On eki yıl evelsi bu künleri Rusiye Ukrayinağa qarşı istilâsını ve Qırım işğalini başlattı. Bu aqta "Qırım: işğal kündeligi" mahsus maqalelerinde tarif etemiz.
2014 Senesi fevralniñ 21-nde Euromaydan faalleri ve Kyivdeki akimiyet añlaşma tizdi – ve o künü bu añlaşma bozuldı. Ukrayina prezidenti Viktor Yanukoviç Harkivge ketti. Qırımdaki "Berkut" ve iç ordu bölükleri Ukrayina paytahtındaki mevzilerini terk etti. Aqmescitte Qırım parlamentiniñ nevbetten tış sessiyası aqqında añlaşıp olamadılar.
Kün levhası
Saba erte Qırımtatar Milliy Meclisi ve "Euromaydan-Krım" cemaat areketiniñ faalleri Qırım Yuqarı Şurasınıñ nevbetten tış toplaşuvı olsa, narazılıq bildirmege qarar aldı:
"Bu qararnıñ sebebi Qırım parlamentiniñ nevbetten tış sessiyası oldı, Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ deputatları Leonid Pilunskiy ve Refat Çubarovnıñ fikirince, Qırımnıñ Ukrayinadan ayırılmaq qararı bir taraftan alına bile. "Euromaydan-Krım" bu aktsiyanıñ teşebbüsçisi degil, amma er birimiz yarın Yuqarı Şura ögünde olacaqmız, çünki bir qaç memur muhtariyetniñ kelecegini qırımlılarnıñ fikrini soramayıp belgilemez. Qırımda Cenübiy Ösetiya stsenariyiniñ tekrarlanmasına yol bermemelimiz, Qırım iqtisadiyatsız ve keleceksiz halqara izolâtsiyağa oğraycaq".
Saba Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov Moskvadan qayttı. Qırım Yuqarı Şurasınıñ nevbetten tış sessiyası saat 12:00-ge belgilendi. Jurnalistler içeri alınmadı.
Saat 11:00-de Qırım parlamenti ögünde Ukrayina tarafdarı quvetleriniñ narazılıq aktsiyası başlandı. 10 daqqadan soñ tahminen yüz "Halq-azat areketi" ve "Tavrik kazaklığınıñ" vekilleri faallerni parlamentten çetleştirdi. Tafralarnı milisler ayırdı. Binanı zırhlı yelekli ve qalqanlı uquq qoruyıcılar qaravullay edi. Amma meydanda Qırımnı Ukrayinadan ayırmaq ve mustaqil devlet qurmaq talaplı yazuvlı şiarlar qaldı.
Aqmescitniñ Petropavlovskiy kafedral kilsesinde Maydanda elâk olğan qırımlılar añıldı – faal Sergey Kemskiy ve milis hadimleri Andrey Fedükin, Dmitriy Vlasenko ve Vitaliy Gonçarov.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırımnıñ baş naziri Anatoliy Mogilevni Ukrayinadan ayırılmaq ıntıluvı içün mesüliyet aqqında hatırlattı:
"Qırım Muhtar Cumhuriyeti Nazirler şurası reisi Anatoliy Mogilev şimdi Kyivde, amma bugün Qırım Yuqarı Şurasınıñ deputatlar ekseriyeti anayasağa qarşı ve cinaiy qararlar ve Rusiyege çeşit yalvaruvlar alsa, o, Ukrayinanıñ Regionlar firqası Qırım bölüginiñ reisi olaraq mesüliyetli olacaq".
Aynı vaqıtta parlamentte nevbetten tış sessiya yerine Regionlar firqası fraktsiyasınıñ toplaşuvı açıldı. Anda kelgen Regionlar firqasınıñ Ukrayina halq deputatı Boris Deyç Qırım parlamenti spikeriniñ teşebbüsini böyle izaatladı: "Bu aqıldan kelmey".
Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Rustam Temirgaliyev "Qırımnıñ Ukrayinadan ayırıluv meselesi baqılmadı bile. Bu mevzuda bir çıqış olmadı. Bütün bular – uyduruvlar", dep ayttı.
Ukrayina halq deputatı, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Vladimir Konstantinovnıñ faaliyetini "devlet hainligi" olaraq körip, onı cinaiy mesüliyetke çeküv aqqında ayttı:
"Böyle laflar, em de devlet hızmetinde olğan bir memurdan – devlet hainligidir. Baş prokuratura bu insanğa qarşı cinaiy dava açmaq içün acele areket etmeli, ve o, apiske alınmalı. Amma bu devlette nizam qurulğanda olacaq, ğaliba".
Üyleden soñ Meclis binasına Qırımnıñ regionlarından qırımtatarlar kelip başladı. Refat Çubarov toplaşqanlarğa şöyle dedi: "Konstantinovnıñ aytqanları bizni pek qasevetlendire, halqımız böyle "beyanatlarnıñ" kerçekleşmesine izin bermeycek".
Aqşam üstü "tituşkalar" dep adlandırılğan Rusiye tarafdarı faaller Aqmescitniñ 6-ncı hastahanesinde ve N.Semaşko cumhuriyet hastahanesinde jurnalistlerge ücüm etti.
İlk sefer 2017 senesi fevralniñ 20-nde Qırım.Aqiqat tarafından derc etilgen maqale esasında yazıldı