması aqqındaki bir çoq haberden soñ degil. Bir kün Aqmescitte Svoboda tarafqa keteken yol boyunca yarım saatqa tıqanıqlıqqa oğradım. Marşrutkada oturğanda, kene arbiler sütüni kete edi. Bu da meni çoq qorqutmadı, çünki Qırımda böyle şeylerge endi alıştıq. Amma biz yañı tehnika, yañı urbada askerleni körmege alıştıq. Bu sefer ise uruşlarnı körgen tehnika edi, askerler ise cenklerde iştirak etkenlerge oşay edi. Añlaşıla ki, bular qomşu Rusiyeden arbiy quvetlerdir. Mına bütün bular ise yaqınlaşqan felâket olacağı ile bağlı qaranlıq tüşüncelerni tasdıqlay.

Mına bütün bular ise yaqınlaşqan felâket olacağı ile bağlı qaranlıq tüşüncelerni tasdıqlay

İçtimaiy ağlarda Qırım sakinleri bomba sığınaqlarınıñ bar olması aqqında mevzunı kötere, amma muzakere vaqtında olarnıñ episi ticariy strukturalarğa ofis ya da anbarlar kibi satılğan. Qısqası, sirena sesini eşitp, Qırım sakinleri yalıñız başlarını ellerinen örtecek ve bomba ya da raketa olarnıñ evine barıp tüşmesin dep Allahqa duva ete bilecek.

Ne içün Rusiye Ukraina sıñırı yanında ordusını toplay? Kremlniñ propagandist haber vastalarınıñ bildirgen resmiy sebep – Ukraina Silâlı quvetleriniñ «DNR» ve «LNR» tarafından zapt etilgen ukrain topraqlarını azat etmek maqsadınen faal arektelerine yol bermemektir. Biz ise bilemiz ki, bugünki Kreml rejimi ögündeki ilk vazife akimiyetni saqlap qalmaqtır. Cenk ve arbiy vaziyetniñ tayin etilmesi – avtoritar ükmüniñ pekitilmesidir. Arbiy çatışma olğan taqdirde (ümüt etem ki, böyle bir şey olmaz) Kreml Ukraina ile tış cenkten ğayrı, daa Rusiye ve işğal etilgen Qırımda başqa fikirde olğanlarnı yoq etmege tırışacaq.

Arbiy çatışma olğan taqdirde, Kreml Ukraina ile tış cenkten ğayrı, daa Rusiye ve işğal etilgen Qırımda başqa fikirde olğanlarnı yoq etmege tırışacaq

Qırım işğaliniñ yedi yılı içinde mında Rusiye akimiyetiniñ siñirine tiygen küçler peyda oldı. Bu küçlerniñ temsilcileri Qırımda tesirini arttırğanından ğayrı, faal tarzda halqara meydanlardı çıqışlarda bulunıp, yarımada sakinleriniñ aqları ve serbestligi bozulğanı aqqında aytıp bereler. Amma bugünde Rusiye quvetçileri bir-de-bir qaideler uymalılar. Cenk ise quvetçilerniñ qollarını yiberecek ve olar cenk zamanına köre, temizlevni başlaycaq.

«Qırımbizimkidirler» kökten taşlarmı istey edi? Bunıñ yerine ise bombalar tüşe bile...

Ukraina ile cenk Rusiye içün elverişsizdir ve bu sadece büyük zararlar içün degil, amma daa strategiya olmaması içün. Çünki Kremlniñ Donbasnıñ kelecegi ile bağlı kerçek qararları yoq. Amma cenk akimiyet fırqasınıñ reytinlerinden deşetke kelgen Putin rejimi içün elverişlidir. Şimdi Devlet dumasında Kreml çoqluqtır. Sentâbr ayında neticeleri belli olmağan saylavlarnı nege keçirmek? Böyle ise cenk vaziyeti, saylavlar yoq!

Ükümni saqlap qalmaq içün bu rejim tecrit olunmaq azır. Rusiyeni dünya internentinden ve SWIFT sistemasından kesmek içün işler yapıla. Kremlniñ şiari ise «ne olsa ükümni saqlap qalmaq». Rusiyeniñ qomşusı Qıtay bu yoldan endi keçti. Bu sene Rusiye ve Qıtay arasında yañı arbiy alyansnıñ teşkil etilmesi aqqında laflar da tasadüfen degil.

