Andrey Kuzakov
Vasiliy Martışçenko
Aleksey Paliy
Zaporojjâ atom elektrostansiyası Dnipronıñ sol yalısında, 2022 senesi saban ayında Rusiye ordusı tarafından işğal etilgen Energodarda yerleşe. Haberlerde, hususan Ukrayina ve Rusiye arasında barışıq muzakereleri çerçivesinde onıñ aqqında çoq aytıla. Nikopolde, o, özenniñ qarşı yalısında, er vaqıt elektrik stansiyasını nezaret eteler, çünki oña yaqınlar. Şeerniñ fevqulâde vaziyetlerde nasıl areket etmek ve nasıl tahliye etilmek kerekligi aqqında mahsus qaideleri bar, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ rus tilli auditoriyası içün teşkil etilgen "Nastoyaşçeye vremâ" televizion ve onlayn ağı.
Nikopolge kirmek jurnalistler içün siyrek bir imkân. Dnipronıñ qarşı yalısında Rusiye ordusı buluna. Şeerniñ soqaqları aman-aman boş, anda yançıq atışmalar olıp keçti. Dron detektorı kamikadze insansız ava cihazları aqqında tenbiley.
Yerli sakinler ava telükesi signallarına diqqatnen cevap bere. Rusiye mermisi er daqqa ura bile. Yaqında şeerde nevbetteki facia yüz berdi: qara qış ayınıñ 31-nde atış neticesinde "Nikopol" futbol klubunıñ oyuncısı Vlad Strelçuk elâk oldı.
"Yaş oğlan elâk olğanı, altı insan yaralanğanı, bu kündüz olğan şey. Bu qavehane zarar kördi. Bu yerde Rozetka internet tükânımızdır. Ve bu yerge o keldi. O, kiçik bir işnen oğraşa edi, bir paketni almaq içün keldi, bu oğlan, 31 yaşında, ve işte bu yerde o elâk oldı. Bu yer pek faal, şunıñ içün o vaqıt insanlar çoq edi. İnsanlar mında paketlerni almağa keldi", — dep qayd ete Nikopol arbiy memuriyetiniñ yolbaşçısı İvan Bazılük.
Futbolcı Vlad Strelçuk elâk olğan künü, atışlardan yaralanğanlarğa iş adamı Anna yardım etti. Zarar körgenler onıñ qavehanesinde saqlandı. Merdivende alâ daa qan izleri körüne. "Biz kene çalışamız. Dostlarım telefon etti, er kes keldi, er şeyni yuvdı, temizledi, qapını qoydı, camnı çıqardı. Bugün biz endi çalışamız", — dey Anna.
Yerli memuriyet yolbaşçısınıñ malümatına köre, 2022 senesinden başlap Nikopol rayonında Rusiye ateşinden 155 vatandaş elâk oldı. 1200-den ziyade insan yaralandı.
— Ava telükesi künde qaç kere ilân etile bile?
— Bu onlarca, bazıda seksen, ve yüz kere, bu bayağı çoq. Umumen Nikopol rayonı boyunca bayağı çoq, — dep cevap bere İvan Bazılük.
Şeerniñ merkezinde yollarnıñ üstünde anti-dron ağları tizilgen. FPV-dronlarnıñ zararı pek büyük, top atışınıñ telükesi de bar, şunıñ içün er bir duraq yanında gabionlardan yapılğan sığınaqlar bar (ağ ve taşlardan yapılğan qaleler), anda adamlar beklenmegen ateşke oğrasa, saqlana bile.
Yerli sakinler, şeer boyunca saqlana-saqlan areket etkenleri aqqında aytalar.
"Men bir yerge ketmedim, "Aurora"da çalışam. Balalar beraber, qorqunçlı, amma yaşaymız. Er kün ateş açıla. Qorqulmağan yerler barmı?" — dey şeer sakini Lüdmila. "Ebet, pek qorqunçlı. Saqlana-saqlana yüremiz. Evden acele ATB-ge ve işke çapasıñ, başqa iç bir yerge barmaymız. Çünki çıqmaq mümkün degil, anda olğanlarnı köresiñiz. Vaziyet pek qıyın. Muzakereler olacaq ve müsbet bir şey olacaq, dep ümüt etemiz", — dep ayta Nikopol sakinlerinden biri Olğa.
Yerli akimiyet, şeer ve rayon devamlı çalışsın dep, elinden kelgenini yapa, dep bildire. Biznes de çalışmağa devam ete. Vladislav Petrov yaqında qavehane açtı: "Biz, iş adamları olaraq, bergi töleymiz, ve biz insanlar içün oñaytlı bir şarait yaratmalımız, olar er vaqıt bizge kelip, bir kase lezetli qave içip, bu şaraitten raatlanıp otura bileler".
Şeerde ateş açılğanından sebep yarıq kesilüvi de ola. Amma, yerli sakinlerniñ aytqanına köre, Kıyivde kibi degil. "Elektrik ile biraz qolayca: biz ise faal arbiy areketler alanı ve cebe yanındaki alan kibimiz, söndürüv cedveli yoq, tek zarar körgen ve tamir işleri yapılğan vaqıtta fevqulâde söndürüvler ola", — dey Vladislav.
Yerli sakinlerniñ qaseveti, Rusiye ateş açqan er seferinde, atom stansiyasınıñ çalışmasını temin etken elektrik ağları zarar körgeninden arta.
"Fevqulâde vaziyetler içün nevbette turğan çantalar bar. İnsanlar birinci nevbet planlarını bileler: ne yapmaq kerek olğanını, ve vesiqalarnı alacaqlarını, ve toplaşacaq yerlerini. Bildirüv bar: bildirüv merkezi, bildirüv gruppaları — yani biz buña azırmız", — dep ayta memuriyet yolbaşçısı İvan Bazılük.
Biz reportajnı çekken vaqıtta şeerde altı Rusiye mayını urdı. İvanğa bir qadın yaralanğanı aqqında bildirdiler.
Nikopol sakinleri öz şeerini terk etmek istemeyler. Bu olarnıñ evi, deyler. İşğal etilgen Energodarnıñ taqdiri qasevetlendire. "Menim pencerelerim tam ters tarafqa çıqa. Bu arada, men qarşı yalıda doğdım. Bu menim vatanımdır. Endi anda iç bir vaqıt barıp olamağanım içün pek yazıqsınam", — dey Olga.