"Radio muzakerelerini qayd etip, Ukrayina istihbaratına berdi", – Rusiye mahkemesi hırsızlanğan Aqyarlı uquqçı Amet Abultairovnı devlet hainliginde qabaatlap üküm çıqardı. Bu adiy olmağan ikâyeniñ tafsilâtları ve qabaatlavnıñ bazı hucurları aqqında – Qırım.Aqiqat maqalesinde oquñız.
Portret beñzevi
Sentâbrniñ 23-nde Rusiye Federatsiyası Krasnodar ülke mahkemesinde devlet hainliginde qabaatlanğan ve aydı aytılmağan 1991 senesi doğma Qırım sakinine üküm çıqarıldı.
Krasnodar ülkesi mahkemeleriniñ birleşken matbuat hızmeti tarqatqan videoda bir er adam qolları bağlı şekilde boksqa kirsetile ve beti yaqından kösterile. "Qırım esnası" aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ ekspertleri videodaki adam Aqyarlı uquqçı Amet Abultairovğa pek oşay, dep tüşüne. Doğuv künü ve bazı açıq malümat beñzey.
Abultairov aqqında uquqçı olaraq topraq ve mulk davalarında menfaatlarnı temsil etkeni ve evsiz ayvanlar içün sığanaqlarda sıq-sıq göñülli olğanı belli. Ağlarda açıq olğan fotoresimde o, quçağında köpeknen dağlarda tura. Evde de bir qaç mışığı qaldı.
Qırımlı 16 yıl ve 3 ay sert koloniyada qalmasına üküm etildi
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, mahkemede qabaatlanğan kişiniñ "Ukrayina Mudafaa nazirligi Baş istihbarat idaresiniñ hadiminen gizli iş birligi başlatqanı ve onıñ vazifelerine köre Rusiye Federatsiyasınıñ telükesizligine qarşı maddiy-tehnik ve diger yardım köstergeni" belli oldı. Qırımlı azatlığınıñ 2 yılğa sıñırlanması ve 540 biñ ruble para cezasınen beraber 16 yıl ve 3 ay sert koloniyada qalmasına üküm etildi.
Qabaatlavnıñ bazı tafsilâtları da aydınlatıldı. Tahqiqat versiyasına köre, 2023 senesi sentâbr ayında er adamı Varşavada edi, anda Ukrayina istihbaratınen iş birligi aqqında añlaştı. Mahkeme bildirgenine köre, Baş istihbara idaresi vekilleri oña radiosignalnı qayd etecek mahsus cihazlar ve malümat toplamaq içün vazifeler berdi.
Soñra qayd etilgenine köre, er adamı işke tanışını celp etti. O, cihazlardan birinen bilgisayar donatmalarını ve uzaqtan bağlanuv programmalarını yükledi. Kompleks "Rusiye devlet organları ve teşkilâtlarınıñ radio muzakerelerini" toplamaq ve Baş istihbarat idaresine bermek içün qullanıldı, dep aytıla mahkemeniñ matbuat hızmeti malümatında.
Daa bir cihaznı er adam tanışına berdi, o, da aynı kompleks yükledi. Mahkeme donatma yardımınen Ukrayina istihbaratı içün meraqlı olğan "bir çoq radio muzakeresiniñ qaydı" elde etildi, dep qarar çıqardı.
Qaynatası da "qayd etti"
"Qırım esnası" ve "Cenk olmasa edi" leyhasınıñ malümatına köre, mabüs celp etken tanışı apayınıñ babası Vitaliy Şçurov eken, o, 2024 senesi sentâbr ayında devlet hainliginde qabaatlanıp tutuldı.
Meraqlısı şu ki, qaynatası Abultairovnıñ özünden eki ay ögüne apiske alındı, lâkin aq qorçalayıcılar qırımtatarı resmiy apisten evel "tahminen yarım yıl" Aqmescit SİZO-2-de uquqiy statusı olmasa da tutuldı, dep qayd eteler, bu yer inkommunikado tutulğan mabüslerge qarşı işkence şaraitlerinen belli.
"Qırım esnası" vekilleri Qırım.Aqiqat içün bergen izaatlarında qayd etti ki, bu vaqıt içinde Abultairovğa qarşı işkence qullanılğanına dair malümatları bar ve soyuna iftira atmağa mecbur etilgen ola bile.
İnsan yarım yıl devamında izolâtsiyada tutuldı ve toqtamayıp köteklendi«Qırım esnası»
"Qabaatlavnıñ özü şübheli körüne, çünki bilgisayarda "gizlengen" radio dalğalarınıñ skanerini tapmaq imkânsız kibi. Bir signal bermey. İnsan yarım yıl devamında izolâtsiyada tutuldı ve toqtamayıp köteklendi, bu da şübhelendire. Bu şaraitlerde er angi adamğa iftira atarsıñ ve er şeyni qabul etersiñ", – dep qayd etti aq qorçalayıcı teşkilât.
Al-azırda Vitaliy Şçurovnıñ apiske alınuv malümatı ve tutuluv şaraitleri aqqında bir haber yoq.
Belli olğan tek bir şey bar, onı da, Abultairovğa yapqanları kibi, tahqiqat vaqtında Moskvadaki Lefortovo tahqiqat izolâtorına qapatqan ediler, tahqiqat areketleri bitken soñ ise Aqmescitke etap ettiler.
Onıñ davası Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde ya da Aqyar şeer mahkemesinde ayrı baqılacaqtır, Abultairovnıñ davası ise bu yıl mayısta Krasnodar ülke mahkemesine keldi.
Dört saat ve azır
Aqyar sakininiñ davası qomşu Rusiye regionınıñ qadısına nasıl tüşti belli degil, amma, aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, bu IV Cenevre şartnamesini boza, oña binaen mahkemeler işğal etilgen topraqlarda keçmeli. Bu da mahkemede qayd etilgen yekâne bozuv olmadı.
Meselâ, birisi üküm çıqarıluvına kelmege istese, ne vaqıt olacağını bilemez edi – vaqtı ve yeri mahkemeniñ resmiy saytında qadı Vladimir Gorban ükümni seslendirgen soñ peyda oldı.
Mahkeme esnası da pek tez keçti
Mahkeme esnası da pek tez keçti – qadı üç oturışuv içinde bütün radiotehnik delil ve ekspertizalarını incelep oldı, bütün allarğa qıymet kesüvi ve üküm çıqarmasına dört saat yetti.
Mabüsniñ özü üküm çıqarılğanda açıq-açıq külümsiredi – konvoyğa da, Rusiye qadısına da, onı çıqarğan kamera ögünde de.
Apiske alınğan soñ onen yazışqan insanlarnıñ aytqanına köre, Amet Abultairov küleryüzlü ve münis bir adam olıp qala, Lefortovonıñ sert şaraitlerinde bile "Rik ve Morti" multfilminiñ soñki mevsim mündericesini faal sürette sorap turdı.
İgor Vorotnikov – telükesizlik maqsadınen tahallüs qullanıp, RFE/RL içün yazğan serbest hadim