Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ Rusiye logistikası ve energetik infrastrukturasına sistematik ücümleri neticesinde bir aydan ziyade yaqarlıq ve energetik buhran devam ete. Rusiye Federatsiyası ve Ukrayina arasında arbiy areketlerniñ kerginleşüvi Qırım yarımadasınıñ sivil ealisine tesir ete ve olar bunıñ aqibetlerini birinci olaraq is ete. Yañı kerçeklikte nasıl sağ qalmaq ve ileride nasıl çağıruvlarnı beklemek mümkün olğanı aqqında Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ idare yolbaşçısı Olğa Skrıpnık Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüsında tarif ete.
Yaqarlıq qıtlığı Rusiye işğali altında Qırım içün eñ müim meselelerden biri oldı. Bir aydan ziyade Rusiye akimiyeti bu meseleni çezmey, çünki Qırım yarımadasına yaqıt ketirüvniñ esas logistika yolları Ukrayina mudafaa quvetleriniñ ateş nezareti altında buluna.
Keriçte Ukrayin dronlarınıñ ücüminden soñ olğan yanğın. İşğal etilgen Qırım, 2026 senesi
Ukrayina uçucısız uçaqları Qırımdaki energetik obyektlerge de ücüm ete. Neticede yerli sakinler muntazam sürette yarıqsız qala, bazıda bir qaç kün devamında.
Ukrayina Mudafaa quvetleri böyle ücümlerniñ maqsadını Qırımnı Rusiye Federatsiyasından bütünley ayırmaq niyetinde olğanını bildire, böylece Rusiye qıta Ukrayinanıñ cenübinde cenkleşken arbiy gruppirovkasını temin etip olamaycaq.
Ukrayina mudafaa quvetleri Rusiye logistikası ve infrastrukturasına ücümlerni devam etecek ve yaqın vaqıtta quvetleştirecek, dep bildire. Ukrayina arbiy quvetleriniñ pilotsız sistemaları quvetleriniñ komandanı Robert Brovdi ("Madâr") Qırımdaki Ukrayinalılardan "bundan soñ daima olacaq devamlı telüke, qapalı köpürler/yollar, qaranlıq, tınçlıq ve stres içün" afu soradı. Onıñ aytqanına köre, Qırımnı işğalden qurtarmaq içün başqa bir yol körünmey.
Rusiye akimiyeti Qırımdaki problemlerni tanıy. Amma olarnıñ ne vaqıt bitecegi aqqında bir şey aytmaylar.
Yarımadada benzinniñ serbest satıluvı ile bağlı problemler "daa eki afta devam etecek", dep bildirdi Oraqnıñ 1-nde Qırımdan Rusiye Devlet dumasınıñ deputatı Leonid Babaşov, ve "çezüv yolları tapılğanını" bildirdi.
Yaqarlıq stansiyasınıñ yanında benzin beklegen maşnalar nevbeti, Kezlev, 2026 senesi
Amma Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov pek ümütli degil. Onıñ aytqanına köre, Qırımğa yaqarlıq ketirüvinen bağlı vaziyet "kergin qala ve biraz vaqıt devam etecek". Onıñ aytqanına köre, elektrik energiyasınıñ teminlevi ile de problemler bar, elektrik energiyasınıñ berilmesi ise tam bir cedvelde olmaycaq.
Sergey Aksönov bu aqta malümatnıñ olmağanını şunıñ ile añlata ki, "bu buhrandan çıqmaq içün alınğan qararlarnıñ çoqusını açıqtan bildirmek mümkün degil".
Rusiye akimiyeti Qırımlılarğa böyle şaraitlerde nasıl yaşamaq mümkün olğanı aqqında iç bir senariy bermey. Qırım.Aqiqat Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ reisi Olğa Skrıpnıknı bu aqta soraştımağa qarar aldı.
"Qırımda azatlıq ümütiniñ yañı dalğası"
– Qırımda yüz bergen şimdiki vaziyetni nasıl tasvirleysiñiz?
– Bu vaziyet Ukrayina mudafaa quvetleriniñ Qırımnı eñ azdan logistik tecrit etilüv operasiyası neticesinde peyda oldı. Mında şunı qayd etmek kerek ki, Ukrayina Rusiyeniñ arbiy maqsatlarına irişe ve halqara gumanitar uquqına riayet etip, Qırımnıñ vatandaşlarına öz ücümlerinden zarar ketirmege tırışqanını köremiz.
Amma belli olğanı kibi, vatandaş ealisi içün bazı menfiy aqibetler endi bar. Eñ körülgenlerden biri yaqarlıq buhranı. Lâkin o, daa yarım yıl evelsi, Ukrayina Rusiyeniñ cermay zavodlarına qarşı şiddetli ücümler yapqanda başlandı. Şimdi köremiz ki, bu ameliyatnıñ neticelerini Qırım da is ete.
Ukrayina darbeleriniñ neticesinde Qırımda vatandaşlar energetik problemlerge rastkeldi. Yarıqnı aman-aman er yerde söndüreler.
