Rusiye kontrolindeki Canköy rayon mahkemesi qırımtatar jurnalisti ve aq qorçalayıcısı Lutfiye Zudiyevanı, münasip ariza bermeden "çetel agenti" olaraq faaliyetin köstergenine köre protokol esasında 30 biñ rublege cezaladı. Bu aqta "Qırım birdemligi" haber ete.
Rusiye Federatsiyasınıñ Adalet nazirligi jurnalistni bu sene quralaynıñ 16-da "çetel agentleri" cedveline kirsetmege qarar berdi, çünki o "çetel tesiri altında" buluna eken. Bu, Qırımda qırımtatarlar arasında "yabancı agent" tanılmasınıñ birinci adisesidir.
Mahkeme oturışında jurnalist oña qarşı tizilgen protokolğa izaat berdi. Onıñ qayd etkenine köre, Qırımdaki Rusiye Adalet nazirligi onıñ cemaat ve media faaliyetini "siyasiy" dep saya. Lâkin o, öyle degil ve qanunda qayd etilgen añlamğa kirmey.
Bundan da ğayrı, Zudiyeva qayd etti ki, davada oña yapılğan "çetel tesiri"niñ delilleri yoq. "Yañı agentler" qanunınıñ qaidesi ise, añlaşılmağan şekilde yazılğan ve akimiyet tarafından istenilgeni kibi qullanıla bile.
Jurnalistniñ qayd etkenine köre, memuriy maddege istinaden mesüliyetke çekilüvi onıñ Rusiye Anayasasında ve halqara añlaşmalarda qayd etilgen fikrini serbest ifade etmek aqqını boza. Zudiyeva davanıñ toqtatılmasını istegen. O, areketlerinde uquq bozuvı olmağanını qoşqan.
Advokat Zudiyevnen beraber Canköy şeer mahkemesiniñ qararına istinaf şikâyeti bermekni planlaştıra, dep qayd ete "Qırım birdemligi".
Zudiyeva Rusiye akimiyeti tarafından endi taqip etilgen edi. 2024 senesi kiçik aynıi 22-nde Canköyde evinde tintüv keçirildi. Onı Azatlıq Radiosınıñ haberlerini paylaşqanda çetel agenti olaraq işaretlemegeni içün "kütleviy haber serbestligini suistimal etkeninde" qabaatladılar. Martnıñ soñunda belli olğanına köre, Rusiye kontrolindeki Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Zudiyevağa «kütleviy haber serbestligini suistimal etüv» maddesine istinaden 2500 ruble para cezasını berdi.
"Çetel agentleri" qanunı Rusiyede 2012 senesi peyda oldı. Qanun Rusiye Adalet nazirligine çetelden para alsa ve siyasiy faaliyetnen oğraşsa, ticaretnen oğraşmağan teşkilâtlarnı çetel agentleri olaraq tanımasına imkân berdi. Soñra çetelden para almağan, amma çetel tesiri altında olğan matbuat vastalarını ve ayrı insanlarnı agent olaraq tanımaq mümkün oldı. Rusiye qanunlarında tış tesir olaraq ne qabul etile aydınlatılmay.