Qırım iqtisadiyatı cenk aqibetleri sebebinden qıyınlıqlarğa oğray. O, bir çoq iş adamı işini devam etmek yerine qapatmaqnı doğru sayğan bir vaziyette qaldı. Ne içün böyle ve bu esnasnıñ aqibetleri ne — Qırım.Aqiqatnıñ materialında oquñız .
Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı tam kölemli cenki başlanğan soñ Qırım iqtisadiyatı bu sene Quralayğa qadar turğun edi. Amma 2026 senesiniñ yazında Qırımdaki biznes pek menfiy bir stsenariynen qarşılaştı, Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ Qırım yarımadasına yapqan muvafaqiyetli ücümleri biznes içün bir qaç müim yönelişte birden çöküvge ketirdi. Qırımda benzin aman-aman yoq oldı, elektrik energiyası çoq saat devamında yoq, Qırım yarımadasına ketken logistika yolları telükesiz oldı.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ iqtisadiyatı içün bütün bu belâlarğa qoşma olaraq, Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov, endi bölge içün bücetten para berilmesi bayağı sıñırlana, dep bildirdi.
"Mudafaa ve telükesizlik meselelerine masraflarnıñ arttırılması sebebinden bu sene bücetten para berilüvi sıñırlandı. Bu mecburiy bir tedbir. Aynı zamanda qolnen idare etüv rejiminde ayrı noqtalarda qararlarnı qabul etemiz. Yazıq ki, sistematik degil de, ayrı-ayrı, çünki şimdilik resurslar yetmey", — dep bildirdi Aksönov.
Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov, işğal etilgen Qırımda Ukrayina mudafaa quvetleriniñ Qırımnıñ arbiy-sanayı, energetik ve logistika infrastrukturalarına böyle büyük darbeler endirmesini beklemey ediler, dep bildirdi.
"Biz Qırımğa nisbeten ğayet büyük nasist ücüminiñ şaatları oldıq, maqsa — bir körüngen neticeni elde etmek ve bunı qısqa müddetli ğalebe olaraq köstermek edi. Bucenkni uzatmaq ve ğarbiy para ve silânı almaq içün yapıldı. Biz zarar kördik, bizge ciddiy zarar ketirildi, bunı azlatıp köstermekniñ manası yoq", — dedi Konstantinov.
Onıñ malümatına köre, atta büyük qurucılıq biznesi bu yazdan berli qıyın vaziyette buluna.
"Qırımnıñ qurucılıq saası destekke muhtac. Şimdi o beş qatlı eksiklikni yaşay", — dep qayd etti Konstantinov.
Qırımnıñ sanayı müessiselerinden biriniñ hadiminiñ malümatına köre, şimdi yerli sanayı büyük qıyınlıqlarğa oğray.
"Bizim işhanemiz Rusiye Mudafaa nazirliginden sımarışlar alıp, üç nevbette çalışa edi, şimdi bir nevbette çalışamız, logistika problemleri sebebinden malzeme ve terkibiy parçalarnı kerekli miqdarda alamaymız. İşhanede sİlk küzden berli azır mahsulatnı yollama planı yerine ketirilmey", — dep bildirdi Qırım.Aqiqatqa mütehassıs.
Qırım qamaçavı Qırımdaki bir çoq müessiseniñ normal çalışması içün aşılmaz bir mania oldı. Taşıyıcılar Qırımğa yüklerni ketirmek istemeyler, çünki ziyanlar büyük.
"Quralaydan berli Qırım qamaçav altında, teslimat qıyın ya da imkânsız, teşkilâtlarnıñ çoqusı qapatıldı, alâ daa çalışıp turğanlar — olarğa sayğı, ileride daa beter olacaq. Olar (Qırımnıñ Rusiye akimiyeti - QA) bunı tahmin ete bile ediler, amma on eki yıl devamında bir şey yapmadılar, işte neticesi", — dep izaatlay Qırım içtimaiy ağlarınıñ Qırım segmentinde çalışqan Qırımlı Aleksandr İvanov.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ sanayı-ticaret nazirliginiñ malümatına köre, "şimdiki vaqıtta şimaliy Qırımnıñ müessiselerinde vaziyet sebebinden istisal faaliyeti vaqtınca toqtatıldı". Şeerni teşkil etken müessiseler bile çalışmay.
