2014 senesi fevral ayınıñ soñundan ilk sefer Vladimir Putin Qırımnıñ zapt etilüviniñ izaatlayıcısı olaraq degil, iştirakçisi olaraq çıqışta bulundı. Onıñ teşebbüsinen Mustafa Cemilev ile telefon subeti oldı, qırımtatar halqınıñ lideri Rusiye prezidentinden Qırım yarımadasından ordusını çekmesini istedi. Bu künleri, 12 yıl evelsi, Rusiye Ukrayina erkânındaki Qırımnı zapt etti. Bu nasıl oldı, "Qırım: işğal kündeligi" maqalelerinde tarif etemiz.
Kün levhası
Keçken künniñ aqşamından berli Rusiye ordusı ve "Qırım samooboronası" İnkermandaki Ukrayina arbiy bölügini blok etti.
İnkermandaki arbiy bölükniñ qamaçavı, 2014 senesi martnıñ 11-12-si
Aqmescitte kimligi belli olmağan insanlar şeerde Rusiye prezidenti Vladimir Putinni Gitler sıfatında ve "Putler Caput" yazısı ile graffiti yaptı.
Qırımğa kirişi sözde referendumğa qadar vaqtınca sıñırlanğan edi, dep bildirdi Vladimir Konstantinov. Aqmescit ava limanı Rusiyeden uçaqlarnı qabul etmey, esas Ukrayinadan trenler keç qala, Perekop ve Çonğar blokpostları quvetleştirilgen rejimde çalışa.
Qırım seması uçuşlarğa qapatıldı, 2014 senesi martnıñ 12-si
"Artek" halqara bala merkezi qapatıldı. Soñra eski yerde Qırımda qısmen açılacaq, Karpatlarda öz "Artek" halqara bala merkezi peyda olacaq.
Kyiv patriarhatı Ukrayin ortodoks kilsesiniñ arhiyepiskopı Kliment Qırım "akimiyetini" zapt etilgen Ukrayina faallerini azat etmege çağırdı.
Arhiyepiskop Klimentniñ muracaatı, 2014 senesi martnıñ 12-si
Novoozernoye qasabasında arbiy-deñiz bazası ştabınıñ muvafaqiyetsiz ücümi oldı – 50 asker 2 KamAznen qaravul etilgen yerge kirmege tırıştı.
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen telefonda laf etti:
"Qırımtatarlarnıñ, Qırımnıñ tamır halqınıñ telükesizlik kefaletleri aqqında subet oldı. Putin XX asırda o qadar çoq şey körgen qırımtatar halqı daa bir faciağa oğramasın dep elinden kelgenini yapacaq, dep işandıra. O, (Putin – QA) qırımtatarlar yaşağan yerlerge ayrı diqqat olacaq, dep mahsus emir berdi. Arbiylergedir, qırımtatarlarnen bir çatışma olmasın dep… O, (Putin – QA) aytqan meselelerimniñ qararları – Ukrayina topraq bütünligine riayet etüv – referendum neticelerine köre qabul etilecek, dep ayttı".
Mustafa Cemilev Putin ile muzakereler aqqında: 2014 senesi martnıñ 12-si
Ukrayina Adliye nazirligi Qırımda evlenüv qaydlarını blok etti.
Qırımğa sözde referendumda iştirak etmek içün onıñ ilk ve soñki prezidenti Yuriy Meşkov keldi.
Yuriy Meşkov Qırımda, 2014 senesi martnıñ 12-si
Rusiye medeniyet ve sanat erbaplarınıñ "Prezidentniñ Ukrayina ve Qırımnen bağlı qararlarına qoltutuv" mektübi derc etildi. Umumen onı 511 kişi imzaladı.
Rusiye medeniyet erbapları Putinge qoltuta, 2014 senesi martnıñ 11-12-si
Ukrayina halq deputatı, Ukrayina Qaramanı, Qırım parlamentiniñ sabıq spikeri Boris Deyç qırımlılarnı olacaq "referendumda" iştirak etmege çağırdı:
"Olacaq referendumnıñ qanunğa uyıp uymamasınen bağlı farqlı fikirler olsa da, men qırımlılarğa muracaat etem – er bir yarımada sakininiñ soñki 23 yılda ilk sefer Qırımnıñ keleceginen bağlı fikrini bildirmek ve saylavını yapmaq aqqından faydalanması pek müim. Bazıları içün bu saylav çoqtan belli ve bir, bazıları içün ağır ve çekiştirgen ola, ve soñki künge qadar belli degil. Amma eminim, bu saylav Qırım ve kelecegimiz içün yapılacaq".
Rusiye arbiyleri Olenevkadaki Ukrayina Silâlı quvetleri radiotehnik istihbaratınıñ postupını zapt etti. Ukrayina arbiy deñizcileri stantsiyanıñ esas bloklarını bozdı, amma arbiy şeerçikni terk etmedi, obyektte bulunalar.
Felemenkteki Elsevier: "Putinniñ sıñırlardan haberi barmı?"
Qarasuvbazar rayonında Ukrayin radiomerkezi blok etildi. Zaptçılar kontrol-keçiş noqtasını sarıp, ücümnen qorquza ve bölükke kirsetmege talap ete.
Qarasuvbazar rayonındaki radiomerkez qamaçavı, 2014 senesi martnıñ 12-si
Aqmescitte kimligi belli olmağan insanlar "Aqmescit şeerlerara qayd ve tehnik inventarizatsiya bürosı" kompleks tarqatuv noqtasını zapt etip, bütün hadimlerni tışarı aldı ve binada qapandılar.
"Nova poşta", "Avtolüks" ve "Niçnıy ekspress" Qırımğa yiberilüvlerniñ ketirilüvini toqtattı.
"Büyük yedi" memleketleri "referendum" tanılmasını resmiy şekilde red etti:
"Bunıñ kibi er angi referendumnıñ iç bir qanuniy küçü olmaycaq. Bu tedbir azırlığınıñ olmağanı ve Rusiye ordusınıñ bulunmasından ahlâqiy küçü olmağan teren zararlı bir şey olacaq".
Avropa parlamenti Qırım işğalini tanımay, 2014 senesi martnıñ 12-si
Rusiye askerleri "Ay-Petri" ayrı radiotehnik batalyonını blok etti.
"Ay-Petri" bölüginiñ qamaçavı, 2014 senesi martnıñ 12-si
Ukrayina Tış işler nazirligine Ukrayinada Rusiye Federatsiyasınıñ işlerinden vaqtınca mesul Andrey Vorobyev çağırıldı. Oña Rusiye Tış işler nazirliginiñ martnıñ 11-nde Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ "mustaqilligine" dair beyannamesiniñ tasdıqlamasınen bağlı nota berildi.
Ukrayina sıñırından keçüv nizamınıñ ilk bozuvları (Ukrayinağa istilâ etüv), Rusiye Silâlı quvetleriniñ Qırımğa kirüvi, 2014 senesi fevralniñ 20-nde qayd etilgen edi. O künü Rusiyeniñ Qırım yarımadasını arbiy işğali, aslında Rusiye-Ukrayina cenki başladı.
İlk sefer 2017 senesi martnıñ 12-nde Qırım.Aqiqat derc etken metinge esaslanıp azırlandı
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.