"Çetke keçip bekleñiz" – Rusiye sıñırcıları işğal etilgen Qırım sakinlerini bu sözlernen pasport kontrolinde sıq-sıq qarşılay. Bazıları içün böyle beklev hırsızlanuv, işkence ve uzun apis cezalarınen bite. Baracaq yerlerine yetalmağan insanlarnıñ ikâyelerini bu maqalede oqumañız mümkün.
Balalarnı öldürirler dep qorquzdılar
Qırımlı Viktoriya Sergeyeva 2025 senesi avgust ayında İstanbuldan Soçige keldi. Evine, Bağçasaray rayonına qayta edi. Pasport kontrolinde ondan Ukrayina vesiqası talap etildi ve bütün yaz Ukrayinada olğanı belli oldı. Bundan soñ Rusiye uquq qoruyıcıları cep telefonını alıp, Ukrayina banklarınıñ uyğulamalarını taptı, olarnı açmağa zorlap, yollağan paralarğa baqtı. FSB hadimleri anda Ukrayina ordusına yardım bar edi, dep hulâsa çıqardı, Viktoriya ise pasport köstermege "razı olmağanı içün" 13 kün apiste yattı.
"Pervoy otdel" Rusiye teşkilâtı bildirgenine köre, o, daa bir qaç kere "karusel apis cezalarına" alındı, bir protokol bitkeninen yañısı peyda ola edi. Uquq qoruyıcılar balalarına bir şey yaparlar dep qorquzdılar, şunıñ içün qadın bir sıra vesiqa imzaladı. Soñra ise Sergeyeva, mahkeme ve tahqiqat yapılmayıp, Voronej vilâyetindeki Borisoglebsk SİZOsına etap etildi. Anda qadın beş ay devamında sert şaraitlerde ve izolâtsiyada tutuldı ve tek bu yılnıñ başında onı devlet hainliginde qabaatladılar. Qırımlı qadın resmiy status alğan soñ basqığa oğrap özüne iftira atqanını ve şaatlığından vazgeçkenini bildirdi.
Amma bu da taqdirine tesir etmedi. "Krımskiy protsess" aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ malümatına köre, Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qadısı Viktor Zinkov onı on beş yıl azatlıqtan marum etti. Teşkilâtnıñ ekspertleri qayd etkenine köre, Zinkov "siyasiy sebepli davalar baqılğanda FSB organlarına yardım etken bir taraflı ve bağlı bir qadı" olaraq belli. Teşkilât hatırlata ki, bu qadı Nariman Celâl ve ağa-qardaş Ahtemovlar davasında hırsızlav ve işkence malümatlarına qulaq asmay edi.
SEE ALSO:
"Rusiye hırsızladı". Qırımda ğayıp olğan qırımtatar faali Ervin İbragimov 10 yıldan berli qıdırılaBaşına urdılar
Keçken küzde Qırımğa barıp, öleyatqan tizesini ziyaret etmek içün Soçige kelgen Diana Gavrilük buña oşağan vaziyetke oğradı. Aqayınıñ "Suspilne" izaatında tarif etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ diqqatını Dublinde sımarlanğan yañı çetel pasportı celp etkendir, anda qoranta 2022 senesinden berli yaşay edi.
Soñra er şey Viktoriya Sergeyevanıñ ikâyesinde olğanına oşap ketti – "razı olmağanı içün" apis, işkence ve Borisoglebsk SİZOsında inkommunikado statusı, Ukrayina ordusına yardım etti dep devlet hainliginde resmiy qabaatlav ve Krasnodarğa etap etüv. Evelki ikâyeden bir farqı bar, Diana Gavrilük on künge tanılmağan Abhaziyağa çıqarıldı ve anda gizli FSB apishanesinde tutuldı.
Şunı qayd etmek müim ki, aqayınıñ aytqanına köre, Borisoglebskte Diana Gavrilük tutulğanda işkencege oğratıldı, sorğular vaqtında başına urdılar. Anda daa yaqında yapılğan ameliyatnıñ tikişleri açıldı, lâkin Rusiye tahqiqat izolâtorınıñ memuriyeti bir tibbiy yardım köstermedi.
SEE ALSO:
Ğayıp oluv alâmetlerinen apiske alınuvlar. Ukrayina tarafdarı olğan Qırımlı qadınnıñ hırsızlanuvı aqqında yañı malümatQabaatını tanımağa talap ettiler
Daa bir oşağan ikâyeni "Ostorojno, novosti" neşiri taqdim etti. Aqay-apay Natalya ve Yuriy A. 2022 senesi noyabr ayında Rusiye ordusı çekilgen soñ Hersondan Krasnodarğa köçti. Bıltır yazda qadın Hersonda qalğan ve ameliyat olacaq qartanasını yoqlamağa ketti. Qartanasına Natalya Ukrayina pasportınen ve Ukrayina sıñırından ketti.
Qaytqanda qadınnı Soçi ava limanında tuttılar, dep tarif etti ömür arqadaşı Yuriy jurnalistlerge. Aqşam keç saatlarda oña başqa nomeradan telefon etip, sıñırcılar cep telefonını ve bank kartlarını alğanlar, ve "yapmağan şeylerni yaptım dep aytmağa talap ettiler", dep haber etti. O vaqıttan berli Natalya bağğa çıqmadı, amma arbiyniñ talaplarına riayet etmegeni içün apiske alınğanı belli oldı. Memuriy apis cezası bitken soñ qadınnı FSB hadimleri aldı, ve o, ğayıp oldı.
Soñra FSB bildirdi ki, qadın tutulmadı, amma hırsızlanuvınen bağlı cinaiy dava uquq qoruyıcılar tarafından açılmadı. Prokuratura qanun bozulğanını baqmağa kesen-kes red etti. Bir qaç ay devamında aqayı bir malümat almağa tırıştı, amma yerli polis oña "bu işke qarışmamağa" tevsiye etti.
Hırsızlav – sistemanıñ bir qısmı
Bir ava limanında, bir vaqıt içerisinde, Ukrayinağa barıp kelgen qadınlarnen olğan ve taqip devamı bir-birine oşağan üç ikâye, aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, tesaduf olmağanını köstere, belli bir algoritm bar. İlk başta uydurılğan sebeplernen memuriy apis cezası, soñra ise hırsızlav olğan bir algoritm.
"Hırsızlanğanlarğa qarşı sıq-sıq qayd etilgen klassik bir areket. Meselâ, Lera Cemilova Canköy vaqtınca tutuv izolâtorından FSB hadimleri tarafından çıqarıldı, soñra ise doquz ay devamında olar tutulmasınen alâqaları yoq, dep ayttılar. Vaqıt kelgende olar mına şimdi tutuldı dep, onı devlet hainliginde qabaatladı. Bundan evel o, yerli SİZOda inkommunikado olaraq tutuldı. Ve bugün onlarnen adise bar", – dep izaatladı vaziyetni Qırımda hırsızlavlarnı qayd etken Irade aq qorçalayıcı teşebbüsi.
İgor Vorotnikov – telükesizlik maqsadınen tahallüs qullanıp, RFE/RL içün yazğan serbest hadim