Rusiye qanunsız bir şekilde ilhaq etken Qırımda – qış furtunaları mevsimi. Yanvar başından ava toqtamayıp deñişe: sıcaq avadan soñ yel ese, qar ve yağmur yağa. Qara deñizde beş metrlik dalğalar qayd etile. Eñ yaqın künleri yarımadada 2023 senesi "asırnıñ furtunasından" daa beter olması mümkün olğan furtuna olacaq, dep tahmin etile. Neler ola ve nege azırlanmaq kerek, Qırım.Aqiqatnıñ maqalesinde tarif etemiz.
Yanvarniñ ilk künleri Qırımda qısqa sürgen sıcaq ava ve qardan soñ saniyede 20-25 metr süratlı qasırğalı yel esip başladı ve Qara deñizde boranğa sebep oldı. Rusiye kütleviy haber vastaları onı "qaşqırlı" (2026 senesi aynı adı olğan ilk tolğun ayğa teñ kelgen eken) dep adlandırdı. Furtuna yer-yer yıquvlarğa ve suv basuvlarğa yol açtı. Yaqın künleri boran tekrarlanır, dep tahmin eteler. Çeşit kütleviy haber vastaları Qırımda 2023 senesi olğan ve aqibetleri alâ daa yoq etilmegen "asırnıñ furtunasından" daa beter ola bile, dep bildire.
Deñiz dalğalana
Bir qaç metrlik dalğalar Qırımnıñ cenübiy yalısındaki Yañı Küçükköy (Parkovoye) qasabasında yanvar ayında köründi. O qadar küçlü urğan ki, yalı kenarındaki demir qoralar qırıldı.
Şaatlarnıñ aytqanına köre, deñiz plâjlarnı ve plâj infrastrukturasını pek yuvıp kete.
Yaltanıñ özünde furtuna yerliler ve turistler içün qorqunç bir manzara oldı. Olar yalı kenarından baqıp, afatqa qarşı sabitliklerini teşkerdi.
Yaltanıñ Rusiye akimiyeti yerlilerni ve şeer musafirlerini reklama levhalarından, elektrik hatlarından uzaq olmağa ve gidrotehnik inşaatlarğa çıqmamağa çağırdı.
Beş metrlik dalğalar Qırımnıñ şarqiy yalısındaki Kaygador (Orconikidze) qasabasında da köründi.
"Dört-beş metrlik dalğa, deñizde qırıla ve endi kiçik dalğa yalığa kele. Bazı dalğalar – şaqa degil, taraq büyük", – dep tarif ete Qırımlı bloger Nikolay Mol.
Suv şeerge kirdi
Kezlevde furtuna sebebinden deñiz taştı ve Simferopolskaya soqağını suv bastı. Suv 30 santimetrge qadar köterildi, dep bildirdi şeerniñ Rusiye akimiyeti.
Bu sefer büyük aqibetler olmadı. Şeerniñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, yaqın vaqıtta avanıñ vaziyetine köre areket etmek içün kommunal tehnika azırlandı.
Kezlev 2024 senesi "asırnıñ furtunası" vaqtında Qırımda eñ çoq zarar körgen regionlardan biri edi. O vaqıt Simferopolskaya soqağını suv o qadar bastı ki, andan 300 sakinden çoq tahliye etildi.
Anda-mında ketken sığınaqlar
Yerliler ve turistler qar örtken Aqyarda fotoresimlerge toyalmadı, şeerni furtuna bastı.
12 saat devam etti, dep tarif ete yerli sakinler. Şeerde yalılarını birleştirgen katerlerniñ areketi vaqtınca toqtatılğan edi. Gece yel saniyede 30 metrge qadar esti, deñizde büyük dalğalar köterildi.
Eñ büyük yıquvlar Aqyarnıñ Mamaşay (Orlovka) plâjında qayd etile. Yalı kenarı bozuldı ve ticaret yerleri zarar kördi.
Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı büyük istilâsı vaqtında Rusiye akimiyeti qurğan beton sığınaqları furtunadan zarar kördi.
Olar yalıda darma-dağın oldı. Bazı sığınaqlar "deñizge tayıp tüşti", dep haber ete yerli kütleviy haber vastaları.
Yañı furtuna
Qırımda tabiat sınavları yaqın vaqıtta devam etecek. Yanvarniñ 8-i ve 9-nda yarımadada telükeli ava tenbisi yapıldı. Bu künleri qar yağa bile, yel ve furtuna quvetleşe bile. Yerli Rusiye akimiyeti qırımlılarğa bu künleri telükesizlik tedbirlerine riayet etmege tevsiye ete.
Bir çoq Rusiye kütleviy haber vastaları bu sefer afat 2023 senesiniñ soñunda Qırımda olğan "asırnıñ furtunasından" daa beter ola bile, dep yaza.
Bir çoq insan elâk olğan ve infrastruktura ve biznes obyektlerinde çoq sayıda yıquvlar olğan edi, yollar ve mesken evlerni suv basqan, energetik hatlarda qazalar olğan edi. Rusiye akimiyeti furtunadan 40 milliardlıq zarar aqqında bildirgen edi. Onıñ bazı aqibetleri alâ daa yoq etilmedi.
Qırımda elliden ziyade yalı kenarı ve yalı pekitüv inşaatı bozuldı. Moskva kontrolindeki yerli akimiyet büyük işlerge milliardlarnen ruble sarf etilecek, dep ilân etken edi. Amma çoqusı yerler alâ daa bozulğan alda qala.