Ukrayina mudafaa quvetleriniñ Qırımnıñ energetik boyektlerine endirgen darbelerinden soñ elektriksiz Kezlev, 2026 senesi
Eñ çoq zarar körgen bölgelerden biri Aqyardır. Elektriklerniñ söndürilüvi suvnıñ söndürilüvi ile beraber kele, hususan pompalarğa bağlı olğan yerlerde.
Nevbetteki, Qırımnıñ işğalci akimiyeti tayin etken fevqulâde vaziyet. Amma bu kerçekten cenk vaziyetñ, fevqulâde degil. Bu, vesiqalarnıñ qoşma teşkerüvlerine sebep oldı. Qırımnıñ bazı regionlarında qoşma blok-postlar peyda olğanını köremiz. İnsanlarnı, hususan erkeklerni, toqtatalar, vesiqalarnı izaatlamayıp teşkereler.
Aqmescitte "BARS-Qırım" territorial mudafaa bölükleriniñ, RF Mudafaa nazirliginiñ, quvet ve uquq qoruyıcı qurulışlarınıñ talimleri, 2025 senesi
Qırımlılarnıñ turmuşında da sıñırlavlar bar. Qırımnıñ bazı tükânları ve eglence merkezleri iş vaqtını qısqarttı.
Bularnıñ episi Qırımnıñ turistik saasına tesir etti. Büyük musafirhaneler ve şifahanelerniñ bir qısmı, hususan balalar içün, eñ azından İlk küzniñ 1-ne qadar yerleştirilmesini toqtattı.
Aslında, Qırımnıñ işğalci akimiyeti bu sene Qırımda kurort mevsimi olmaycaq, dep bildirdi. Yani turizm hızmetlerinden kelir, Qırımğa kâr da olmaz.
Kurort mevsimi ortasında yarım boş Kefe plâjları, 2026 senesi
Nevbetler sebebinden Qırımdan çıqışta logistik problemler de peyda ola. Orta esapnen qayd etemiz ki, Qırım köpründen çıqmaq içün nevbette er vaqıt 600-den 1200 maşina tura.
– Qırımlılardan şimdiki vaqıtta qaysı istek ve talaplarnı qayd etesiñiz?
– Qırımda yaşağan Ukrayina vatandaşları arasında, 2014 senesinden soñ anda kelgen ve şimdi çıqış yollarını qıdırğan rusiyelilerden farqlı olaraq, kütleviy çıqış qayd etmeymiz. Bazı Qırımlı qorantalardan, hususan böyle sualge oğrağan balalardan böyle muracaatlar bar.
Qırım ile olğan bağımızda, insanlarnıñ esas talabı yarımadanıñ azat etilmesi içün yañı ümüt dalğası kibi körüne. İnsanlar yarıqsız ve suvsuz yaşamağa azır olğanını aytalar, amma esas netice — Qırımnıñ azat etilmesi olsa.
Aqmescitte Rusiye teşviqatı, 2026 senesi
Amma olarda daa bir sual peyda ola: Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ arbiy operasiyası devam etse ve Qırım azamiy derecede izolâsiya etilse, Ukrayina problemlerniñ çezilüv yollarını, gumanitar koridornı ve ilâhre teklif etmege azır olurmı? Qırımdaki vatandaşlar vaziyetniñ ileride nasıl inkişaf etecegini añlamaylar.
Bu munasebetnen, menimce, şimdi Ukrayina içün Qırımdaki vatandaşlarnen açıq-açıq qonuşmaq, insanlarnı diqqatqa almaq ve añlatmaq pek müimdir, çünki Ukrayinanıñ vaziyet kerginleşken taqdirde "A planı" ve "B planı" bar.
Rusiyeniñ Ukrainağa keñ kölemli istilâsı vaqtında Qırımda arbiy talimler
Qırımlılar olarnı qayğırğanlarını eşitmek isteyler. Olar içün Ukrayina prezidenti ve Ukrayina akimiyetiniñ vekilleri tarafından vatandaşlarğa yardım etmege azır olğanlarını açıqtan bildirmek pek müimdir.
Ukrayina içün, menimce, bütün ihtimallı senariylerni azırlamaq müimdir, şu cümleden Qırımdaki buhran tek Ukrayina mudafaa quvetleriniñ areketlerinden degil de, Rusiyeniñ terroristik areketlerinden de peyda ola bilecegini añlamaq.
"Rusiye Ukrayinanı qabaatlap, Qırımda buhran yarata bile"
– Bu kontekstte Rusiyeden Qırımlılar içün nasıl telükelerni köresiñiz?
– Rusiye Qırım sakinlerini reine olaraq tuta. O, kerçekten nezaret etken ealige nisbeten insaniyetsizlikke qarşı terroristik areketlerge başlay bile.
