KEFE – Adet üzre Qırımdaki kurort mevsimi mayıstan başlana. Ve "Kiralıq ev" levhalarınen tizeler endi köründi. Amma kimge kirağa berecek ekenler? Böyle şeyler olsa: cebege yaqın yarımadağa dronlar daa sıq uçıp kele.
Eki afta evelsi Kefege cermay bazasına uçıp keldi, keçken gece kene keldi, ve "dört künden berli cermay bazası yana…". Bu beşinci kere, yañılmasam.
Yerli Rusiye akimiyeti hatırlata: "Dron ücümleriniñ aqibetlerini çıqarmaq yasaq!" Yanii deñizni çıqarğanda üstünde tuman olsa, sen qabaatlısıñ, sen casussıñ, şimdi seni alırlar.
Şunı añlamaq müim: biz, yerli sakinler, bu dron uçuşlarına endi alıştıq. Hususan limanğa yaqın oturğanlar: anda aman-aman er gece patlay. Saña kelmese – turmaymız bile, yuqlamağa devam etemiz. Saba baqsañ: qomşu evniñ camları qırıldı, baqsa!
Turist keldi, plâjda yal etti, kiralıq dairede yuqlamağa yattı – birden patlav!
Biz alıştıq, amma raatlanğanlar ne yapacaq? Turist keldi, plâjda yal etti, kiralıq dairede yuqlamağa yattı – birden patlav! Ve bitti, çarşaflar ve iç çamaşırlardan temizini kiymeli. Ya da plâjğa yuvunmağa ketmek kerek.
Söz sırası, plâjlarnı aytsaq. Qırımda bazı şeerler bahtlı, amma Köktebel ve Kefe degil. Endi yazğan edim: Köktebeldeki plâjnı üç yıl evelsi tamir etip başladılar. Taş-taş yapıp, 2024 yazına qadar, soñra 2025 baarine qadar yapmağa vade etken ediler, şimdi yerli matbuat böyle yaza: "Yalı kenarı 84% azır". Fotoresimlerge baqmasañ daa yahşı! Yani Köktebelde eki kurort mevsimi olmadı ve yaz da kete, ğaliba.
Kefe plâjında yıqılğan beton duvarları, 2026 senesi aprelniñ 23-ü
Kefedede bu qış yalını tamir etip başladılar – aydı, Köktebeldekiniñ azır olmasını beklep başlasa ediler – amma yoq, başladılar.
Yalınıñ rekonstruktsiyası yapıla. Ve deñizge artıq baramazsıñ
Söz bergenler: "Qave ve tükânçıqlarnı yıqıp, qora ve taşçıqlarnı tüzetermiz, ve Şeer kününe azır olur!" Kefe şeer künü ise – iyulniñ soñki bazar kününde ola, yani bir mevsim kete. Ve yalınıñ rekonstruktsiyası yapıla. Ve deñizge artıq baramazsıñ – men sekirerim, amma nasıl çıqayım soñ? Ve er şey müddetke riayet etmeyceklerine oşay, yalıda qurucılıq çöplügi oba-oba yata.
Amma bu Kefeniñ merkezi, ya qalğanı? Anda da kimse mevsimni körmey. Qomşu qaveden tize dey: "Nasıl sezon? Bu yalığa baqıñız, şezlonglarnı endi aytmayım, asmalarnı bile kimse boyamay!" Ve qoştı: "Evelden ne qadar güzel yaşay edik, bu SVO gebersin". Bunı eşitmege bile azır degil edim.
Boş Kefe plâjı, 2026 senesi aprelniñ 23-ü
Qırım akimiyeti ise quvana-quvana el oqalay: turist mevsimi muvafaqiyetli olacaq.
Men pek az tahmin eter edim, çünki:
- Qırım köprü bar, esas naqliyat andan kete, o da telükede. Yoq, köpür sağlam, dep yazalar internette, uçucısızlar uramaz. Amma endi çoq olğanı kibi köpür ögünde 10-20 saatlıq nevbet yapmaq mümkün – ve turistler bahtlı olur (bezleri yanındamı?). Ebet, "yañı" topraqlardan ve "bostanlardan" keçmek mümkün – amma kene de 10 saat qoşula.
- Turistler – episi abdal – ara-sıra internetke kirip, bizde ne ve nasıl olğanına baqalar. Ve normal insan soray: ne kerek anda barmağa? Ebet, soylarıñ olsa, ziyaret etmek kerek, amma öylesine – ne kerek? Vaqıt kösterir…
Trenler ise yarı-yarığa boş olsa, mevsimniñ muvafaqiyetli olması şübhelendire
Mence, eñ doğru tahmin – Qırımğa tren seferlerini yapqan şirketlerden. Mayısnıñ 22-nde Moskvadan Kefege ketecek ilk tren rıqma-rıq tolu degil: platskart – aşağıda 73, yuqarıda 160 yer, küpe – aşağıda 93, yuqarıda 108. Ve bu ilk tren, o, rıqma-rıq tolu ola! Söz sırası, yol – 39 saat, bir buçuq kün.
Eki künden soñ ketecek ekinci trende ise 179 platskart ve 195 küpe yeri bar.
Ebet, vaqıt daa bar, amma bir yerge raatlanmağa barmağa azırlanğan turist bir ay evelden (belki, daa ziyade) er şey planlaştıra, bilet ala, musafirhanede yer ayıra. Trenler ise yarı-yarığa boş olsa, mevsimniñ muvafaqiyetli olması şübhelendire.
Daa bir kere hatırlatam: yerli akimiyet kelgenlerni saymağa pek seve. Turistler ise raatlıq keyfiyetini seve – ve mında sıq-sıq bir şeyler ters kete.
Suv qoqusını begenmey ekenler. Biz yıllarnen bu hlorkada yuvunamız ve bir şey olmay! Tek qaşınamız (başqa sefer tafsilâtlıca yazarım), çeşmeden daa az yuvunmaq kerek. Deñizge de pek atlamamağa. Qırım – böyledir! Güzel, amma telükeli. Mında yanğan obyektlerden tuman direklerini degil, güzellik körmege istegenler içün hususan telükeli.
Armen Haçaturov, Kefeli bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.