Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Rusiye quvetçileri qadınlarnı kütleviy surette taqip ete. Olarnı "terrorizm", "ekstremizm", "casuslıq" ve "devlet hainligi"nde qabaatlaylar. Amma ukrayin aq qorçalayıcıları bu davalarnı siyasiy sebeplerden yapılğan ve uydurılğan dep saya. Olar Qırımlı qadınlarnı Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrayinağa istilâsı vaqtında repressiyalarğa oğrağan daa bir hassas gruppa olaraq adlandıralar.
Çeşit ukrayin aq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ malümatına köre, ilhaq etilgen Qırım ve Rusiyeniñ apishanelerinde Qırımdan ve Rusiyeniñ işğal etken Herson ve Zaporijjâ vilâyetlerinden onlarnen qadın buluna. Qırımtatar resurs merkezi SİZO-da ve Qırım ve Rusiye cezahanelerinde tutulğan qadınlarğa qarşı siyasiy taqiplerniñ eñ azından 52 adisesi qayd etti. Teşkilâtnıñ qayd etkenine köre, daa ne qadar qadın incomunikado statusında apishanelerde bulunğanı belli degil.
Qırımlı qadınlarnı qabaatlamaq içün maqaleler qullanıla, olarda añlaşılmağan sözler qullanıla. Aq qoruyıcılar taqip etilgen qadınlarnıñ adlarını telükesizlik sebeplerinden aytıp olamay, çünki olarnıñ qorantaları işğal etilgen topraqta buluna. Qırım.Aqiqat olarnı Halqara qadın aqları oğrunda küreş Kününde hatırlatmağa qarar aldı.
Galina Dovgopolaya
12 yıl apis cezasını "Ukrayina faydasına casuslıq yapqanı" içün mahküm etilgen esli-başlı qırımlı Galina Dovgopolaya çekmekte. O, Qırımdan aman-aman eki biñ kilometr uzaqlığında Vladimir vilâyetiniñ koloniyasında buluna.
O qabaatını red ete. Qadın apis müddetiniñ yarısını endi keçirdi. Bu vaqıt içinde onıñ sağlığı fenalaştı, dep ayta Qırım.Aqiqatnıñ frilanser Vladislav Yesipenko.
"Gönüllüler oña tayaq berip yiberdiler, çünki o pek ağır ve yavaş yüre. O, ilâclarğa muhtac. Men göñüllilerden oña, biz onı çıqarırmız, dep aytmalarını rica ettim. O, buña pek quvandı. Ve o bunı bekley", — dedi o Qırım.Aqiqatqa.
Esipenkonıñ aytqanına köre, apishanede Galina Dovgopolayanı ürmet ile qabul eteler, çünki o "öz itibarı ile er angi cinayetçiniñ yerine qoya bile".
Bir sıra Ukrayin aq qorçalayıcı teşkilâtları Galina Dovgopolayağa qoltuttı.
"Bizimce, Dovgopolayanıñ apiske alınmasınıñ asıl sebebi onıñ siyasiy baqışlarıdır. Galina, Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım işğaline qarşı çıqıp, Ukrayina ükümeti nezaretindeki topraqlarda faaliyet köstergen Ukrayin göñülli teşkilâtlarınen bağ tutar edi. Aq qorçalayıcı teşkilâtlarnıñ, oña qarşı açılğan davanı siyasiy sebeplerden yapılğanı içün yeterli deliller bar", — dep aytıla olarnıñ umumiy beyanatında.
İrına Danılıvıç
Rusiye mahkemesi Qırım sakini, vatandaş jurnalisti, ekim İrına Danılovıçnı 6 yıl ve 11 ayğa azatlıqtan marum etti.
Rusiye telükesizlik hadimleri onı 2022 senesi aprel ayında işten evge qaytqanda tuttı ve bir qaç kün devamında tuvğanlarından bulunğan yerini gizledi. Qırımlı patlayıcı maddeler saqlağanında qabaatlandı. Uquq qoruyıcılar İrına Danılovıçnıñ közlük qutusında patlayıcı maddeni taptı.
O qabaatını tanımay. Apishanede bulunması qadınnıñ sağlığına pek zarar ketirdi. Amma SİZO-da oña ihtisaslı yardım kösterilmey. İrına Danılovıç, ekimge barmaq içün açlıq tutmağa mecbur edi. O, insultqa oğradı ve eşitüv qabiliyetini coya.
Bütün sınavlarğa baqmadan, İrına Danılovıç digerkerni yırlarenn desteklemege tırışa.
"Bir kere SİZO-da biri "Ya svoboden" adlı belli bir rok-balladnı yırlağanını eşittim. Daa soñra men, bu yırnı İrına ve onıñ kameradaşı yırlağanını bildim — belli bir şaraitlerde bulunğan, amma özüni serbest is etken bir qız. Olar dost oldılar ve soñra maña: "Olarnı eşitiñmi? Bular biz edik. Yırlayıq, seniñ içün de, er kes içün de, ümüdini coymasınlar dep". Ve bu, biri-birimizge köstermege tırışqanımız destekniñ misalıdır", — dep tarif etti Qırım.Aqiqatqa Kremlniñ sabıq mabüsi, şimdi ise Türkiyedeki Ukrayina elçisi Nariman Celâl.
Ukrayina aq qorçalayıcıları, Qırımlı Qırımdaki Rusiye rejimi aqqında kerçekni aydınlatqanı içün Rusiye repressiyalarınıñ qurbanı oldı, dep saya.
2026 senesi qara ayında İrına Danolovıç, apishaneden Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrayinağa istilâsı vaqtında Rusiye apishanelerinde bulunğan siyasiy mabüslerniñ taqdiri aqqında medeleni daa sıq kötermege çağırdı.
Nadejda Grekova
Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrayinağa keñ kölemlñ basuvı başlağan vaqıtta Qırımda qadınlarnıñ kütleviy taqip etilmesi yañı bir tendentsiya oldı. Bugün belli olğan eñ sert üküm Aqyarlı Nadejda Grekovanıñ pis cezası — 22 yıl.
Rusiye quvetçileri onı Rusiye arbiy memurına ücüm etüvde, terakt yapuvda ve patlayıcı saqlavda qabaatladı.
Taqiqatnıñ versiyasına köre, Nadejda Grekova 2024 senesi kiçik ayda Aqyarda Rusiye Federatsiyasınıñ Qara deñiz flotunıñ arbiy hızmetçisi kiralğan dairesinde patlav yapqan. Rusiye Federatsiyasınıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi onı qabaatlı tanıdı. O, Burâtiya koloniyasında, Qırımdan yedi biñ kilometr uzaqta buluna.
Rusiyeniñ aq qorçalayıcı merkezi "Memorial" onı "siyasiy sebepli ve ciddiy qanunnı bozğan alâmetler bar olğanına büyük ihtimal olğan" cinaiy taqip etilgen şahıslar cedveline kirsetti.
Lüdnmila Kolesnikova
Yaltalı Qırımlı Lüdmila Kolesnikova 17 yılğa azatlıqtan marum etildi.
O, Ukrayina Silâlı quvetlerine qol tutmaq içün bir pul satın alğanı içün "devletke qarşılıqta bulunğanında" qabaatlandı. Qırımlı evel Ukrayin militsiyasında çalışqan edi, 2014 senesi Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ ise bir qaç yıl devamında Rusiye politsiyasında tahqiqatçı edi, Ukrayina ve Rusiye vatandaşlığını saqlap qaldı. Soñra politsiyadan ayrıldı ve şahsiy şirkette uquqçı oldı.
Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrayinağa istilâsı başlağan soñ, Lüdmila Kolesnikova İrlandiyağa ketti, amma 2024 senesi anasınıñ ağır hastalığı sebebinden Yaltağa qayttı. Sabıq polis hadimini anasınıñ cenazesinden soñ tuttılar.
2024 senesiniñ yazından berli Lüdmila Kolesnikov apiste buluna.
Oksana Senejuk
Rusiye kontrolindeki Aqyar şeer mahkemesi Qırımlı, filolog ve Ukrayin faali Oksana Senejuknı 15 yılğa apiske aldı. O, devletke hainlik yapqanında qabaatlı tanıldı.
Taqiqat, o, Rusiye Federatsiyasınıñ Qara deñiz flotunıñ gemileri aqqında malümatnı Ukrayin istihbaratına bere edi, dep iddia ete. Onıñ davası qapalı mahkeme edi, malümatlar gizli.
Rusiye telükesizlik hadimleri Oksana Senejuknı Ukrayina tarafdarı olğanından sebep bir qaç kere sorğuğa çağırğan edi.
İstinaf instantsiyada Qırımlı qadınnıñ imayesi qabaatlav maddesini daa yımşaq maddege deñiştirmege tırışa.
Ukrayina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi, Oksana Senejuk "sahte qabaatlavlar esasında" tutuldı, dep saya.
Oksana Senejuknıñ siyasiy sebeplerden taqip etilgeni aqqında Ukrayina aq qorçalayıcı teşkilâtları koalitsiyası bildirdi.
"Eminmiz ki, Oksana Senegukniñ apiske alınmasınıñ asıl sebebi onıñ siyasiy baqışları ola. O, Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrayinağa qarşı tecavuzını takbih etkenini açıq şekilde bildirgen edi. Qırım yarımadasınıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında yaşağan Ukrayinalılarnı istilâcı memleket devletke hainliknen qabaatlap, cinaiy taqip etmege devam ete", — dep aytıla Qırımlı qadınğa qol tutqan olarnıñ umumiy beyanatında.