Bular provokasiyalar, vatandaşlarğa qarşı terroristik ücümler ola bile, bunıñ içün Rusiye Ukrayinanı qabaatlay bile. Bu, misal içün, gumanitar buhranlarnıñ suniy yaratılması, Qırımnı mahsulatnen temin etmemek ola bile.
Aqmescitteki "Aşan" supermarketinde mahsulat rafları, 2026 senesi
Biz añlaymız ki, Rusiyeniñ eñ yaramay ameliyatları bar, olarnı er daim vatandaşlarğa qarşı qullanmaq mümkün. Ve ümüt etem ki, Ukrayina akimiyeti bu senariylerni köz ögüne alacaq ve çalışacaq.
– Siziñ fikiriñizce, bugünde-bugün Qırımnıñ vatandaş ealisini ne daa çoq qorquza: arbiy areketlerniñ arttırılması ya da gumanitar felâket telükesi?
– Qırımdaki arbiy areketler Rusiye arbiy obyektlerine ava ücümleri seviyesinde olıp keçe. Arbiy areketlerniñ bu qısmı, büyük ihtimal, devam etecek, çünki Ukrayinanıñ böyle imkânı bar ve Qırımnı izolâtsiya etmege maqsadı da bar.
Lâkin yarıqnıñ söndürilmesiniñ devamı başqa aqibetlerge yol aça bile. Yaqarlıq buhranı şaraitinde Qırımnıñ kritik obyektleri nasıl temin etilecek? Bu vaziyette hastahaneler ve "acele yardım", acele hızmetler nasıl çalışacaq? İşğalci devlet bunı Qırımda temin ete bilecekmi?
Aqmescitte Z timsali ile "acele yardım" maşnası, 2025 senesi
Rusiyeniñ prioritetleri arbiy olğanını köremiz, şunıñ içün yaqıt er şeyden evel arbiylerge yollanılacaq.
Halqara gumanitar uquqqa köre, işğal etken devlet, ilk nevbette, vatandaşlarnıñ ihtiyaclarını temin etmek kerek. Amma belli ki, Rusiye bunı yapmay bile, çünki halqara gumanitar uquqnı ve insan ayatınıñ qıymetini körmey. Onıñ içün bu buhran vaqtında Ukrayinanıñ belli bir planı olmalı. Belki de, halqara ortaqlar Rusiyege muracaat etip, gumanitar meselelerniñ çezilüv yollarını teklif ete bileler.
"Rusiye vatandaşlarnı qurtarmaycaq"
– Bugünki künde problem Qırım sakinleriniñ vaziyet aqqında tam malümat almağa yerleri yoq. Rusiye akimiyeti de olar içün eñ yaqın adiselerniñ inkişafı aqqında bir şey aytmay, Ukrayina tarafından ise pek az malümat berile. Bu vaziyette vatandaşlar nasıl yaşay bileler?
– Mında kerçekten de bir qıyınlıq bar. Qırımlılar, esasen, malümat vakuumında bulunalar. Rusiye tarafından malümat eksik degil, yañlış malümat berile. Qırımnıñ işğalci akimiyeti propagandist tarzda, olğanlarnıñ cenknen iç bir alâqası olmağanını, bu ise "fevqulâde vaziyet" kibi yapmaqta.
Kezlevdeki evler, Ukraina mudafaa quvetleriniñ Qırımnıñ energetik obyektlerine ücümleri sebebinden qaranlıqta, 2026 senesi
Yani, insanlar, asılında, obyektiv bir resim bermeyip, yañlış yolğa qoyulalar. Bu sebepten Qırımlılar öz yaşayışını planlaştırıp olamaylar, ketmege ya da qalmağa qarar alıp olamaylar.
– Qırımnıñ Rusiye akimiyeti regiondaki vaziyetni nezaret etkenini tekrarlay. Qırımdaki vaziyet Rusiye akimiyetiniñ nezaretinde kibi körünemi?
– Rusiye akimiyeti böyle bir tessurat yaratmağa tırışa. Vaziyetniñ nezaret altında olğanı daa çoq yañlış malümat. İşğalci akimiyetniñ bildirgenine köre, sanki Qırımda iç bir şey olmadı. Bunıñnen beraber, vatandaşlarnen cenk vaqtında olmaq kerek olğan kommunikatsiyanıñ eksikligi de bar.
Meselâ, arbiy obyektlerniñ yanında bulunmamaq kerek, ya da ücüm olsa, sığınaqlarğa barmaq kerek, aşayt malları ve ilâc yedekleri olmaq kerek. Bütün bular insanlarnıñ özlerini qorçalamağa yardım etken temel şeylerdir.
Aksine, köremiz ki, Qırımda yarıq söndürüv cedveli aqqında bile haber yoq. Qayd etmek kerek ki, yarıq, suv ve benzin yoq. Sebeplerini bile aytmaylar er kesniñ tahmin etmesi kerek ki, bu arbiy areketler sebebinden oldı.
Yani insanlarğa, bu muvaqqat iqtisadiy problemler, Rusiye başlatqan cenk ile alâqası olmağan bir şey kibi körüne.