Rusiye akimiyeti işğal etilgen Qırımda Ukrayina ve halqara toplulıq tanımağan Rusiye Federatsiyası Devlet duma deputatlarınıñ saylavlarını keçirmege azırlana. Bu saylav esnası soñki ayları Qırım yarımadasında Ukrayina Mudafaa quvetleriniñ darbeleri sebebinden kerginleşken arbiy telüke, yaqarlıq ve energetika buhranına baqmadan teşkil etile. Qırımlılarnı er kün olğan ava telükelerine baqmadan saylav bölüklerine çağıralar. Rey berüv künleri nasıl olacaq ve Ukrayina aq qorçalayıcıları ne içün anda barmamağa tevsiye ete, Qırım.Aqiqat maqalesinde tarif etemiz.
Rusiye Qırımda Ukrayina ve halqara ortaqlarınıñ beyanatlarına zıt bir şekilde saylavlarını keçire. Olar Qırım yarımadasında Rusiye kontrolindeki rey berüvni qanuniy dep tanımay, çünki bunı halqara uquq bozuluvı dep saya.
Amma bundan evel Qırımda Rusiye saylavlarınıñ qanunğa uyğun olıp olmağanı şübheli olsa edi, şimdi Rusiye ve Ukrayina arasında arbiy areketler vaziyetinde telükesizlik meseleleri aqqında da aytıla. Bu sene qırımlılar içün tenbiler em Ukrayina, em Rusiye tarafından seslendirile. Rusiye akimiyeti "Kyiv rejimi tarafından provokatsiyalardan" qorqa.
Ukrayina Tış istihbarat hızmeti bildirgenine köre, Rusiye mahsus hızmetleri saylavlar vaqtında "ileride Ukrayinanı qabaatlamaq maqsadınen provokatsiya ve zorbalıq yapa bile". Müessise malümatına köre, saylav bölükleri, memuriy bina ve insanlar toplaşqan diger yerler telükeli ola bile.
"Ekstremal" rey berüv
Rusiye Federatsiyası Devlet dumasınıñ deputat saylavlarınıñ yekâne künü sentâbrniñ 20-ne belgilendi. Faqat sentâbrniñ 18-nden başlap üç kün içinde rey bermek mümkün. Regionda Ukrayina Mudafaa quvetleri Rusiye arbiy ve energetika obyektlerine, logistikasına muntazam sürette ücüm etse de, Qırımda Rusiye saylavları ilân etildi.
Qırım içün Rusiye Devlet duma saylavlarına aman-aman üç million bülleten azırlandı, dep haber etti Rusiye akimiyeti. Olarnı bölüklerge tarqattılar.
Aqyarda Rusiye Devlet duması deputatlarınıñ saylavlarında rey berüvde qadın, 2021 senesi sentâbr ayı
Rusiye saylayıcı cedvellerine 1,46 million qıımlı ve 343 biñ Aqyar sakini kirsetildi. Bu şeerde internet yaramay olğanı içün ve energetika buhranı sebebinden elektron rey berüv olmaycaq.
Qırımda saylav komissiyalarını generatorlarnen temin etecekler, dep vade ettiler.
Bu saylavlar "ekstremal vaziyette keçirilecek", dep bildirdi Rusiye Merkeziy saylav komissiyasınıñ yolbaşçısı Ella Pamfilova. Şunıñ içün müessise diger uquq qoruyıcı organları ve diger qurulışlarnen beraber, onıñ aytqanına köre, rey berüv azırlığı çerçivesinde "daa olmağan telükesizlik tedbirlerini" alacaq.
Qırımda Rusiye saylavları, arhiv fotoresimi
İşğal etilgen Qırımda saylav esnası qorquzuvlarnen bağlı. Qırımnıñ Rusiye saylav komissiyasınıñ reis muavini İnna Guzeyeva qayd etkenine köre, rey berüv "telâş ve yaşağan vaziyetimizge baqmadan" keçirilecek.
"Qırımda er bir 28 territorial saylav komissiyası yerli idare organlarınıñ yardımınen generatorlarnen temin etildi, çünki elektrikanen bazı meseleler ola bile degen qorqular bar. Körünmegen vaziyetler olsa, yedek saylav bölüklerini belgiledik, saylav esnası toqtatılıp soñra devam ettirilecek ya da vaziyet imkân bergende rey berüv başqa yedek yerine alınacaq", – dep bildirdi o, Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında.
Qırımda Rusiye saylavlarında iştirak etkenler, arhiv fotoresimi
Mahsus hızmetli bölükler ve telükesizlik hatırlatuvları
Qırımda Rusiye saylavları vaqtında vaziyetni mahsus gruppa kontrol etecek, dep bildirdi Moskva kontrolindeki Qırımnıñ Saylav komissiya yolbaşçısı Mihail Malışev.
Rey berüv künlerinde regiondaki cemaat nizamını tek polis degil, Rusiye gvardiyası, FSB ve Fevqulâde vaziyetler nazirligi qoruycaq, dep bildirdi Rusiye Federatsiyasınıñ İç işler nazirliginiñ Qırım bölügi. Uquq qoruyıcılar Qırım saylav bölüklerini gece-kündüz qoruyıcaq ve er bir saylayıcını teşkerecek.
Aqmescitteki Lenin meydanında Rusiye uquq qoruyıcıları, arhiv fotoresimi
"Saylav bölügi kirişinde, uzaqta, çerçiveler olacaq, anda polis hadimleri, şahsiy qaravul teşkilâtları ve diger Rusiye gvardiyasınıñ bölükleri bulunacaq. Çerçive ögünde masalar turacaq, anda vatandaşlar çanta, paket ya da başqa bir şey alğan olsa, közetüvde qaldıra bile… Bizim istegimiz: saylav bölügine az şey alıñız. Pasport, qalem, közlük", – dep bildirdi yerli kütleviy haber vastalarına Rusiye Federatsiyasınıñ İç işler nazirliginiñ Qırım bölüginiñ vekili Olga Yakubova.
Onıñ aytqanına köre, uquq qoruyıcılar saylavlar işine yazdan azırlandı.
Qırımda Rusiye polisi naqliyatı, arhiv fotoresimi
Qırımnıñ Rusiye saylav komissiyası bildirgenine köre, "tek uçucısız ücümlerinen bağlı olmağan ve saylav esnasına zarar ketire bilgen diger vaziyetler içün hatırlatuv" azırladı.
"Demokratiya degil, provokatsiyadır"
Ukrayina aq qorçalayıcıları işğal altındaki Qırımnen beraber işğal etilgen topraqlarnıñ sakinlerini Rusiye Federatsiyası Devlet dumasınıñ "saylavlarında" iştirak etmemege çağırdı. Bu aqta sentâbrniñ 8-nde derc etilgen aq qorçalayıcı teşkilâtlar koalitsiyasına muracaatta aytıla.
Olar saylav komissiyalarında çalışmamağa, teşviqatçı olmağa razı olmamağa, er angi teşkilâttan közetici olmamağa, yerli Rusiye akimiyeti teşkil etken açıq tedbirlerde iştirak etmemege çağıra.
Qırımda Rusiye saylav bölügi, arhiv fotoresimi
Qırımnıñ Ülke Ukrayinler şurasınıñ vekilleri de Qırımda Rusiye Federatsiyası Devlet dumasınıñ saylavlarında iştirak etmemege çağıra. Olar bu esnas "vatandaşlarnıñ qararı, demokratiya ya da uquqnen iç bağlı olmayıp, daa bir yalan olğanını" bildire.
Qırımlılarnı rey berüv künlerinde saylav bölüklerine yaqın yerler ve insanlar toplaşqan yerlerden uzaq olmağa çağıralar, çünki bu tedbirler "provokatsiyalar, mecburiy seferberlik ya da şahsiy malümatnı toplamaq içün qullanıla bile".
"Ateş" ukrayin partizan areketi Rusiye Federatsiyası Devlet dumasınıñ saylavları rey berüvi vaqtında Rusiye mahsus hızmetleri "provokatsiyalar azırlay, Ukrayina tarafını qabaatlaycaq ola, adiy vatandaşlar arasında qurbanlar ola bilecegine qulaq asmay", dep tüşüne. Bu Rusiye ordusına "seferberlik ilân etmek içün cemaat fikrini şekillendirmek içün" kerek, seferberlik ihtimali bir qaç ay içinde muzakere etile.
Rusiye akimiyeti saylav künlerinde provokatsiyalar olmaycağını aytmay, amma olarnı Ukrayina azırlay, dep emin.
Viktoriya Veselova – RFE/RL içün yazğan jurnalistniñ telükesizlik maqsadınen qullanğan tahallüsi