Bugün qomşum, tüşünde bir qaç kere Aqmescit bombalanğanını körgenini ayttı. Bellesem, böyle tüşlerni ondan ğayrı digerleri de köre. «Qırımbizimkidirler» kökten taşlarmı istey edi? Bunıñ yerine ise bombalar tüşe bile...

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Qırımnıñ askeriyleştirilüvi

2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Rusiye yarımadada ve Qara deñizde muntazam sürette arbiy talimler keçire, arbiy tehnikanı, hususan uçaqquvar mudafaa sistemasını ketirip qoya.

2018 senesi yanvar ayında Fiolent burnunda S-400 Rusiye uçaqquvar-raketa kompleksleri arbiy nevbetçilikke başladı. Sentâbr ayında bunıñ kibi kompleksler Kezlevde de yerleştirildi. 2018 senesi noyabrniñ soñunda ise Canköyde S-400 uçaqquvar-raketa kompleksiniñ dörtünci divizionı arbiy nevbetçilikke başladı.

Ukraina Baş ştabı, Rusiye arbiyleriniñ Qırımda yapqanlarını qanunsız dep adlandıra.

Ukrainanıñ BM daimiy vekiliniñ muavini Yuriy Vitrenko, Rusiye yarımadada nükleer silâsını yerleştirgeninden qorqqanını bildirdi. Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtip muavini Serğiy Krıvonis, Qırımda nükleer silâsı olması mümkün bir qaç yer bar, dep bildirdi. Onıñ fikirince, onıñ yarımadada yerleştirilüv ihtimali «ğayet büyüktir».

2020 senesi dekabr ayında Kreml temsilcisi Dmitriy Peskov Rusiyeniñ Qırımda «telükesizligi içün er şey yapmağa aqqı bar», dep bildirgen edi.

BM Baş Assambleyası 2019 senesi dekabr ayında Rusiyeni işğal etilgen Qırımdan ordusını çıqarmasına ve Ukraina topraqlarınıñ vaqtınca işğalini toqtatmasına çağırğan qararnı qabul etti.

Firüze tüslü göl

Babuğan Yayla​nıñ dağ aldında, Aluşta civarında, ormanda özgün bir göl bar – suvnıñ tüsü firuzedir. Gölge eñ yaqın mesken yer Degirmenköy, o topraq yolu boyunca eki kilometr uzaqlıqta.

Degirmenköyge Aluşta ya da Partenitten marşrutkanen ya da öz naqliyatnen barıp çıqmaq mümkün. Gölge ise tek cip, mototsikl ya da kvadrotsiklnen barıp çıqmaq mümkün. İç bir sedan ve bir çoq krossover dalğı yolnı keçip olamaz. Yazda mında at üstünde kezintiler ola, amma şimdi daa vaqıt kelmedi. Amma er şeyni yahşı körmek ve is etmek içün cayav kezinti daa yahşı.

Degirmenköyniñ Lesnaya soqağı
Degirmenköyniñ Lesnaya soqağı

Degirmenköyniñ eski Ömür-Çeşmesinden başlanğan Lesnaya soqağı boyunca soñuna qadar ketemiz. Soqaq töpege kete ve topraq yoluna çevirile. Gölge taba yazısınen levha qayda ketmekni köstere. Yol boyu, teren yar üzerinden dağlardan Qırımnıñ Cenübiy yalısına suv ağı kete.Qırımnıñ Cenübiy yalısına suv ağı kete

Qırımnıñ Cenübiy yalısına suv ağı kete
Qırımnıñ Cenübiy yalısına suv ağı kete

Artqa aylanğan, Ayuv-Dağnı köre bile. Onıñ yüksekligi 579 metr deñiz üzerinde. XIX asırnıñ başında qırımtatarlar oña Biyuk-Kastel dey ediler. Orta asır italyan haritalarında ise Camello, yani deve, dep yazılğan.

Ayuv-Dağ
Ayuv-Dağ

Topraq yolu ep yuqarığa kete ve ormanğa qoşula. Yolnıñ ayırılğan uyelerinden birisinde navigator sağ tarafqa ketmek kerek, dep köstere. Öley ketip, bir qaç yüz metrden soñ suv ağınıñ yipine çıqamız.

Ormanda suv ağı
Ormanda suv ağı

Mında navigator solğa ve az körüngen yol boyu töpege ketmek kerek olğanını köstere. Elli metr tik, çam tereklernen tolu cap yezerinde tırmaşıp, daa beş daqqadan soñ bentke çıqamız. Terekler arasında gölniñ firuze tüslü yüzü körüne.

Firüze tüslü göl
Firüze tüslü göl

Gölniñ yüksekligi deñiz üzerinde 600-610 metr ve onıñ tolulıq seviyesine bağlı. Zatep bu göl degil, tıynaqtır. Şuralar zamanında mında ocaq edi. İşlep çıqarma yökünlengen soñ, o yerastı çoqraqlar ve baar irmaqlar sayesinde tolıp başladı. Tıynaqtaki suv seviyesini kötermek içün 1975 senesi Tavrida şarap zavodınıñ işçileri cenübiy-şarqiy ve cenübiy-ğarbiy taraflardan ben qurdılar. Tıynaqnıñ adını Yubileynıy qoydılar, çünki onı ğalbeniñ 30 yıllığına qurdılar, amma bu ad uymadı,

Zumrud-altın tüslü etüdler
Zumrud-altın tüslü etüdler

Babuğan-Yayla şimal tarafta yükselip tura, tepesinde daa qar yata. Gölden körüngen eñ yüksek dağ – Zeytin-Koş. Onıñ yüksekligi 1537 metr. Qırımdaki eñ yüksek dağlar arasında üçüncisidir.

Zeytin-Koş
Zeytin-Koş

Perimetri 400 metrden biraz ziyade olğan göl etrafında adamlar keze. Mında baarde ve küzde pek dülber, amma yazda da turistler Yubileynıy tıynağını unutmaylar.

Baarde gölge çoq turist kele
Baarde gölge çoq turist kele

Bazıları keze ve etraftaki tabiattan zevq ala, bazıları göl üzerinde fotoresimler çeke, bazıları kebap qavuralar. Neçler kvadrakopter ile egleneler, balalar suv yanında oynaylar.

Kvadrokopter uçuşı
Kvadrokopter uçuşı

Göl yerastı suv ve Urkuti-Çokrak suvu sayesinde tola. Çoqraq suvu mında borudan kele. Çoqraq suvunıñ leşçeti pek yımşaq, tıynaqtaki suv ise biraz tuzlu. Belli olmağan sebeplerden yerli sakinlen onı şifalı saya.

Tıynaqqa suv borudan aqa
Tıynaqqa suv borudan aqa

Bentniñ cenübiy-ğarbiy qısmında boru bar. Bugünde, anda suv aqması içün, göldeki suv seviyesi daa eñ azından üç metr köterilmeli. Dağlarda qar pek aza, şunıñ içün bunıñ olması pek şübeli. Havuz etrafındaki mesken yerler içün suv anbarıki kibi yapıldı.

Aqtarma borusı
Aqtarma borusı

Yerli sakinler gölge daa Milyan-Göl deyler ve ocaq olmazdan evel bu yerde kuçuk havuz bar edi, dep iddia eteler. Tıynaq etrafında çöp olmağanı da pek quvandıra.

Tüşken tal teregi
Tüşken tal teregi

Keri başqa yolnen ketemiz. Yenmek, köterilmekten qolaylıca. Aqcigerler temiz çamlıq avanen tola, bulutlar artından korbngen küneş ise etrafnı yarıqlata.

Keri yol
Keri yol

Biraz aşağı yolnı şlagbaum qapata. Firuze tüslü gölge maşnalar ketip olamay, tek cipler keçip ola.

Maşnalar içün yol qapalı
Maşnalar içün yol qapalı

Bazı yerlerde, yolda büyük gölçikler bar – olar dağdan aqqın ırmaqlardan tola.

Baar itmaqları gölçiklerni toldura
Baar itmaqları gölçiklerni toldura

Kimerde mında aqımlar olğanını yolnıñ diger qısmı, tasdıqlay. Onıñ üstündeki topraqnı suv yuvıp ketti. O qocamn timsahnıñ terisine oşay.

Suv yuvıp alıp ketken yol
Suv yuvıp alıp ketken yol

Biz yenmege devam etemiz. Bizge doğru taba turistler kete ve kete. Kimerleri Firuze tüslü gölge, kimerleri Babuğan yaylâ tarafqa.

Turistler
Turistler

Degirmenköyde 6-7 mototsiklciden bir gruppanı rastketiremiz. Olar töpege kete. Ekologlar, mototsikller ve kvadrotsikllerniñ şinaları topraq qatını mahv etkenine şikâyet eteler, amma buna baqmadan Qırımda böyle turizm çeşiti de bar. Bizim kuçuk seyaatımız ise soñuna keldi.

Mototsikllernen dağğa taba
Mototsikllernen dağğa taba

Yevgen Juk, Aqyarlı bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)​

«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG