Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Salı 21 may 2019

Calendar
yanvar fevral mart aprel may iyün iyül avgust sentâbr oktâbr noyabr dekabr
Nümüneviy resim

Qırımda yaşamaq ket-kete daa qorqunç ola. Sebepler çoq, amma siyasetten eñ uzaq olğanlardan birinde toqtalacam: Qırımda yaşamaq daa paalı ola, pensionerlerniñ ve adiy işçilerniñ parası ilk ihtiyaclarına bile yetmey. Bu kerçekten qorquza. Yaşayış ileride de tez paalılaşsa, ne olacaq?

Qırımğa qomşu Rusiyeden arbiy pensionerler, şimalden pensionerler çoq keldi, Qırımğa baqqanda olarnıñ pensiyaları pek yüksek. Qırımğa o qadar çoq insan keldi ki, bazıları yüz biñlernen insan olğanını ayta. Aqmescitte kvartal artından kvartal qurula ve bütün daireler satın alına! Rusiye arbiyleri pensiyağa çıqqanda olarğa Rusiyeniñ er angi regionında ev satın almaları içün üç million ruble berile. Amma şimdi Qırımnı da öz regionı dep sayalar, böylece, soñki beş yıl içinde bu genç pensionerlerniñ büyük qısmı sıcaq Qırımda ev aldı. Yahşı pensiyalardan ğayrı yahşı vazifede olmaq içün yaşları da kelişe (qırqtan biraz çoq). Qırımlılarnı er taraftan sıqıştıralar.

Olar sebebinden fiyatlar tez arta. Qırımlılar içün paalı olğan şeyler kelgenlerge pek kelişe. Satıcılar fiyatlarnı kötermege başladı. Bu künleri balıq tükânına kirdim, eñ ucuz balıq palamut 200 ruble, keçken seneniñ soñunda ise 150 ruble edi. Ve er yerde öyle. Kene de şu balıq tükânında bir qadınnıñ satıcığa aytqanlarını eşitem: «Ğrıvnânen daa yahşı edi». Satıcı nefes alıp razı oldı, çünki özü de bütün kün ayaqta tura – ayda 15 biñ ruble ala.

Şunı da unutmamaq kerek ki, qırımlılarnıñ pensiyanıñ üçte biri ve atta yarısı ilâclarğa kete. Az qala. Şunıñ içün Qırımda Rusiyeniñ beş yılı «bayramında» pensionerler pek az edi. Bayram vaqtı degil, nasıl yaşaycaqlarını tüşüneler.

Qırımlı pensionerler Rusiye akimiyetiniñ sanktsiyalar altında ya da vesiqaları olmağan, ya da qullanuv müddeti bitken mallarnı nasıl yoq etkenini televizorda seyir eteler. Ve tek pensionerler degil. Qırımlı iş adamı Oleg Zubkov bu mevzuda maña mına ne ayta.

Oleg Zubkov
Oleg Zubkov

«Rusiyede mallarnıñ vandallıq yoq etilüvi meni çoqtan raatsızlay. Keriç civarındaki ocaqlarda 180 tonna brazil tuvar etiniñ teslimatçınıñ bütün vesiqaları olmağanı içün yaqılğanını hatırlayım. Et yahşı ve aşalğanını er kes bile edi. Qırımdaki Rospotrebnadzor, gümrükhane vekilleri ve veterinarlarnıñ toplaşuvları biri-biri artından keçirile edi, et buzdolabı kameralarında qala edi. Etni «Taygan» arslanlar parkına arslan, qaplanlarğa bermege rica etken edim. Öyle de bermediler, maşina şinalarını qoyıp yaqqanlar. Tek Qırımda onlarnen örnek bilem. Et on tonnalarnen yoq etile, bazı vaqıtları esas sebep satuv müddetiniñ bitmesi ola. Memurlarnıñ fikirince, Afrikadaki arslanlar tek birinci nev etini aşay. Memlekette o qadar ayvan hocalığı, ayvanat bağçası bar!

Bizden soñ tufan ola bile – zemaneviy Rusiye reberliginiñ şiarıdır
Oleg Zubkov

Maña köre, Rusiyedeki sistema o qadar çürügen ve habarcılıq tolu, kimse kimsege inanmay. Olarnıñ (memurlarnıñ – müel.) fikirince, ihtiyarlar evine berilgen isviçre qaşqavalı ya da sucuğı kene tükânlarnıñ raflarına qaytıp, Rusiye iqtisadiyatına tüzetilmeycek zarar ketirecek. Apishane, arbiy bölüklerge beriñiz ve yerli Rospotrebnadzor vekilleri, cemaatçılıqnıñ yardımınen bu mallarnıñ qullanıluvını teşkeriñiz. Er bir büyük vilâyet merkezinde qullanuv müddeti bitken mallar içün laboratoriya olacaq ve keyfiyati teşkerilecek işlev müessiselerini quruñız. Misal olaraq, insanlar aşap olamağan etten köpek ve mışıqlar içün güzel konserva, kürpelerden köy hocalığı ayvanları içün qarışıq yem yapıla bile. Vaqtı keçken süt mallarını domuzlar yahşı aşay ve er kün öse. Er bir çoçqa çiftligi ayvanlar içün meyva, sebze, deñiz mallarını, ötmek ve tatlılarnı ala bile. Ya musadere olğan qara havyar, buzlatılğan mersin balıqlarınıñ tonnalarnen yoq etilüvi nasıl bir şey! Memlekette bunı aşaycaqlar yoqmı? Uzaq Şarqta havyarı çıqarılğan biñlernen tonna lososniñ tayga, deñiz, batırılğan barjalarğa atılğanını kördiñizmi? Men bularnı kördim. Bu memleket bir künlik yaşay, tek varvarlar devleti buña yol bere bile.

