Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda quvetçiler cenkke qarşı narazılıq bildirgen insanlarnı taqip etmege devam ete. Rusiye ve onıñ Ukrayinağa istilâsı aqqında fikirler sıq-sıq cinaiy cezalarğa ketire. Böyle bir şey, Ukrayina ile cenk aqqında mısqıl resimleri içün altı madde boyunca mahküm etilgen İslâm Terek rayonından Qırımlınen de oldı. Ne olğanını Qırım.Aqiqatnıñ materialında tarif etemiz.
Qırımdaki cenkke qarşı narazılıq aksiyaları Rusiyeniñ Ukrayinağa istilâsı başlağanından berli devam ete. Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinge ve Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenkine Qırımlılarnıñ qol tutqanı aqqında açıq beyanatları sebebinden olarnı cenk areketlerine qarşı çıqqanları içün kütleviy surette mahküm eteler.
Bazı allarda apiske alınmaq içün bir şey aytmaq kerekmey. Qırımlı Valeriy Şevçuknıñ ikâyesi, içtimaiy ağlarda resim şeklinde mısqıl içün apishanege tüşmek mümkün olğanını köstere.
"Ğalebe kününe sayğısızlıq" içün apis
ВSaban ayında Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi "Ğalebe kününe sayğısızlıq köstergeni" ve "dinni aqaretlegeni" içün Qırımlını 5,5 yılğa azatlıqtan marum etti, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye prokuraturası.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi
Mahkeme qayd etkenine köre, 2022 senesi Qırımlı "Vkontakte" içtimaiy ağında "Ğalebe kününe sayğısızlıq köstergen" resimni derc etti. Bu resim, "Memorial" Rusiye aq qorçalayıcı merkezi tarafından derc etilgen.
O, bir qaç kere başqa vatandaşlarnıñ "dinlerini aqaretlegen" tefsirlerni de yazdı, dep bildire nezaret müessisesi.
Mahkeme onı "nasizmni reabilitatsiya etüvde" (RF Ceza kodeksiniñ 354.1 maddesiniñ 4-nci qısmı) ve "dindaşlarnıñ duyğularını aqaretlevde" (RF Ceza kodeksiniñ 148-inci maddesiniñ 1-inci qısmı) qabaatlı tanıdı, dep aytıla haberde. Azatlıqtan marum etüvden ğayrı, oña 100 biñ ruble para cezası ve üç yıl devamında saytlarnı idare etmek aqqından marum etüv tayin etildi.
Mahküm etilgenniñ adı haberde aytılmay. Moskva kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ saytına köre, söz qırımlı Valeriya Şevçuk aqqında kete.
O, İslâm Terek rayonınıñ Partizana köyünden. Cenkke qarşı fikirleri içün defalarca taqip etilgen. Qırımlınıñ bu aqta açıq mevamı yoq. Qırım.Aqiqat oña ve onıñ vekillerine bu aqta söz yürsetmege imkân berecek.
Putin aqqında "cinayet" resimleri
Valeriya Şevçuknıñ ükmüni mahkemeci Sergey Pogrembnyak saban ayınıñ 23-nde çıqardı.
2025 senesi kiçik aynıñ 25-de Rusiye kontrolindeki İslâm Terek rayon mahkemesi Valeriy Şevçuknı "ekstremizmge açıq çağıruvlarda" (Rusiye Ceza kodeksiniñ 280-inci maddesiniñ 2-nci qısmı) qabaatlı tanıdı.
Tahqiqatnıñ malümatına köre, YouTube videolarında "ruslarğa qarşı zorbalıqqa çağıruvlar" yazılğan. O vaqıt mahkeme oña beş yıl ve 10 künlik apis cezasını berdi.
Evel Valeriy Şevçuk daa üç memuriy madde boyunca mahküm etilgen edi, şu cümleden Vladimir Putin ve Rusiyeniñ Ukrayina ile cenki aqqında satirik resimleri içün.
Hususan, Rusiye Federatsiyasınıñ nezaretindeki İslâm Terek rayon mahkemesi onı üç memuriy madde boyunca qabaatlı tanıdı: kiçik tecavuzcılıq (20.1 Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy cinayetler kodeksiniñ maddesi), nasist atributlarınıñ teşviqatı (20.3 Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy cinayetler kodeksiniñ maddesi) ve Rusiye Federatsiyasınıñ ordusını itibardan tüşürüv (20.3.3 Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy cinayetler kodeksiniñ maddesi). Oña 13 künlük apis cezası ve 45 biñ rublelik eki para cezası berildi.
O vaqıt "Krımskiy Smerş" arbiy neşiri Rusiye quvetçileri tarafından Qırımlınıñ tutuluv video qısmını derc etti. Bir qaç silâlı, maska kiygen uquq qoruyıcı, qarşılıq köstermegenine baqmadan, onıñ yüzüni asfaltqa zornen urdı. Bundan soñ Rusiye bayrağı ve RF gimni fonunda Qırımlınıñ afu etüvi aşkâr etildi.
Bu "tövbe" öz isteginen yapılıp yapılmağanı belli degil. Ukrayina tarafdarı olğanları içün afu soramağa mecbur etilgen er dörtünci Qırımlı "qoşma aşalavlarğa oğray", dep bildire Irade adlı Qırım aq qorçalayıcı teşebbüsi, yerli teşviqat neşirleri ve kütleviy haber vastalarında derc etilgen yüzlerce videolarnı ögrengen soñ.
"Tövbe" yerine cinaiy işler
Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3.3 maddesini Rusiye akimiyeti Qırımdaki cenkke qarşı ve Ukrayina tarafdarı duyğularnı bastırmaq içün qullanmaqta, dep bildire "Qırım esnası" aq qorçalayıcı leyhası.
Faqat 2025 senesiniñ soñunda Rusiye akimiyeti taktikasını deñiştirdi. Ukrayina aq qoruyıcıları cemiyetiniñ qayd etkenine köre, "tövbe videoları" ve para cezalarından insanlarnıñ cenkke qarşı baqışları içün cinaiy taqipke keçtiler.
"Aq qoruyıcılarnıñ tahminlerine köre, qışta (2025-2026 seneleri) Rusiye mahsus hızmetleriniñ menfaatlarına hızmet etken haber meydançıqlarınıñ mündericesi bayağı deñişti — insanlarnı öz inançları içün afu soramağa mecbur etken videolar aman-aman yoq. Aynı zamanda ekstremizm ya da terrorizmni aqlağanında qabaatlanıp tutulğan Qırımlılarnıñ videoları çoqlaştı. Cinaiy davalarnıñ sayısı eñ azdan dört qat arttı, kvartalda eki davalardan sekiz-doquzğa qadar. Irade ekspertleri öz qapalı maruzasında bu tendensiyanı Rusiye quvetçileriniñ sadıq olmağan ealini taqip etüvniñ daa sert şekline keçüvi ile bağlaylar", — dep bildire "Tribunal. Qırım epizodı".
Qırımda Rusiye quvetçileri, arhiv fotoresimi
Daa evel İnsan aqları Avropa mahkemesi Rusiyeni söz serbestliginiñ sistematik basqısı ve Ukrayinağa qarşı cenkni tenqit etkeni içün taqip etüvde qabaatlı tanıdı. Öz qararında Avropa insan aqları mahkemesi bir ağızdan Rusiyeniñ Konvensiyanıñ 10-ncı maddesini (FREEDOM OF EXPRESSION) bozğanını tanıdı ve Rusiye akimiyetiniñ Ukrayinağa qarşı cenkniñ aydınlatılmasına qoyğan sıñırlavları "milliy telükesizlik içün kerçek telüke ile küreşmek degil de, tenqitni bastırmaq ıntıluvı" ola, dep qayd etti.
Avropa insan aqları mahkemesinde qayd ettiler ki, Qırımda Rusiye mahkemeleriniñ bütün "qararları" qanunsızdır. Rusiye akimiyeti Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararlarını tanımay.