Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda üç aydan berli Ukrayina mudafaa quvetleriniñ Rusiye logistikasına ücümleri sebebinden yaqıt buhranı devam ete. Bu vaziyet bütün saalarğa tesir ete, istisal ve yan saalarnı zarar ketire. Bütün bu vaqıt devamında Rusiye akimiyeti Qırım yarımadasına yaqıt ketirmek içün imkânlarnı qıdıra. Amma yerli benzin stansiyalarında onı alâ daa tapıp olamaylar, ya da fiyatı paalı olğanı içün onı satın alıp olamaylar. Böyle bir imkân barmı-yoqmı Qırım.Aqiqat ögrene.
Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ Rusiye yaqıt logistikasına sistematik darbeleri Qırım yarımadasınıñ eñ yañı tarihında bu saada eñ global buhranğa oğrağanına ketirdi. Üç aydan berli Moskva nezaretindeki yerli akimiyet Qırımlılarğa yaqıt ketirüvini yolğa qoyacaqlarını vade ete. Amma bu vaqıt içinde vaziyet pek deñişmedi.
"30 künlik mesele"
Rusiyeniñ yerli akimiyeti İlk yaznıñ soñuna qadar regiondaki "vaziyetni al etecegi"ni vade etken edi. Hususan, Quralaynıñ 30-nda Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov: "Olağan vaziyetni al etmek içün beklenilgen müddet 30 kündir", dep bildirgen edi.
Sergey Aksönov
Amma İlk yaznıñ ortasında Qırımda yaqıt serbest satılmay qaldı. Bu, cemaat naqliyatınıñ ve diger saalarnıñ çalışmasına pek tesir etti. Qırımnıñ yaqıt stansiyalarında bir de bir kerginlik oldı.
Yaqarlıq buhranınıñ birinci ayında yarımadada yaqıt stansiyaları ve şahsiy müessiseler qapatılmağa başladı. Yerli sakinler aylıqlarnıñ toqtatıluvı ve öz masrafları ile tatilge çıqmağa ya da öz isteginen işten çıqmağa mecbur etilüvi aqqında bildireler. Qırımlılar Rusiye prezidenti Vladimir Putinden olarnı iflas ve kütleviy işsizlikten qurtarmağa rica ettiler.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti, yaqıtnıñ tükân satışı içün berilmesi ne vaqıt yañartılacağını belli olmağanından ğayrı, başqa bir şey aytıp olamadı.
Sergey Aksönovnıñ "30 kün içinde vaziyetni al etüv" avalesi soñuna kelgende, regiondaki vaziyet bayağı kerginleşti, regional fevqulâde vaziyet ilân etildi.
Bu sefer Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı açıqtan-açıq tanıdı: eñ yaqın vaqıtta "yaqarlıq büyük miqdarda satılmaycaq".
Benzinnı eki afta soñra
Qırımdaki yaqıt logistikası meselesiniñ tez çezülüviniRF Devlet dumasınıñ deputatı Leonid Babaşov vade etti. İlk yaznıñ 30-nda o, "meseleniñ çezilüv yolu tapılğanını" ilân etti ve yarımadada benzin serbest satıluvı ile bağlı problemler "daa eki afta devam etecek", dep vade etti.
Leonid Babaşov
Bu müddet içinde ne olacağını deputat aytmadı.
Oraq ayında Rusiye akimiyeti öz " kölge flotunıñ " yardımı ile Qırımğa kütleviy şekilde yaqıt ketirmege tırıştı. Amma bu tankerlerge muntazam sürette Ukrayina Mudafaa quvetleri tarafından ücüm etilgen edi.
Neticede Leonid Babaşovnıñ vadedi de yerine ketirilmedi. Qırımda yaqıt meselesi devam ete.
Oraq ve Arman aylarında Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Qırım yarımadasına sıñırlı sayıda yaqıt ketirilgeni aqqında ilân etti. O, kerçekten de serbest satışta peyda oldı, amma er yerde degil — onı belli benzin stansiyalarında, resmiy beyanatlarnı ve saifelerni nezaret etip qıdırmaq kerek.
Qırımdaki yaqıt stansiyasında nevbetler, arhiv fotoresimi
Kremlde de Qırımdaki yaqıt vaziyetini eyileştirmege vade ettiler. Vladimir Putin Qırım ve Aqyarğa yaqıt satın almasına subsidiya ayırmağa emir etti. Qırımnıñ Rusiye ükümetinde devlet organları, uquq qoruyıcılar ve quvet idaresiniñ ihtiyaclarını temin etmek ve vatandaşlarğa yükni eksiltmek içün er litr yaqıt içün tahminen 85 ruble miqdarında tazminat berilmesini talap ete ediler.
Amma şimdilik Qırımda subsidiya etilgen yaqıtnıñ alâmetleri yoq. Regiondaki vaziyet kerginleşmege devam ete.
"Ne içün yaqıt 300 ruble?"
Bugünde-bugün Qırımnıñ yaqıt bazarında esas problemler serbest satılğan benzin qıtlığı ve onıñ paalılığıdır. Qırımlılarnıñ içtimaiy ağlarda bildirgenine köre, bir litr yaqıtnıñ fiyatı 100 rubleden başlap, 300 rublege qadar yete bile.
"Ne sebepten benzin stansiyalarında er litr 300 ruble?!!!", — dep soray bir Qırımlı Leonid Babaşovnıñ saifesinde. Deputat cevap bere: "Duşman ücümleri sebebinden... Akimiyet bu vaziyetni çezmek içün çalışa.
Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov Armannıñ soñunda Qırımda yaqıt fiyatı evelki seviyesine qaytmaycağını tanıdı.
"Bir litr içün 100 rubleden aşağı fiyatqa qaytmaq içün daa çoq yol bar, ve bunı yapıp olacaqmızmı, aytmaq qıyın. Qırımda yaqıt fiyatları evelki seviyesine qaytmama ihtimalı bar, hususan Qırım logistikası köz ögüne alındığında", — dedi o.
Yaqarlıq yoq, amma yañı vadeler bar
İlk küzniñ 1-den itibaren "TES" ve "ATAN" ağlarınıñ yaqıt stansiyalarında "Aİ-95" markalı benzin "daa çoq" peyda olmaq kerek edi, dep vade etti Sergey Aksönov. Onıñ aytqanına köre, bütün Qırım boyunca yaqıt fiyatı bir litr içün 100 rubleden ziyade olmaycaq.
Qırım, tasviriy resim
"Bundan soñ prezidentniñ yaqıt fiyatınıñ tüşürilmesi aqqında qararı amelge keçe. Şimdilik bu yolnıñ yalıñız bir qısmıdır, ve mesele qapatıldı dep aytmaq daa erte. AI-92 markası benzin ve dizel yaqıtı belli bir vaqıtqa qadar qıtlıqta olacaq. Amma satıluvğa kirgen er bir nevbetteki partiya, bir litr içün 100 rubleden ziyade olmağan fiyatnen satılacaq. Bu afta qarar tek "TES" ve "ATAN" ağlarına ait. Yaqın vaqıtta kiçik operatorlarda 100 rubleden ucuz benzin peyda olacaq", — dep iddia ete Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı.
Qırımdaki yaqıt stansiyası, arhiv fotoresimi
Bundan soñ Sergey Aksönov şunı tanıdı: Qırımğa ketirilgen benzin ve dizel yaqıtınıñ miqdarı "eali ihtiyaclarını qapatmay". Yaqarlıq qıtlığı sebebinden regionda onı satmaq içün saat cedveli bar.
Memurlar, Qırımda yaqıt qıtlığı ne vaqıt bitecegi aqqında tahminler bermeyler.
RF prezidenti Qırımnı neft mahsulatı ile temin etüv sistemasınıñ teşkil etilmesini ilân etti, "buña duşmannıñ irişmesi pek qıyın olacaq". Ne vaqıt ve nasıl yapılacağını aytmadı.
Ukrayina mudafaa quvetleri eñ yaqın vaqıtta Rusiye logistikası ve infrastrukturasına ücüm etmege devam eteceklerini bildirdiler. Olar Qırım yarımadasınıñ sakinlerine Rusiye Federatsiyasınıñ arbiy obyektlerinden ve "ateş telükesi olğan er şeyden" uzaq turmağa tevsiye ettiler.