2025 senesi sentâbrniñ 24-nde BM merkezinde «Qırım platforması» Beşinci sammitiniñ iştirakçileri New York beyannamesini qabul etti. Vesiqada BM nizamnamesine ve topraq bütünligi, suverenitet ve devletlerniñ mustaqilligine tarafdarlığını tasdıqladılar.
Beyannamede Qırım ve Aqyarnıñ qanunsız ilhaqından soñ Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı istilâsı takbih etile. İştirakçiler küç qullanıluvı neticesinde er angi topraq aluvları qanuniy tanılmaz, dep qayd etti.
İşğal etilgen topraqlarda, hususan Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvınen bağlı qasevetler bildirildi. Vesiqada insan hırsızlavları, sürgünler, hususan balalarnıñ çıqarıluvı, işkence, ukrayin ve qırımtatarlarnıñ ayırımğa oğratılması aytıla.
İştirakçi memleketler Rusiyeden halqara seviyede tanılğan Ukrayina toprağından acele ve şartsız bir şekilde ordusını çıqarmasını, vatandaş ealisi ve obyektlerge qarşı ücümlerni toqtatmasını talap etti.
Sammit iştirakçileri Ukrayinada adaletli ve turğun barışıqnıñ olması içün diplomatik ğayretlerge qoltutmağa azır olğanını bildirdi. Olarnıñ aytqanına köre, Rusiye istilâsınıñ toqtatılması tek Ukrayina topraq bütünligini ğayrıdan tiklemek içün degil, halqara uquq, global telükesizlik ve BM avtoritetiniñ pekitilmesi içün kerek.
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platformasında» çıqışta bulunıp, yarımadanıñ işğalden azat etilüvi tek «Ukrayinanıñ meselesi» degil, «halqara telükesizlik sisteması içün bir mesele ola», dep ayttı. O, ilhaq neticelerinden biri Qırımnıñ tamır halqı olğan qırımtatarlarnıñ taqip etilüvi oldı, dep qayd etti.
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ qayd etkenine köre, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi tek Ukrayina topraq bütünligini ğayrıdan tiklev meselesi degil, qırımtatar milletiniñ qaluv ve saqlav meselesi ola, çünki ilhaq etilgen yarımadada repressiyalar Rusiyeniñ özünde repressiyalar seviyesinden bile büyüktir.