Bunı nasıl toqtatmaq mümkün dep soraysıñızmı? Bu problem Rusiyede yekâne olsa edi, onıñ al etilmesine halqnı ayaqqa turğızmaq mümkün edi. Ne yazıq ki, böyle toqallıq ve varvarlıq – Rusiyede aman-aman er şeyde ve er yerde. Tayganıñ acımasız kesilüvi olsun, faydalı qazıntılarnıñ qazıv çıqarıluvı olsun, balıqçılıq olsun. Bizden soñ tufan ola bile – zemaneviy Rusiye reberliginiñ şiarıdır», – dep paylaşa fikiriñni iş adamı.

Artıq bizler, qırımlılar, da bu Rusiye devlet toqallığınıñ reineleri oldıq. «Ğrıvnânen daa yahşı edi» – tükândaki adiy qadınnıñ bu ibaresi er şeyni añlata. Qırımdaki yaşayış ise devam ete, masalda olğanı kibi: ket-kete daa qorqunç ola…

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Ahtem Çiygoz

BM Havfsızlıq şurasında martnıñ 15-nde Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ beşinci yılına bağışlanğan mahsus toplaşuvı keçirildi. Toplaşuvda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz çıqışta bulundı. Qırım.Aqiqat çıqışınıñ tolu metnini derc ete.

Hanımlar ve efendiler, bizni davet etkeniñiz içün pek memnünmiz! Bu tedbir bizim içün Qırımdaki yüz biñlernen Ukraina vatandaşınıñ oğrağan faciağa diqqatıñıznı celp etecek bir fırsat.

Beş yıl evelsi Rusiye Qırımğa, vatanıma, ordusını haince, aydutça kirsetip, onı işğal etti. On biñlernen insan, Keriçten Aqmescitke qadar, Aqmescitten Aqyarğa qadar – qadın, bala, qartlar – bu arbiy maşina, «yeşil adamçıqlar», Qırımnıñ yollarında dolaşqan terroristlerge qarşı narazılıq şiarlarınen çıqtı. Miting iştirakçileri üç tilde ayttı – qırımtatarca, rusça, ukraince: «Putin, def ol! Kerekmeysiñ, bizni qorçalamağa kerekmey!».

Rusiyeniñ bu yoldan ketkeni Qırımda serbest ve barışıq içinde yaşamağa istegen vatandaşlarımızdan intiqam oldı. Ukrainanen beraber olmağa istegenleri içün intiqam. Bütün medeniy memleketlernen beraber olmağa, kelecegi içün küreşmege ve serbest yaşamağa istegen Ukrainadan intiqam alalar.

Beş yıl evelsi Rusiye Qırımğa, vatanıma, ordusını haince, aydutça kirsetip, onı işğal etti

Rusça aytam ve Rusiye vekilleriniñ külümsiregenini körem. Ve hatırlatmağa ve eminliknen aytmağa isteyim, bugünde-bugün Ukraina ve Qırımda yapqan cinayetleriñiz içün cevap bereceksiñiz. Yüz biñlernen ananıñ közyaşını sizge iç bir vaqıt afu etmeycekmiz. Balalarımıznıñ yetim qalğanını ve bugünde-bugün vatanımda barışıqsever sakinlerge qarşı yapqan terror intiqamını iç bir vaqıt afu etmeycekmiz. Sizni iç bir vaqıt afu etmeycekmiz. Ne qadar vaqıt keçse keçsin, cevap bereceksiñiz.

İnsanlarnı nasıl boysundırmağa tırışqanıñıznıñ şaatı olam. Yüzlernen insan apishanelerde qala ve sizge qarşı çıqa, çünki olarnıñ şeref ve itibarları bar, siziñ ise yoq.

Sizni iç bir vaqıt afu etmeycekmiz. Ne qadar vaqıt keçse keçsin, cevap bereceksiñiz

Hanımlar ve efendiler! Bugün, mında oturğanda bile, Qırımdaki facia devam ete. Qırımdaki Ukraina vatandaşlarımızdan iç birisi raat yaşamay ve yarınki künni tüşünemey. Qırımnı onı güzelleştirmek içün zapt etmediler, insan aqlarına riayet etmek içün de zapt etmediler. Bugünki künde Qırım – qorqu yeridir. Qırım – bütün Qara deñiz havzasında, Avropa Birliginde vaziyetni kerginleştirüv yeridir.

Qırım – bütün Qara deñiz havzasında, Avropa Birliginde vaziyetni kerginleştirüv yeridir

Biz ümüt etemiz. Bizler – Qırımda bulunğan yüz biñlernen Ukraina vatandaşımız, XXI asırnıñ cinayetçisi Putinge (Rusiye prezidenti Vladimir Putin QA) onıñ barışıqsever insanlarğa qarşı yapqan zulumını unuttırmañız, barışıqsever vatandaşlarnı qorçalamaq içün – halqara toplulıqnıñ yeterli qadar imkânı bar – bütün usullarnı qullanırsıñız, dep ümüt etemiz.

Barışıq küreşimizde em Ukraina şarqında, em Qırımda canlarımıznı feda etip, bu facia tezden biter, dep ümüt etemiz. Tezden serbest olıp, sizlernen beraber medeniy dünyanı quracağımızğa ümüt etemiz.

Malümat: Martnıñ 15-nde BM Havfsızlıq şurasında «Timsaliy san: Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ başlanğıç yıllığı: halqara uquqnıñ bozuluvı» mahsus toplaşuvı keçirildi.

Halqara toplulıq Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.

Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG