2014 senesi saban ayınıñ on birinde Qırım ve Aqyar deputatları Qırımnıñ mustaqilligi içün rey berdiler. Lâkin olar "öz devletleri" kerek olmağanını ve esas maqsadı Rusiyege qoşuluv olğanını gizlemediler. Moskvadan ğayrı, iç kimse bu "mustaqillik"ni tanımadı. 12 yıl evelsi bu künleri Rusiye Ukrayina terkibine kirgen Qırım yarımadasını zapt etti. Bunıñ nasıl olıp keçkeni aqqında "Qırım: işğal kündeligi" adlı tarihiy neşirlerniñ mahsus sırasında ikâye etemiz.
Kün levhası
Martnıñ 11-ne keçeken gecesi 100 Rusiye askerinen yedi yük maşnası Tarhankut burnundaki ayrı radar bölügini blok etti.
Sabağa qadar bölükniñ yerleşken yerinde 30 ücüm etken qaldı, amma binalar Ukrayin arbiyleri tarafından tutulmağa devam ete edi.
Tarhankut Qırımdaki "yañı qaynar noqtası", 2014 senesi saban ayınıñ 11-i
Aqyarda Aleksey Çalıyğa boysunğan milis yerli Yevromaydan teşkilâtçılarından biri olğan İvan Şulganı yaqaladı.
"Halq samooboronası" yazısı ile kamuflâjlı urbağa kiyingen adamlar Qırım demiryolları müdirliginiñ memuriy binasını zapt ettiler.
OSCE temsilcisi Dunâ Miyatoviç Qırımda tutulğan jurnalistlerni azat etmege çağırdı:
"Qırımda jurnalistlerge ücümlerniñ artması meni pek qasevetlendire... Jurnalistlerniñ havfsızlığı içün mesüliyet, Qırımdaki qanun ve nizam içün mesüliyetli olğanlarğa aittir, ve olar bu jurnalistlerni acele azat etmeli".
Qırımda Rusiye tarafdarı teşviqatı quvetleşe, 2014 senesi saban ayınıñ 11-i
Qırım Yuqarı Şurası ve Aqyar şeer şurası "Qırım ve Aqyarnıñ mustaqilligi aqqında beyannameni" qabul etkenlerini bildirdiler.
Qırım ve Aqyarnıñ mustaqillik beyannamesi, 2014 senesi saban ayınıñ 11-i
Bundan da ğayrı, Qırım parlamenti "Qırımtatarlarnıñ aqlarını ğayrıdan tiklev" aqqında qararnı qabul etti ve Ukrayin sağ firqalarınıñ faaliyetini yasaq etti.
"Referendum"nı teşkil etmek ve keçirmek içün 16 million grivna miqdarında masrafname tasdıqlandı. Qırım bücetine mütenasip tüzetmeler kirsetildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ lideri Refat Çubarov, QMC Yuqarı Radasınıñ Qırımtatarlar aqqında qararı olarnıñ qanunsız referendumğa nisbeten mevamına tesir etmeycek, dep bildirdi.
Qırım ve Aqyarnıñ mustaqillik beyannamesi, 2014 senesi saban ayınıñ 11-i
Qırım parlamenti Qırımnıñ yañı prokurorını tayinledi, neticede internette meşur olğan Natalya Poklonskaya oldı. Aynı şu künü o Ukrayina prokuraturasından işten boşatıldı, oña qarşı cinaiy dava açıldı.
"Krım" devlet teleradiokompaniyası Moskva kontrolindeki akimiyetke boysundırıldı. Onı Kremlniñ nezareti altında olğan İnformasion siyaseti nazirligi idare etecek.
Aqmescitte Taras Şevçenko abidesi yanında Ukrayina birligi ve Qırım yarımadasında siyasiy repressiyalarnı toqtatmaq talabı ile miting keçti.
"Yevromaydan-Qırım" narazılıq aksiyaları er kün olacaq, dep ilân etti. Sergey Aksönov, "Qırım mahsus hızmetleri"niñ Ukrayin faalleri sözde referendum keçirilgenine qadar tutulacaq, dep bildirdi.
Aqmescitte siyasiy repressiyalarğa qarşı miting, 2014 senesi saban ayınıñ 11-i
Yalta şeer şurasınıñ esas kirişinde Ukrayina bayrağı alındı ve Rusiye bayrağı köterildi.
Halq deputatı Mustafa Cemilevni Kremlge şahsen Vladimir Putin davet etti. Cemilev Moskvağa Tataristan Cumhuriyetiniñ sabıq prezidenti Mintimer Şaymiyev ile körüşmek içün uçıp ketti.
Aqşamğa Rusiye Qırımnıñ "mustaqilligini" tanıdı. Poloniya ve ABD Qırımnıñ "mustaqillik beyannamesini" tanımaycağını ilân ettiler. Ukrayina parlamenti Qırım Yuqarı Radasını dağıtmaq içün protseduranı başladı.
Ukrayina Yuqarı Radası Qırım parlamentini dağıtmaqnı planlaştıra, 2014 senesi saban ayınıñ 11-i
Saban ayınıñ 9-nda tutulğan Avtomaydan faalleri ve jurnalistler Şura Râazantseva, Yekaterina Butko, Elena Maksimenko, Oles Kromplas ve Yevgeniy Rahno azat etildi.
Canköyde dört Rusiye Mi-24 vertolötını yerleştirdiler. Bundan evel zapt etilgen aviabazada rusiyeliler köçüci gospitalni açtılar.
Qırımdaki Rusiye Silâlı quvetleri tarafından Ukraнina sıñırından keçüv tertibiniñ bozulması ilk sefer 2014 senesi kiçik aynıñ 20-nde qayd etilgen edi. Bu künü Qırım yarımadasınıñ Rusiye tarafından arbiy işğali başlandı, bu ise de-fakto Rusiye-Ukrayina cenkine çevirildi.
İlk sefer 2017 senesi saban ayınıñ 11-nde Qırım.Aqiqat tarafından derc etilgen maqale esasında yazılğan