"Qırımlı qadım dörtlügi"
2025 senesiniñ soñunda dört qırımlı Esma Nimetullayeva, Nasiba Saidova, Elviza Aliyeva ve Fevziye Osmanovanıñ tutuluvı ve apiske alınuvı çoq seslendi.
Rusiye quvetçileri olarnı terrorizmde qabaatlay (RF Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi), Qırımlılarğa 20 yılğa qadar apis cezası üküm etile bile.
FSB Qırım bölüginiñ versiyasına köre, Qırımlılar "Rusiye territoriyasında yasaq etilgen halqara terroristik teşkilâtnıñ qadınlar bölüginiñ iştirakçileri edi, olar dünya halifeligi mefküresini tarqatqan edi".
Tutulğanlar qabaatını red eteler. 2025 senesi orta küz ayından berli olar Aqmescit SİZO-sında bulunalar. Olarnıñ tuvğanları izolâtorda yaramay şaraitlerden şikâyet ete. Nasıba Saidova qara qış ayında kamerada esini coydı. Oña tibbiy yardım çağırıldı, amma qorantağa qıznıñ alı aqqında haber berilmedi.
2025 senesi boş ayda dava iştirakçileriniñ anaları SİZO memuriyetinen körüşip, kameralarda suvuq olğanından şikâyet ettiler.
Fevziye Osmanova qorantasına mektüp yollap oldı. Mında o, apiske alınğanından soñ mahkemede qoranta ile körüşüvniñ ilk daqqasını tarif ete. O vaqıt quvetçiler olarğa qonuşmaqnı yasaq etti.
"Bizni çıqarğanda, maña bir şey aytma, qıçırma, el sallama dediler. Men sebebini añlamadım. Çıqıp kettik, sesler eşittim, başımnı aylandırsam ve bu kütle içinde bir çoq adam körem. Men seni birden taptım, ve tek seni eşittim. Biz qızlarnen sizni eşittik. Amma, elbette, sizge bir şey aytıp olamay edik. Soñra, ketkenimizde, men pek çoq tuvğanlarımnı kördim. Bir saniyeniñ qısmı olsa da, eñ yahşısı edi! O yerniñ hadimleri epimiz kibi destekke şaştılar", — dep yazdı o.
Aile repressiyaları
Rusiye Ukrayinağa qarşı arbiy areketlerni devam etken vaqıtta, Rusiye quvetçileri Qırımda adamlarnı qorantalarnen esir ala. 2025 senesiniñ başında Pervomaysk rayonında ana ve qızı Anna ve Oksana Sotsenko ğayıp oldılar. Doquz aydan ziyade olar aqqında iç bir şey belli degil edi. Daa soñra Ukrayin uquq qoruyıcıları olarnıñ Aqmescitniñ 1-nci SİZO-sında bulunğanlarını ögrendi.
Qırımtatar resurs merkezinde Rusiye quvetçileri qadınlarnı devletke hainlikte qabaatlay ve soy-soplarını qorquzıp, bir şey yapmamaları ve olarnı qıdırmamaları içün qorquzalar, dep bildire.
Yaqalanğan Qırımlılarnıñ vaziyeti şimdilik tam olaraq belli degil. Ukrayina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginde Sotsenko ana ve qıznıñ tutulmasını "işğal cinayeti" dep adlandırdılar.
Aynı vaziyette Qırımlı Viktoriya Strılets ve qızı Aleksandra Strılets de buluna.
2024 senesi olarnen bağ üzüldi. Rusiye quvetçileri tarafından tutulğanları aqqında Rusiye kontrolindeki Aquar şeer mahkemesi olarğa devlet hainligi qabaatlavı ile 12 yıl apis cezasını çıqarğan soñ belli oldı (Rusiye Ceza kodeksiniñ 275-inci maddesi).
Taqiqatnıñ versiyasına köre, Qırımlılar 2023 senesi ilk küz ayında Ukrayina arbiy istihbaratına mukâfat olaraq Ukrayina Mudafaa nazirliginiñ Baş idaresine RF arbiy obyektleriniñ fotoresimlerini yollağanlar.
Mudafaa nazirliginiñ Baş idaresiniñ bu meselede açıq mevamı yoq.
Ukrayina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciliginde, ana ve qızı Striletsniñ apiske alınması ve mahküm etilmesi "Qırımda Rusiye istilâsına qarşılıq kösterilmesiniñ" bir örnegi olaraq adlandırıldı.
Siyasiy sebeplerden Rusiyede daa ne qadar Qırımlı qadın apiste yatqanı belli degil. Bu vaqialarnıñ çoqusı belli degil, çünki Rusiye quvetçileri bu insanlarnıñ qorantalarına olarnıñ taqip etilüvini aydınlatmamaları içün basqı yapalar.