Rusiyede "Hizb ut-Tahrir" davası boyunca mahküm etilgen Qırımlı Tofik Abdülgaziyev Rusiye apishanesinde ayat içün küreşe. Onıñ miyinde yaman tabiatlı şişik tapıldı, körme qabiliyetini de ğayıp etti demek mümkün. Qorantası bir yıldan berli onı apis cezasından azat etmege tırışa. Tofik Abdülgaziyevden ğayrı, Rusiye apishanesinde müddetten evel azat etilmesi içün sebep olğan ağır hastalıqları ve saqatlığı olğan onğa yaqın Qırımlı tutula. Bu mümkünmi, Qırım.Aqiqatnıñ materialında tarif etemiz.
Rusiye akimiyeti Qırımlı siyasiy mabüslerniñ apis şaraitlerinde ayat ve sağlıq saqlav aqqını muntazam sürette boza, dep bildire Ukrayin aq qorçalayıcıları. Apishanelerde Rusiye qanunlarına köre azatlıqqa çıqmaq aqqı olğanlarnı bile tutalar, dep qayd eteler olar. Şimdiki vaqıtta acele ameliyatqa muhtac olğan Qırımlı Tofik Abdülgaziyevniñ qorçalayıcıları ve qorantası onı apisten azat etilmege tırışa.
"Kamerada yarıq olmağanı içün körme qabiliyeti zayıflaşa dep tüşüne edik, bu ise yaman tabiatlı şişik sebebinden eken"
43 yaşındaki Aqmescitli Tofik Abdülgaziyev "Qırım birdemligi"niñ faali, ekinci Aqmescit "Hizb ut-Tahrir" davasınıñ figurantı. Ukrayina aq qorçalayıcıları bu davalarnı siyasiy sebepli dep adlandıra. Qırımlı 2019 senesi saban ayında FSB tarafından tutuldı.
Tofik Abdülgaziyev
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi onı Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca qabaatlı tanıp, 12 yılğa azatlıqtan marum etti.
Yedinci yılını sert rejimli koloniyada keçire. Bu vaqıt içinde Tofik Abdülgaziyevniñ sağlığı fenalaştı. Onıñ miyindeyaman tabiatlı şişik tapıldı. Qırımlı apishaneniñ ekimleri tarafından közetile, amma onıñ alı fenalaşa, dep ayta siyasiy mabüsniñ apayı.
"Yedi yıl devamında Tofik bir çoq SİZO ve apishanede bulundı. Bu vaqıt içinde o bir çoq hastalıqqa oğradı. Onıñ aqciger tuberkulyoz hastalığı bar, o, 100 kilogramm edi, şimdi ise 48 kilogrammdır. Bu pek çoqtır. Ekimler Tofikni qurtarıp oldılar ve o tüzelmege başladı. Qısqa müddetli körüşüvde Tofikni kördim ve yahşı olğanına quvandım. Boş ayda (2024 senesi — QA) o, telefon etip, körme qabiliyeti keskin tarzda zayıflaşmağa başlağanını bildirdi. Kamerada yarıq olmağanı içün körme qabiliyeti zayıflaşa dep tüşüne edik, bu ise yaman tabiatlı şişik sebebinden eken. Başınıñ fotosı yapıldı, altı santimetrlik miy şişigi tapıldı. Qıyın bir ameliyat kerek", — dep tarif etti "Qırım birdemligi"ne onıñ qadını Aliye Kurtametova.
Onıñ aytqanına köre, immunitetiniñ eksilüvi bunıñ neticesinde yalıñız aqciger tüberkülozı degil de, miyinde şişik de peyda oldı, bu da onkologik hastalıqqa yol açtı.
"Vaqıt az, er daqqa mümim"
Tofik Abdülgaziyev bir yıldan ziyade Çelâbinskteki 3-nci apishanede tutula. Advokatı Emil Kurbedinov onı koloniyadan çıqarmağa tırışa, böylece o, ihtisaslı tibbiy yardım ala bile.
Emil Kurbedinov
"Onıñ alı kün sayın fenalaşa. Körüv seviyesi pek zayıflaştı. Onıñ daa bir sıra qıyın ve ağır hastalığı bar. O endi körmey demek mümkün. Biz onıñ azat etilmesi aqqında sualni köterdik, muracaatlar, Rusiye ve Çelâbinsk vilâyetiniñ ombudsmenlerine arizalar berdik, yerli akimiyet organlarına yazdıq, Tofik Abdülgaziyevni ağır hastalıqlar sebebinden sert rejimli koloniyada bulunmaqtan acele azat etmek kerek olğanı aqqında aytqan tibbiy ekspertizalarnı taqdim ettik. Bu adam evde, Qırımda olmalı. Vaqıt pek az, er daqqa müim", — dep ayttı o "Qırım birdemligi"ne.
Advokatnıñ aytqanına köre, Tofik Abdülgaziyevniñ azat etilmesi aqqında muracaat Çelâbinsk vilâyetiniñ mahkemesine berilgen. Mahkeme oturışı beklenile. Onıñ künü daa belgilenmegen.
2024 senesi arman ayında Çelâbinsk mahkemesi, o vaqıt inkişaf etken hastalıqlarınıñ açıq-aydın alâmetlerine baqmadan, Qırımlınıñ müddetten evel azat etilmesini red etken.
Tofik Abdülgaziyevniñ Rusiye apishanesinde alğan diagnozları SİZO-da tutulması ve cezasını çekmesi mümkün olmağan ağır hastalıqlarnıñ resmiy cedveline kire, dep qayd eteler Qırımtatar resurs merkezinde. Buña baqmadan, o apishanede qala, "bir qaç kere ayat ve ölüm arasında qalğanına baqmadan", dep qayd eteler merkezde.
"Üküm ölümge ceçirilmemeli"
Tofik Abdülgaziyevniñ ikâyesi Rusiye akimiyeti ağır hastalıq ve saqat Qırımlılarnı apiste tutqan yekâne örnek degil. Qırımtatar resurs merkeziniñ esaplarına köre, Rusiye apishanelerinde ve SİZO-larında doquz kişi tutula.
"Rusiye apishaneleri ve SİZO-larında tutulğan siyasiy mabüsler arasında ağır hastalıqları olğan saqatlar bar. Kerekli tibbiy yardımnıñ olmaması, yaramay sıñırlav şaraitleri ve sağlıq şikâyetleriniñ muntazam şekilde körmemezlikke urulması, olarnıñ alı fenalaşmasına ve atta ölümine ketire. Rusiye Federatsiyası siyasiy mabüslerniñ eñ yüksek seviyeli beden ve ruhiy sağlıq aqqını boza. Rusiye qanunlarına köre bile, ağır hasta insanlar apishaneden azat etilmeli, çünki insan ayatı eñ yüksek qıymet, ve üküm ölümge çevirilmemek kerek", — dep bildirdi teşkilât.
QRM-de qayd eteler ki, apishanelerde yaramay şaraitler, sağlıq şikâyetleriniñ körmemezlikke urulması, kerekli tibbiy yardımnıñ berilmemesi 60 yaşındaki Cemil Gafarov, 61 yaşındaki Konstantin Şiring ve 60 yaşındaki Rustem Viratiniñ ölümine ketirdi.
"Rusiye keri qaytarılmaz aqibetleri olğan telükeni yarata"
Qırım aq qorçalayıcı gruppası, Rusiye esirliginden vatandaşlarnıñ qaytarıluvı içün semereli mehanizmniñ kerekli olğanını bildire. Onıñ aq qorçalayıcılarınıñ fikrince, Ukrayinadan almaşuv cedvellerinde sağlıq problemaları olğan Kremlniñ siyasiy mabüsleri olmalı ceza müddetiniñ soñuna qadar yaşamağa telükesi olğanlar.
Ukrayina aq qorçalayıcıları ve halqara toplulıq Rusiyege sağlıqları içün apishanede bulunmağa imkânı olmağan Qırımlılarnıñ azat etilmesi içün defalarca muracaat etken edi. Olarnıñ aytqanına köre, "qamaçav hadimleri ve mahkemecilerniñ siyasiy mabüslerniñ sağlıq alı ve tibbiy yardımğa muhtac olğanlarına lâqaytlıq köstergenleri" aqqında çoq malümat bar. Amma Rusiye akimiyeti şimdilik böyle adım atmağa azır degil.
"Rusiye Federatsiyası, Ukrayina toprağınıñ bir qısmını işğal etken devlet ve halqara silâlı zıddiyet tarafı olaraq, halqara gumanitar uquqnıñ qaidelerini körmemezlikke ura ve cenk vaqtında vatandaş ealisini qoruv şartnamesi altında bulunğan Ukrayina vatandaşlarına qarşı insan aqlarını muntazam sürette boza. Siyasiy sebeplerden yapılğan taqipler, öz başına yapılğan apis cezaları, işğal etilgen Qırımda qanunsız mahkeme, siyasiy mabüslerniñ sürgünligi ve azatlıqtan marum etüv yerlerindeki vaziyetiniñ körmemezlikke urulması ile Rusiye halqara gumanitar uquqqa köre qabul etken mecburiyetlerini muntazam sürette boza", — dep aytıla Tofik Abdülgaziyevge qoltutqan Ukrayin aq qorçalayıcı teşkilâtları koalisiyasınıñ beyanatında.
Aq qorçalayıcılarnıñ bildirgenine köre, "Rusiye Federatsiyası memurlarınıñ areketsizligi, sayğısız munasebeti" ve "siyasiy mabüslerniñ sağlıq vaziyetine emiyet bermemesi" olarnıñ ayatına ciddiy telüke ketire ve neticede "tamir etilmez aqibetlerge" yol aça bile.
Rusiye akimiyeti aq qorçalayıcılarnıñ beyanatlarına açıq şekilde cevap bermedi.