İşğal etilgen Qırımda Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrayinağa keñ kölemli basuvı şaraitinde arbiy vaziyet bayağı kerginleşti. Ukrayina mudafaa quvetleri Rusiye logistikasına ücüm ete, bu ise bir çoq vatandaş saalarında buhranlarnı yarata. Er kün yaqıt ve logistika meselelerini çezgen Qırım sakinleriniñ nevbetteki adımları aqqında sualleri arta. Rusiye akimiyeti bu suallerge cevap bermey. Yaqın kelecekte olğan senariylerde Qırımda nasıl yaşamaq mümkün? Qırım.Aqiqat Ukrayin aq qorçalayıcıları, faaller, arbiyler ve akimiyetniñ tevsiyelerini topladı.
"Qırım bir adağa çevirilecek"
Aman-aman bir aydan berli Ukrayina Mudafaa quvetleri Rusiyeniñ Qırımğa "quru yol" koridorı ve yarımada içindeki esas logistika yollarına ücüm ete. Bu vaqıt içinde olar Rusiye Federatsiyasından Qırımğa yüklerniñ ketirilmesi içün qullanılğan dört yoldan üçüni boza ya da ateş kontroline alıp oldılar. Rusiye Federatsiyası içün Qırım yönelişinde — Herson vilâyetiniñ işğal etilgen qısmındaki Arabat belinde yedek logistika yolu da zarar kördi.
Arabat beli
Rusiyeni Qırım ile bağlağan yekâne logistika marşrutı — Keriç boğazından keçken köpür. Amma onı da stabil dep adlandırmaq qıyın: bir taraftan, onıñ üzerinde ağır naqliyatnıñ areketi yasaq etile, diger taraftan ise ava telükesi sebebinden anda bir qaç saat devamında naqliyat blok etile.
Ukrayina ateş açqanından sebep rus logistikasınıñ problemleri körüne.
Ukrayina Mudafaa quvetleri, eñ yaqın vaqıtta ücümler devam etecegini ve vaziyet daa da kerginleşe bilecegini bildireler. Ukrayina mudafaa naziri Mihail Fedorovnıñ tahminlerine köre, eñ yaqın vaqıtta Qırım izolâtsiya etilecek ve "adağa çevirilecek".
Çonğar köprü
"Aslında, Qırımnı dronlarnen qapatmaq mümkün. Yaqın vaqıtta, Qırım bir adağa çevirilecek kibi körüne ve bu rusiyeliler içün beklenmegen aqibetlerge ketire bile", — dep bildirdi nazir.
Ukrayina arbiy quvetleriniñ pilotsız sistemaları quvetleriniñ komandanı Robert Brovdiniñ fikirince, Qırım — Rusiye içün psihologik bozuluv noqtasıdır.
"İşğal etilgen topraqlarda yaşağan Ukrayinalılar, daima telâş, qapalı köprüler/yollar, qaranlıq, tınçsızlıq ve stress içün afu soramağa isteyler. Arbiy obyektlerden ve yanğın telükesi olğan er şeyden uzaq turuñız ve sadece diqqatlı oluñız — Quş pek ince şekilde çalışa, amma er sefer orman kesilgende parçalar uçacaq. Qurtnı arbiysizleştirmek ve yarımadadan bir million işğalcini çıqarmaq içün başqa bir yol körünmey", — dedi o.
Robert Brovdi
Rusiye akimiyeti bu beyanatlarğa cevap bermedi. Olar, Qırım yarımadasında vaziyet nezaret altında, dep işandıralar.
"Rusiyege bağlılıq sınav olacaq"
Qırımnıñ sabıq kurort ve turizm naziri Aleksandr Liyev, Qırım yarımadasında yaqıt buhranınıñ eñ azından küzge qadar artacağını ve Rusiye Federatsiyasından Qırımğa demiryol ve deñiz logistikasınıñ aman-aman toqtatılacağını tahmin ete.
"Suv buhranı daa beter olacaq. Yaqarlıq qıtlığı eñ azından Orta küzniñ soñuna qadar yañı norma olacaq. Barışıq yıllarında Qırım ayda tahminen 160 biñ tonna yaqıt-yağı malzemelerini qullana edi. Kerçekten spartan istimal normaları ögümizde. Bu, fiyatlarğa, logistikağa, er angi bizneske ve er künlik yaşayışqa tesir etecek", — dep iddia ete o.
Aleksandr Liyev
Yaqarlıq qıtlığı şaraitinde Qırımda aman-aman bütün mallarnıñ qıtlığı beklenile, dep emin Aleksandr Liyev.
"Bugün yarımadada olğan bütün mal gruppaları Rusiye Federatsiyasından ketirilgen mallarğa bağlı. İşğal yılları öz aşayt mahsulatınıñ istisalı eksildi ve yoq oldı. Soñki yılları Qırım işğal etilgen memleketniñ territoriyasından er yıl aman-aman million tonna aşayt ala edi. Endi bu bağlılıq sınav olacaq", — dep emin o.
"Vaqtınca ketüv aqqında tüşüniñiz"
Rusiye Federatsiyasınıñ logistikasına ücüm etken Ukrayina mudafaa quvetleri "Rusiye arbiylerine qarşı çıqalar, vatandaşlarğa degil", Qırımnı izolâsiya etmek niyetleri ise "duşman potensialını" yoq etmege doğrultılğan, dep bildire Ukrayina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi.
Müessisede Qırımnıñ vatandaş ealisiniñ ayatını qurtara bilecek qaidelerni qayd ettiler.
Birinci nevbette Qırımlılarnı arbiy obyektlerden, Rusiye tehnikasınıñ toplaşuvından, bazalardan, anbarlardan, ava mudafaası quvetlerinden ve logistika noqtalarından uzaq turmağa çağıralar. Em de telüke vaqtında saqlanacaq telükesiz yerlerni tapmağa ya da imkân olsa, vaqtınca Qırımnı terk etmege tevsiye etile.
"Temel ev ihtiyaclarını qayğırıñız. Duşmannıñ logistikasını qapatmaq er vaqıt teminlev problemlerini doğura. Bu sebepten evde içilecek suv, aşayt, eñ azından bir qaç künlük eñ müim ilâc ve yüklengen cihazlarnıñ yedeklerini tutmaq müimdir. Tuvğanlarıñızğa diqqat etiñiz. Eger qorantada balalar, esli-başlı ana-babalar ya da devamlı ilâclarğa muhtac olğan insanlar olsa, olarnı daa telükesiz yerlerge avuştırmağa qarar alıñız", — dep tevsiye ete Temsilcilik.
"Yaqarlıq ve sığınaqlarnı evelden tüşüniñiz"
Qırımda şimdiki qıyın şaraitlerde sağ qalmaq içün, sığınaqlar ve öz yaqıt yedeklerini qayğırmaq kerek, dep qayd ete Ukrayina halq deputatı, sabıq aq qoruyıcı Tamila Taşeva.
"Vatandaşlarğa yaqıt satmaq yasağına baqmadan, öz yedeklerini yaratmaq içün er bir imkândan faydalanıñız. Benzin ve qoşma qutuñız olsun, çünki işğalci memuriyetler öz ordusınıñ ihtiyaclarını temin ete. Telükesiz sığınaqlarnı özüñiz teşkil etiñiz. Tecribe köstergeni kibi, işğalcilerniñ bomba sığınacaqları sıq-sıq qapatıla ya da çöplüknen toldurıla, şunıñ içün olarnıñ aytqanlarına inanmañız. Yerastı odalarnı ya da bir qaç çıqışlı yerastı parkovkalarnı evelden azırlañız. Patlavlar vaqtında pencerelerden uzaq turuñız ve eki divar qaidesini qullanıñız. Rusiye arbiyleri ile işbirlik yapmañız", — dep tevsiye etti o.
Tamila Taşeva
Halq deputatı Qırım sakinlerini Ukrauinanıñ tek bir maqsadı olğanını unutmamağa çağırdı: duşman logistikasını toqtatmaq ve yarımadanı azat etmek.