Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Cumaaqşamı 20 fevral 2020

Çoqtan berli divar taqvimleri rastkelmegen, amma hatırlağanım qadar, er yapraqta yıl, ay ve kün belgilene. Amma Rusiyede asırnıñ sıra nomerasını da büyük raqamlarnen bastırmaq kerek. Bu fikir bugün Qırımda yağmur sorap yapılğan dualardan soñ aqlıma keldi.

Adını bildirmegen akimiyet vekili üküm etken arhiyereyge muracaat etken ve onıñ buyruğı ile bütün kilselerde yağmur yağması aqqında dualar etile. Bugün istekleri eşitildi dep sayayıq: yarımadanıñ eñ hayırsız köşesinde - Keriçte de yağmur ve qar yağa. Amma ögde baar, yağanaqlar daa degerli olacaqtır: halqta aytılğanı kibi, "mayda üç yahşı yağmur yağsa, üç yıllıq ötmek de olur". Amma öyle olmasa? Mayısta da, keçken yıl kibi, yazda da yağmur yağmasa, bütün dualar cevapsız qalsa? Ritual oyunlarnı yaparlar, er kesni tizge qoyıp, başlarınen asfaltqa urdırırlar, şaman Gabışevni çağırtıp, Afrika şamanlarını da yardımğa davet eterlermi? Yani, yañı Qırım "akimiyeti", Putinden yardım beklemekniñ faydası olmağanını añlap, bütün mesüliyetni Tañrığa yükleycek oldı. Ya onı Anayasanıñ birinci maddesine yazıp qoymağa teklif etkenlerinden soñ, bunda ne bar? Aqiqaten, küzde Moskovağa yollanılğan kurort statistikasınıñ raqamları raatlanıyıcılarnıñ sayısınen bir kelmese, birev cevap bermeli de.

Elbette ki, yalıñız Qırımda degil o qadar keride qalğan ve zemanege uymağan reberler bar, dep maña itiraz ete bilirler. Bunen pek zengin Qatar, bay Avstraliya ve avropalaşqan İsrailniñ de akimiyeti bellidir. Ebet, öyledir, amma quru ve suvsız İsrailde, köy hocalığı naziri bile dört yıl devamında Ağlama Divarı yanında yağmur yağması içün fermacılarnen beraber dua etken yerde, tek Allahqa işanıp bir yerde oturmaylar, ancaq tamçı suvarmanen bayağı bereket östürmege, deñiz suvunı tatlılaştırmağa ve onı ihracat bile etmege ögrendiler. Deral ruslaşqan Qırım zadegânları ise yarımada toplağını dımlatmaq ve eali ile raatlanıyıcılarnı içtirmek içün, Tañrığa muracaat etmekten ğayrı, daa sadece bir çareni bile - Putinniñ Ukraina qıtasında yañı arbiy çatışmanı açmasına işanmaq, ya da qoşma para bermesini yalvarmaq, ya da suvnıñ tuzlaştırmaq, ya da Kuban özenleriniñ Qırımğa taraf çevirmek.

İlhaqtan soñ qırım keri qayttı. Azatlıqlarnıñ sıñırlavı ile sovet devriniñ eñ pis vaqtı kelgeninden ğayrı, ealiniñ yaşayışı da aynı seviyege qayttı. Yani, yıllarnen yarımada qopqa-qopqa suv taşımasını, çanaqlarda savut yuvmasını, legende yuvunmasınıñ soñu kelgenine quvanıp, Şimaliy Qırım kanalınıñ qurulmasını hatırlap yaşay edi. Qırımnıñ "rusiye akimiyeti" bularnı daa teklif etmedi, amma oña yaqınlar. De Sergey Aksönov suvnı ayda eki kubdan azca qullanğanlarnı mukâfatlamaq teklif ete, de Suv hocalığı devlet komitetiniñ reisi İgor Vayl, tiş temizlegende çeşmeni qapatmağa tevsiye ete, de, kene o, başta Aqmescitni, iyünniñ 1-inden soñ ise bütün yarımadanı da saatlıq suv berüv cedveline keçirmesi aqqında ayta. Amma Vayl, rusiye akimiyeti tamirlevine milliardlarnen ruble bergen teşik boruları içün, Keriç soqaqlarında aman-aman er kün suv aqqanını añmay. Ve Vaylden bunı yahşıca añlağan yoqtırdır, amma devamlı suv qapatmaları borularnıñ daa tez ipranğanını sebep ola.

