Armannıñ 16-nda saba erte Kıyivde "Petrovka" kitap bazarı Rusiye ateşine oğradı. Büyük bir yanğın başlandı. Anda biñlernen kitap yandı. Yanğıncılar ateşni bir qaç saat devamında söndürdiler. Ukrayina kitap bazarı Rusiye tarafından açılğan ateşten pek zarar kördi. Tek soñki bir yıl içinde o, bala ve bediiy edebiyatından başlap mektep dersliklerine qadar 10 million kitapnı ğayıp etti, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ rus tilli auditoriyası içün teşkil etilgen "Nastoyaşçeye Vremâ" televizion ve onlayn ağı.
Rusiye raketa ve uçucısız uçaqları basma, neşriyat, anbarlarğa ücüm etip, tek bina ve donatmalarnı degil, aynı zamanda öz oquyıcılarını tapa bilecek millionlarnen kitapnı da yoq ete.
Kıyivniñ "Konvi" neşriyatı Ukrayinanıñ eñ büyük matbaa işhanelerinden biridir. İşçiler ustahaneden qalğan harabelerini köstere: rus raketasınıñ doğrudan-doğru urulması binanıñ beton damını bütünley yıqqan. Bütün Ukrayina mekteplerine yollanmağa endi azır olğan yüz biñlernen kitap yanıp bitken.
"Lâkin eñ qorqunçlısı şu ki, eñ büyük ve qıymetli basmahaneler mında edi. Olar bütünley yoq etildi ve olarnı tiklemek mümkün degil", — dep qayd ete "Konvi"niñ ticaret müdiri Viktoriya Gayday.
Gayday basmahanege yapılpan darbe 260 biñ azır derslikke zarar ketirgenini ayta. Daa 140 biñi yarın derslik ola bilecek "yarımmahsulat" edi. Basmahaneniñ işçileri şimdi yıqıntılarnı temizleyler: yağmurlar ve suvuqlar kelmezden evel, olar zararlanğan damnı tüzetmege, pencerelerni deñiştirmege, istisal obyektlerini temizlemege ümüt eteler.
"Ücümden soñ menim birinci duyğan şeyim açuv edi, — dep itiraf ete Viktoriya Gayday. — Lâkin men de añladım ki, ne olsa olsun, biz er şeyni tüzetirmiz. O vaqıt menim açıq qararım bar edi, biz çalışıp, er şeyni tüzetecekmiz. Biz öz şeriklerimizni taşlamaycaqmız. Biz bazardan çıqmaycaqmız. Bunı tiklemek içün çoq vaqıt ve yatırım kerek olacaq, amma men bunıñ mıtlaqa olacağını bilem. Biz er keske, şu cümleden Rusiyege de, Ukrayin kitaplarını yoq etmek mümkün olmağanını isbat etecekmiz!"
Rusiyeniñ ateşke tutmaları neticesinde Harkivdeki "Ranok" neşriyatınıñ anbarı da büyük zarar kördi.
"Ranok"nıñ anbarındaki yanğın bir qaç kün devam etti ve tahminen on million kitapnı yoq etti. Neşriyatqa ketirilgen zarar bir milliard grivnadan ziyade oldı. Ğayıp olğan nushalar arasında Ukrayin mektepleri içün on eki biñ derslik bar edi.
"Bala edebiyatı 8 milliondan ziyade nushada edi. Derslikler de bar edi, olarnıñ sayısı milliondan ziyade", — dep qayd ete "Ranok" neşriyatınıñ logistika merkeziniñ dmüdiri Larisa Zubkova. — Bularnıñ episi bütünley yoq etildi... Bularnıñ episi mekteplerge ketmek kerek edi".
"Kitaplarnıñ yanması pek qorqunçlı, dep aytmaq isteyim", — dep duyğulı ayta Viktor Kruglov, "Ranok" neşriyatınıñ müdiri. — Tarihtan bilemiz ki, nasistler kitaplarnı yaqa ediler. Ve şimdi XXI asırda bu tekrarlana."
Tek 2026 senesi Oraqta Rusiyeniñ ücümleri tahminen 1,5 million Ukrayin kitabını yoq etti. Saa vekilleriniñ aytqanlarına köre, tek soñki bir yıl içinde Rusiyeniñ anbarlarğa, basmahanelerge, logistika merkezlerine yapqan darbeleri tahminen 10 million ekzemplâr kitapnıñ yoq etilmesine ketire. Ve kitap neşircileri Rusiye askerleri bu ücümlerni maqsatlı olaraq nişanğa alalar, dep sayalar:
"Bu bizim kimligimizge ücümdir. Çünki o kitaplar, olarda olğan Ukrayin sözleri medeniy koddır", — dey "Knigolav" neşriyatınıñ dmüdiri Maksim Prazdnikov. — Em de, elbette, basmahaneler ve neşriyatlarğa ücüm etilgende, bu tek maddiy degil de, müim medeniy zarar ketire."
Ukrayina iqtisadiyat nazirligi zarar körgen basmahanelernen maddiy yardım programmaları boyunca mesleatlaşmaqta. Tek Kıyivdeki "Konvi" basmahanesine kelgen zarar tahminen 7 million dollarğa yetti. Neşriyatnıñ taqımı şimdi mahsulat çıqaruvnı yañıdan başlamaq yollarını qıdıra. Bu arada Harkivdeki "Ranok" neşriyatı tek istisalnı tiklemek degil de, ola bilir yerleştirüv aqqında da tüşüne.