Kimyeviy müessiselerniñ işi toqtatılğanı sebebinden yanındaki saalar da işini toqtattı.
"Qarasuvbazar rayonında Aromatnıy şahtalarında çalıştım, amma şimdi bizni tatilge yiberdiler, çünki hammalnı Krasnoperekopskiy soda zavodına ketire edik, şimdi ise o, çalışmay. İdarecilik qorantalarımıznı qışta nasıl aşatacağımıznı aytmay — añlaşılmay", — dep ayttı Qırım.Aqiqatqa anonimlik şaraitlerinde karyera hadimi.
Qırımda müessiselerniñ qapatıluvı sebebinden bir çoq insan işsiz qala.
"Qırımda ne olıp keçe? İnsanlarnıñ yarısı işsiz, yarısı ise bir parça ötmek içün çalışa. Sekiz saatlıq iş endi tapılmay, 12-14 saatlıq işni öz başına çalışqan kibi bile aytalar. Ne yapacaqmız?" — dep soray Qırım sakini Yelena Popoviç.
Qıyın maliyeviy-iqtisadiy vaziyet sebebinden "Krımavtoodor" şirketinde qısqartılğan iş aftası rejimi kirsetildi — endi müessisede üç künlük iş aftası.
Maliyeviy müessiselerde de hadimler içün vaziyet fenalaşa. Tasil saası hadimleri aylıqlarına qoşma paranen bağlı şikâyet eteler. Ve büyük şirketlerde bile aylıq indeksatsiyası yapılmay.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti şimdiki vaziyette daa çoq iqtisat etmege mecbur.
"İlk yazdan başlap Qırımnıñ bütün regionlarında soqaq yarıqları yoq. Aqmescitte bar edi, amma şimdi de mında tek gece saat 11-ge qadar. Çeşmelerniñ episi iqtisat maqsadınen söndürildi. Umumen, bizni qıyın qış bekley", — Qırım.Aqiqatqa Qırımlı faallerden biri izaat berdi.
Qayd etmek kerek ki, Qırımda bizne çalışmağa devam etken misaller de bar. Söz, bir qaç ay evelsi, Ukrayina mudafaa quvetleriniñ logistika merkezlerine muvafaqiyetli ücümlerinden soñ, işğal etilgen Qırımdaki berüv noqtalarını qapatqan Wildberries Rusiye bazarı aqqında kete. Şimdi Wildberries artıq berüv noqtalarını qapatmay, amma çoqusı qısqartılğan cedvel boyunca çalışmağa devam ete.
"Şirketimiz yañı şaraitlerge alışa. Şimdi boş binaları olğan şahıslarnen, esasen Aqmescit ve Qırım yarımadasınıñ diger büyük şeerlerinen añlaşmalar tizemiz. Böyleliknen, bizde mini mağaznıñ ve sıralav noqtalarınıñ büyük ağı peyda oldı. Bu, Qırım içün bu sene Armandan berli yüksek logistik telükeler sebebinden köterilgen mal fiyatlarını qısmen eksiltmege imkân berdi", — dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Aqmescitteki Wildberries hadimi.
Qırımlılarnıñ çoqusı bu vaziyette Qırımnıñ Rusiye akimiyetini qabaatlay.
Bazı Rusiye tarafdarı Qırımlılar, bu şaraitlerde Qırımlı erkeklerge tek Rusiye Mudafaa nazirliginen añlaşma imzalamaq qalır, dep saya.
"Ayda 7-15 biñge yaşama, 260 biñge cebege bar, saylav er vaqıt bar, boş yerler bar, reklamlar er köşede", — dep tarif ete Qırım sakini Sergey Karpov.
Qırımdaki iqtisadiy buhran mayısnıñ soñunda Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ Qırım yarımadasınıñ yaqıt-energetika ve logistik infrastrukturalarına yapqan muvafaqiyetli darbelerinden soñ kerginleşti. Vaziyet, Rusiye akimiyetiniñ bu infrastruktura qorçalanmasına azır olmağanını köstere.