Keriç buña oşağan bir şey olğan edi, amma saanıñ mütehassısları qabul etmege mecbur oldılar ki, suvnıñ ne eki künde bir berilmesi, ne de kün devamında saatnen berilmesi, borularnıñ yarılmasına sebep olıp, iç suvnı iqtisat etmey. Em de ne Vayl, ne de Aksönov şeerniñ şahsiy suv menbaalarınıñ qullanılmasınen oğraşmağanları da hucur. Memurlarnıñ kimsesi, Keriçte çoqraqlar bar olğanını tüşünmey, olarnı sadece temizlep canlandırmaq kerek. Olarnıñ suvu da çeşme suvundan bayağı tatlıdır.

Qırımda suv teminatı meselesinde kercekten Tañrıdan yardım belkep, qıta Ukrainada cenk açılmasına işansalar, vade etilgen erzaq mallarınıñ ucuzlanması ve raatlanıyıcılarnıñ artması aqqında unutmaq mümkün. Suvsız yarımadada öz meyva ve sebzesi olmaz, österilgen soyları ise ekzotikanıñ fiyatına satılacaq. Böyle fiyatlarnen, Putin Qırımda daa qaç köpür açsa da, turistlerniñ kelmesini beklemege kerekmey. Aqıllı adam Qırımda bir yerli şeftali içün, Moskova ya da Peterburg bazarlarına Öbekistandan ketirilgen şeftalilerniñ bir kilosınıñ fiyatını tölemez. Amma Qırım akimiyeti bunıñ ögüni almağa aşıqmay. Papazlarğa dua etmekni buyurmaq daa qolaydır, soñra ise duaları samimiy olmağanlarında da qabaatlamaq mümkün.

Andrey Furdik, qırımlı, bloger

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Leningradnıñ faşist blikadasından tam azat olma künü yanvarniñ 27-sinde Rusiye arbiy şüreti künü kibi qayd etile. Bu munasebet ile Keriç "Blokada ötmegi" bütünrusiye aktsiyasına qoşuldı, yerli medeniyet işçileri ise bu aktsiyanı şeerniñ bütün müessiseleri, kitaphanelerine ve medeniyet merkezine yaydırdı. Anda "blokada ötmegi"ni numayış etken teartleştirilgen (!) beyanname tarqatma noqtaları yaratılacaq. Bu aktsiyağa yerli ötmek zavodını celp etip, yazıcı ve asker Daniil Graninniñ kitaplarında tarif etilgen ötmeklerni pişirip, tarqatmağanları taaciplidir.

Rusiyede facianı eglence merasimine çevirmege ustalıqnen bileler. Böylece Keriçniñ azat etüvi kününi de Rusiyede o qadar büyük bayram etmek mümkün, ve, misal içün, oquv yurtlarında ve kitaphanelerde Acı Muşqay taş ocağınıñ maketlerini tiklep, qoruyıcılar yapqanı kibi, seyircilerge de taşlardan dane-dane suv tamçılarını içtirmek. Ya da Yañı yıl bayramından qalğan fişenklerni ataraq, quyulardan suv aluv yarışını yapmaq mümkün. Aqaretlev, dersizmi?! Mana ve maiyetine köre - ebet, amma ğalebeniñ 75 yıllığı arefesinde teklifimni aqılsızlıq ya da mısqıl saymaz edim, çünki mayısnıñ 9-ınace mefküreci ve "Yekâne Rusiye" tarafdarlarınıñ fikir etüvi o qadar büyük ğayret ile çalışacaq ki, Georgiy şeritleri sadece qadın çantalarında degil olacaq, maşnalarnı bezetirler, vatanperver mevzusına bedava tatu yapmasını da teşkil eterler.

Abidelerge çiçek qoyuvı, meşal yürüşi, arbiy tarihiy oqumaları, arbiy vatanperver festivaller ve rekonstruktsiyalar mefküreviy kütleviylikni teşkil etmek içün artıq yeterli degil. Voronejden Keriçke "Desantçılar birligi" tarafından teşkil etilgen "Ğalebe yürüşi" çıqa, o, Rostov-na-Donu, Krasnodar ve Novorossiyskten 1200 kilometni keçecek. Rusiye Arbiy Desant Ordularınıñ komandalığı bu yürüşte Novorossiysk ava desant diviziyasınıñ ve Râzan desantçılar oquv yurtunıñ ansamblniñ iştirak etmesine ruhset berse, Keriç sakinleri el-elge uruşnı, tolanıñ başnen qırmaşını ve "Qanatlı piyade askerler"niñ türkülerini eşitecek ve körecek.

Rusiyede facianı eglence merasimine çevirmege ustalıqnen bileler

Amma şimdilik şeer merasimlerni öz küçünen becere. "Yekâne Rusiye" hadimleri olğan sırf şubalı qadınlarnıñ daa sovet vaqtından qalğan kölmeklerni ve şallarnı kiygen qartiylernen suretleri içtimaiy ağlarda çoq köründi. Bu partiya hanımları veteranlarğa "Yekâne Rusiye" yazılı paletlerni bere edi, qartlarnıñ bazıları olarnı elinde tutmaq bile küçü qalmadı - onıñ içün töşek yanında qaldırğanlar, anda da esabat içün suretler çekildi. Bu bütün Rusiye olğan partiya motı eken - beklenilgen ğalebeniñ 75 yıllığı bayramı cebecilerniñ ve emekçilernin evlerine evelce kele. Partiya reberleri, sağ qalğan veteranlarnıñ kimerleri mayısnıñ 9-ınace yaşamaz, dep qorqadırlar., böyle ise qartlarnen laf eterler, bahşış bağışlarlar vesselâm, partiya ve halq beraberdir, dep saymaq mümkün.

Keriç yetekçileri Rusiye Ğalebe bayramını içün özüne yüksek mecburiyetni alğan. Olar Sovet Birliginiñ Qaramanları hatırasına hatıra levhalarını tikleycek oldı ve atta - ne büyük quvançtır - Sovet Birliginiñ Qaramanlarınıñ adları berilgen soqaqlarnıñ alına ayrı diqqat etecek ola.

Şeer şurasınıñ oturışları ise endi tek şeer meseleleriniñ çezilmesi içün degil keçirile, anda büyük vatanperver duyğusı bar. Er deputat oturışında, şeer şurasınıñ reisi Maya Hujina aytıp bergeni kibi, Keriçniñ azat etilmesinde iştirak etken 146 Sovet Birliginiñ Qaramanınen tanış olalar ve hatıralarına sayğı köstereler.

Daa yaqınlarda sanalaştırmanen tek tarih ve medeniyet qoruğınıñ baş müdiri Tatyana Umrihina oğraşsa (onıñ reberliginde qadimiy Çar qurğanda defn etilgenler bile canlandırıla edi), şimdi şeerniñ iş çevreleri de buña berile, ve ğalebe yıllığına sanalaştırmalar - blokada ötmegininiñ numayışından başlap, cebeciler ve cebe arqası emekçilerinen suret yapmasına qadar - norma olıp qala .

Andrey Furdik, qırımlı, bloger

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG