Ermeni Bazarda (Armânsk) bir qaç saat bulunğan vaqtımda, ekşiliknen zeerlengen yollarnı yuvğan iç bir mahsus maşna kormedim. Eki afta evelsi olğanı kibi püskürgiçnen yürip, qatlı evlerniñ bala meydançıqlarnı temizlegen işçilerni de körmedim.
Şeer prokuraturası yanında bir qaç Rusiye FVN-niñ hadimini, büyük ihtimal, yanğın söndürüci KamAZnıñ bütün bölügidir, işte olarnı kördim. Amma olardan tek birisi binanıñ divar ve pencerelerine küçlü aqımnı doğrulttı, başqaları ise onıñ areketlerini közete edi.
Amma yerli sakinler meni qandırğanı kibi, kommunalciler er gece soqaqlarnı yuva. Memurlar ise, şeer ve cumhuriyet hızmetlerinden bu işke celp etilgen maşnalarnıñ doğru sayısını bildire - 15. Söz sırası, evelde suvğa kaltsiy sodasını qoşa ediler, amma soñ bu ğayeden vazgeçtiler - çünki bunıñ neticesinde, sanki, himiyaviy reaktsiyalar peyda ola.
Mındaki azbar hızmetçilerniñ işi bayağı arttı. Yaqın yerleşken “Qırım titanı” zavodınıñ ekşilik yanıqları şeer park ve raatlıq bağçalarında apansızdan yapraq tökülüvine sebep oldı. Kimer terekler asıl yapraqsız qalğan, bu ise - adet üzre keç küzniñ alâmetidir. İşte, tırnavuç ve sipirtkili yardımcılarsız olmaz.
Tam sükünet ve boşluq “taz” sayfiye massivinde üküm süre edi. Sessizlikni tek qarğalarnıñ igrenç ğaqıldısı boza edi. Kimer yapraqsız alma ve armut tereklerniñ (keç pişken çeşitlerdendir) üstü daa pişmegen meyvanen tolu.
Sayfiye evçikleri, evelleri suv tolu olğan Şimal Qırım kanalınıñ şeerden qarşı taraf yalısında yerleşken. Körünüşine köre, olarnıñ yarısında çoqu endi bıraqılğan, buña şaatlıq eterek yıqma ev ve etraftaki azbarçıqlar tura.
Bir vaqıtları, 2014 senesine qadar, yıllarnen adamlar Dnipro suvunen tolu keñ kanaldan qopqanen suv taşıp, topraqlarında ösken ve bereket bergen bütün şeyni suvara edi. Şimdi ise onıñ tübünde, daa keçken yılı gür otlar arasında körüngen, soñki küçük bataqlıqnıñ izi de qalmadı. Buña baqmadan, sayfiyeciler, ayaqmaşnalarnen plastik şiselerde bostanlarına çeşme suvunı ketirip, ep baarde saçqanını qurtamağa tırışa. Amma “Qırım titanı”nıñ “bahşışı” olarnıñ sebze bereketine bütün ümütlerini berbat etti. Böyle insanlardan birisi - Vasiliy Kondratenko.
Vasiliy Gordeyeviçnen biz sayfiye massivine kanaldan keçken köpürde tesadüfen tanıştıq. O, yetmiş beş yaşında. O, sovetlerniñ “asır qurulışı” - Baykal-Amur magistralinde çalışqan, soñra - çilengir olaraq “Qırım titanı”nda da. Onıñ apayı atta bu zavodnı qurğan eken.
“Bütün bereket yoq oldı. Endi bilmeyim - bundan soñ aşılağan Simirenko alma teregi ya da Ukrainadan, tuvğan Kirovograd vilâyetimden ketirgenim başqa çeşit almam ösüp çıqarmı, yoqmı. Baba Mariya deyim oña. Bütün bulardan soñ şeftaliler ve başqa aşılanğan tereklerim tüzelirmi”, - dep yana qartiy.
Himiyacılarnıñ şeerindeki “yeşil” meydançıqları aslı acınıqlı alda - sanki dersiñ, ahiret künü: mında tabiatnıñ solmasına adam ve bala olmamazlığı da qoşuldı. Cansız kibi mektep, bala bağçaları ve oyun meydançıqları tura. Tatilge dersiñ, tek balalarnı degil de, birden büyüklerniñ de çoqusını alıp ketkenleri kibi kele.
Er zaman üküm sürgen yayğara ne şeerniñ merkezinde, ne de “Titan” adlı Medeniyet ve raatlıq merkeziniñ ögündeki meydançıqta da yoq. Sadece azbar hızmetçisi olğan qadınlarnıñ tırnavuçları tübünde yapraq şıtırdısı eşitile. “Titan” yanında yerleştirilgen büyük ekranda ise, şeer vaziyeti aqqında “Krım-24” kanalınıñ soñki haberlerini yayınlay ediler.
İntervyü bergenler - “Qırım titanı” zavodı başlığınıñ vekilleri, Qırım baş nazir müavini İgor Mihayliçenko ve şeer memuriyetiniñ başı Vasiliy Telijenko - qayta-qayta (“taze”, tünevinki haberlerni toqtamayıp qaytarıp köstere ediler) ekşilik taşlantılarınıñ aqibetlerini yoq etüvinde yeñişlerini aytıp bere ediler.
Er zamanki yayğara ne şeerniñ merkezinde, ne de kenarında bar. Sadece azbar hızmetçisi qadınlarnıñ tırnavuçları tübünde yapraq şıtırdısı eşitile
Bir qaç adam toplanmasını,esasen esli başlılar, sadece satış yerlerinde körmek mümkün. O da kimerde bir. Gaydar soqağı ve Aqmescit yolu çaprazındaki yekâne kvas satıcısınıñ canı sıqılğanı aydın körüne edi.
Aselet belli bir vaqıt taqip ettim - yarım saatte içinde iç bir müşteri kelmedi. Bu da - sıcaq üyle maalinde.
General Vasilyev mikrorayonında qatlı evler kirişlerindeki skemlelerde yañğız pensionerler vaqıt keçire edi. Olardan birisi, evelleri “Qırım titanı” zavodında çalışqan işçi, bugüngece “mına saña evden çıqmağanı” aqqında ayttı. Şimdi ise, endi er şey yahşı dey, soñki künleri çeşmeden aqqan totlü suvnı diqqatqa almasañ. “Adamlar anda qırq beşer yıl çalışa - ve olarğa bir şey olmay”, - dep yekünley sübetdeşim.
Эвакуация или каникулы? Детей увозят из Армянска (фотогалерея)
Pensiyoner qadınnıñ, başqalar aqqında ne aytqanı bilmeyim, amma Qırım federal universitetiniñ yerli bölük studentleriniñ yüregine yatmaz edi dep tüşünem. Biz studentler yataqhanesiniñ kirişi yanında olarnen sübetleştik. Yaqın arada olğan ekşilik taşlantıları olarnıñ sınıfdaşı içün himiyaviy yanıqqa çevirilgen. Şimdi o qız Aqmescit hastahanesinde yata eken. “O, yahşı olur dep ümüt etemiz, bağ tutamız”, - dedi onıñ dostu.
Maksim Denisov, Qırım blogeri
«Blog» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkü