"Dünyadaki "cennet resmi" bozuldı". Qırımda energetik buhrannı ne içün yeñip olamaylar

Bir aftadan berli işğal etilgen Qırımda fevqulâde vaziyet rejimi devam ete. Rusiye kontrolindeki yerli akimiyet onıñ ilân etilmesini "iqtisadiy meselelerni çezüv" dep añlattı. Böyle "çezüv" Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ Rusiye arbiy ve infrastruktura obyektlerine qarşı muntazam ve muvafaqiyetli darbeleri neticesinde Qırım yarımadasında peyda olğan logistik, energetik ve yaqarlıq buhranlarından soñ kerek oldı.

Rusiye akimiyeti Qırımdaki vaziyetni çezip olurmı? Qırım yarımadasınıñ energetikası bütünley yoq etile bilemi ve neticesi ne olacaq? Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında alıp barıcı Alena Badük "Strategiya XXI" Globalistika merkeziniñ prezidenti Mıhaylo Ğonçar ve Ukrayina Yuqarı Radasınıñ deputatı Tamila Taşevanen laf etti.

Qırımda Ukrayina Silâlı quvetleriniñ ücümleri sebebinden energetik teminlevde ciddiy meseleler qayd etile. Ara-sıra elektrik ve suv olmay. Bundan ğayrı, Keriç köprü yanında büyük maşina nevbetleri tura.

Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov fevqulâde vaziyet uquqiy rejimi ealiniñ yaşayış teminlevi bağlı olğan bütün saalarnıñ stabil çalışa bilmesi içün bütün vazifelerni tez al etmege imkân bere, dep aytqan edi. Qırım sakinlerine yapqan soñki muracaatlarından birinde yaqarlıq qıtlığını yoq etüv işi devam ete, "eñ yaqın vaqıtta çoq yaqarlıq kelmeycek", dep bildirdi. Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Yuriy Gotsanük Qırım yarımadasınıñ sakinlerine muracaat etip, bu vaziyette elektrik energiyasınıñ qullanuvını azaltmağa rica etti.

Yaqarlıqnen bağlı vaziyet aqqında Rusiye prezidenti Vladimir Putin de ayttı. O, Rusiyede "belli bir qıtlıq bar, amma kritik degil", yaqın vaqıtta Qırımğa yaqarlıq "em qaradan, em deñizden" artıp kelecek, dep bildirdi. Amma nasıl etip bunı yapacaqlar aytmadı.

Yarımadada yaqarlıq qıtlığını tez çezmeyege imkânsız ola, çünki Qırım tışarıdan kelgenlerge bağlı, dep tüşüne "Strategiya XXI" Globalistika merkeziniñ prezidenti Mıhaylo Ğonçar.

"Qırımda cermay işlenüvi yoq – bir vaqıt da olmadı, er şey ketirile edi. Yarımadada energetika resurslarından olğan er şey, meselâ gaz, Keriç boğazınıñ tübündeki gaz borusından kele. Aynı şekilde, söz sırası, çinlilerniñ yardımınen qurulğan energetik köpürden elektrik energiyası kele. Öz generatsiyası ise Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ diqqatı altında olğan TETS ve issi elektrik stantsiyalarında kete", – dep qayd etti Mıhaylo Ğonçar.

Mıhaylo Ğonçar

Ekspertniñ qayd etkenine köre, iyün ayında Rusiye kontrolindeki Qırım yarımadasınıñ akimiyeti yaqarlıq ketirilüvini çezmege vade etken edi, amma onıñ aytqanına köre, vaziyet deñişmedi. Bunı yarımadanıñ teminlevi kerçekleştirilgen logistik infrastrukturağa qarşı muntazam darbelernen bağlay.

Yaqarlıqnı ketirüv imkânları ket-kete eksile. Evelden qullanılğan demiryol ve maşina paromları çalışmay, qara yolları ise telükeli ola. Ğonçarnıñ fikirince, meseleniñ tezden çezilüvinen bağlı laflar bu sebepten kerçek deñişmelernen kelmey.

"Qırımğa demiryoldan ve R280 yolundan yük ketirilüvi büyük telükelernen ola. Bir qısmı kelip yete, amma yetersiz belli. Putin Qırım "em qaradan, em deñizden" temin etilecek, dep aytqan edi, amma regiondaki telükesizlikni közetken er kes añlay: bu logistik yollar daima telüke altında buluna", – dep qayd etti Mıhaylo Ğonçar.

Rusiye "qara ayatınıñ" Qırımğa ketken yolunda Ukrayina Silâlı quvetleri tarafından yoq etilgen yük maşinası, 2026 senesi iyünniñ 19-ı

Ğonçarnıñ fikirince, cermay malları tankerlernen ketirile bile, amma saqlav ve bölüv meseleleri peyda ola. Çünki Kefe, Keriç ve Ermeni Bazarda yaqarlıq saqlanuvını temin etken büyük cermay bazaları ciddiy zararlar kördi, tankerlerniñ avtotsisternalarğa boşaltıluvı kene Ukrayina Silâlı quvetleriniñ ücümlerine oğray bile. Bundan ğayrı, ekspertniñ aytqanına köre, Rusiye akimiyeti yaqarlıqnı Keriç köpründen trenlernen taşımağa risk almay.

"Şimdi em işğalci, em federal akimiyet – yerlilerniñ rolü çoq yoq – Keriç demiryol köpründe yaqarlıq tsisternalarını yollamağa istemey. Mında da telüke büyük. Mayıs ve iyün aylarına baqılsa, büyük qıtlıq vaziyetinde bile bu adımnı atamaylar", – dedi Mıhaylo Ğonçar.

Ukrayina dronlarınıñ ücümleri sebebinden Keriç köprüniñ merkeziy qısmında tuman körüne, 2026 senesi iyünniñ 22-si

Ğonçar yaqın aylarda vaziyet daa beter olacaq, dep tahmin ete.

"Mence, iyul ve avgust aylarında yaqarlıq ve energetika resurslarınen teminlev vaziyeti umumen daa beter olmağa devam etecek. Bu, Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ aststantsiyalarnı yaquv ve eki esas generatsiya obyekti – Balıqlava ve Tavriya TESlerine ücümlerden ola. Bundan ğayrı, Aqmescit, Saq ve Keriçte issi elektrik stantsiyaları darbelerge oğradı", – dedi Mıhaylo Ğonçar.

Tavriya TESi

Energetika infrastrukturasınıñ bozulması Qırım yarımadasında energetik kollapsqa yol aça bile, dedi ekspert.

"Daa ağır ücüm vastalarınıñ peyda olması esas generatsiya ve elektrik energiyasını tarqatuv, gaz sisteması obyektlerini yoq etmek imkân bere. Şunıñ içün işğalciler içün raatsız olacaq müitten ğayrı kerçek bir ceennem olacaq, dep aytmaq mümkün", – dep emin Mıhaylo Ğonçar.

Qırımda fevqulâde vaziyet rejiminiñ kirsetilüvi vaziyetniñ ciddiy olğanını köstere, dep ayta Ukrayina halq deputatı Tamila Taşeva.

Onıñ aytqanına köre, böyle problemler vaqtınca qıyınlıq bere edi, amma şimdi Rusiye kontrolindeki akimiyet daa sert ibareler qullanmaq mecbur.

"Vaziyet beterleşmekten beter – pek tez fenalaşa, geometrik ölçevde. İşğalciler evelden "vaqtınca problem" degen şey şimdi resmiy şekilde fevqulâde vaziyet rejimi olaraq tanıldı", – dep ayttı Tamila Taşeva.

Tamila Taşeva

Elektrika problemleri ve yaqarlıq qıtlığı yaşayışnıñ bütün saalarına tesir ete – tükân ve aş yerlerinden başlap bank hızmetleri ve naqliyatqa qadar. Yerli iş adamları ağda biznesni mecburen qapatqanlarını derc ete, vaziyetni işlerniñ soñunı ifadelegen küfürlernen izaatlay.

Tamila Taşevanıñ qayd etkenine köre, Rusiye kontrolindeki memurlarnıñ "tehnik işler" versiyası qırımlılarnıñ körgenine zıt kele. Bu da resmiy malümatqa işançsızlıqnı quvetleştire ve yarımadada cemaat kerginligini arttıra.

Rusiye memurları yapılğan stabil ve telükesiz yarımada sımasını saqlamağa istey ve bu sebepten buhrannıñ kerçek büyükligini gizley, dep tüşüne Taşeva.

"Bu yalıñız bürokraktik bir alışqanlıq degil, o da bar. Malümatnı aydınlatmama strategiyasıdır. İşğalciler qorqa, çünki 12 yıl devamında insanlar Qırımda yahşı yaşay, dep ayta ediler. Olar "dünyadaki cennet" resmini yapıp, yarımadada bir telüke olmağanına işandıra ediler", – dedi Tamila Taşeva.

Kurort şeeri Kezlevde elektrik energiyası söndürildi, işğal etilgen Qırım, 2026 senesi iyünniñ 23-ü

Taşeva daa bir sebep olaraq Moskva kontrolindeki memuriyetniñ buhrannı çezip olamağanını köstermege istemegeni ola, dep ayta. Onıñ bildirgenine köre, mediada ne qadar tınçlandırmağa tırışsa da, problemniñ büyükligi yarımada sakinleri içün açıq ola.

"Bu indememeniñ neticesi olaraq eali işğalci akimiyetni begenmey. İnsanlar propaganda maşinası aytqan resmiy malümat ve kerçek arasındaki farqnı köre", – dep ayttı Tamila Taşeva.

Belgisizlik insanlarnıñ bir qısmına Qırımdan ketmesini tüşündire, çünki doğru malümatnıñ olmaması telâşnı quvetleştire. Taşeva buhran aqibetlerini birinciden barışıqsever sakinler is ete, dep qayd ete, amma darbelerniñ nişanı – Rusiye arbiy infrastrukturasını temin etken obyektler. Halq deputatı yarımadadaki keyfler aqqında aytıp, tınçlıq saqlamağa ve bir-birine qoltutmağa çağırdı.

"Şimdi kerçekten insanlarımız içün pek zor vaqıt – ve men, ebet, birinciden yarımadada yaşağanlar aqqında aytam. Amma eñ esası – tınç qalıp, yaqınlarğa, soy-soplarğa, dostlarğa qoltutmaq ve işğal daima degil ve stabil bir şey olmağanını añlamaq. Mıtlaqa bitecek ve Ukrayina devleti bu künni yaqınlaştırmaq ve aqibetlerini yoq etmek içün elinden kelgenini yapa", – dedi Tamila Taşeva.

Taşeva Facebook saifesinde yarımada sakinleri içün elektrik, suv ve yaqarlıq problemlerine nasıl azırlanmaq mümkün olğanına dair tevsiyelerni muntazam sürette derc ete. Olarnıñ arasında – bir yerge çıqmazdan evel yol teşkermek, aş azırlamaq, para çekmek, yedek menbalar qullanmaq ve raqam telükesizligi tedbirlerine riayet etmek.