Link açıqlığı

BLOGLAR

Cuma 28 aprel 2017

Calendar

Qırım.Aqiqat ve Qurultaynıñ qırımtatar halqınıñ genotsidini ögrengen mahsus komissiya başlağan leyha aqqında

Ukrainada mayıs 18-i – qırımtatar halqınıñ facialı sürgünlik qurbanlarını añma künü. 1944 senesi mayıs 18-20 künleri Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Uralğa bütün qırımtatarlar sürgün etilgen edi, resmiy malümatqa köre – 194111 insan.

Halq faciasınıñ tolu miqdarına qıymet kesmek qıyın, sürgünlikniñ aqibetleri ise şimdi de qırımtatarlarnıñ yaşayış saalarında is etile.

1960-ıncı senelerde keçirilgen halqnı cedvelge aluv neticelerine baqılsa, anda 238500 semetdeş qayd etile, olarnıñ arasında 205900 bala ve qadın bar

Cenkten soñ qırımtatarlar sürgün etilgen mahsus yerleşmelerge Sovet ordusından boşatılğan asker ve zabitler, emek ordusında hızmet etkenler, tahliye etilgen ve repatriantlar da mecburen yollanıldı.

Qırımtatar milliy areketiniñ faalleri 1960-ıncı senelerde keçirgen halqnı cedvelge aluv neticelerine baqılsa, anda 238500 semetdeş qayd etile, olarnıñ arasında 205900 bala ve qadın bar.

Mal vagonlarında ve sürgünlikniñ ilk yılları açlıq, hastalıqtan ve dayanılmaz şaraitlerde 109956 insan can berdi

Mal vagonlarında ve sürgünlikniñ ilk yılları açlıq, hastalıqtan ve dayanılmaz şaraitlerde 109956 insan (umumiy sayıdan 46,2%) can berdi. Cenk vaqtında elâk olğanlarnıñ sayısı 4 qat az edi.

Bu malümatlar SSCB reberiyeti Qırımnıñ tamır halqını genotsidke oğratqanını köstere.

2004-2011 seneleri «Unutma» umumhalq aktsiyası devamında Qırımda qırımtatarlar oğrağan genotsidniñ tahminen 950 şaatınıñ hatırlavları toplandı. Sürgünlikniñ 73-ünci yıllığı arfesinde Qırım.Aqiqat ve Qurultaynıñ qırımtatar halqı genotsidini ögrengen ve onıñ aqibetlerini çezgen mahsus komissiyası yañı leyhağa başlap, tarihiy malümatlarnı ilk sefer paylaşacaqlar.

Elvedin Çubarov, Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halq genotsidini ögrengen mahsus komissiyasınıñ koordinatorı

«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ fikirlerini aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün

Yevgeniy Yevtuşenko

Şair Yevgeniy Yevtuşenko bu dünyanı terk etkeni aqqında haber keldi. Onıñ aqqında çeşit şeyler yazacaqlar. Bugün men yahşı şey yazacam ve, fikirimce, o buna lâyıq.

Eñ ağır künlerde insan ve halq içün destek duyğusı pek müim. Bu kerçekten de qıymetli ve unutılmaz... Aynı öyle künlerde qırımtatarlarnıñ yanında Yevgeniy Yevtuşenko bar edi.

1987 senesi iyül 8 künü qırımtatarlarnıñ Moskvadaki aktsiyalarında qırımtatar vekiller taqımı o zaman daa SSCB yazıcılar birliginiñ idaresiniñ kâtibi, SSCB Devlet mükâfatınıñ laureatı, şair Yevgeniy Yevtuşenkonen körüşken edi.

O qırımtatarlarnı küreşlerinde desteklegenini ayttı ve SSCB Yuqarı Şurasınıñ Prezidiumına muracaat yazdı. Bu muracaatınıñ kopiyasını qırımtatarlarğa berip, Yevtuşenko dedi: «Menim muracaatımı bütün müessiselerine bere bilesiñiz. O qırımtatarlarnıñ milliy meseleni çezmege yardımcı olsa, memnün olurım».

Bir çoq qırımtatarlar cenkte faşistlerge qarşı qaramanca küreşkenleri vaqıtta olarnıñ qabaatsız aileleri vahşıycesine tuvğan evlerinden quvula edi

Şair mına böyle yazğan edi: «Bilem ki, şimdi SSCB Yuqarı Şurasınıñ Prezidiumında qırımtatarlarnıñ baba, dede ve atalarnıñ toprağı olğan Qırımda raat yaşamağa ve çalışmağa aqqı berilmesinen bağlı mesele baqılmaqta. Qırımtatarlar adaletsizce kütleviy satqınlıqtda qabaatlanıp pek aqaretlendiler ve öz tuvğan yerlerinden küçnen sürgün etildi. Bir çoq qırımtatarlar cenkte faşistlerge qarşı qaramanca küreşkenleri vaqıtta olarnıñ qabaatsız aileleri vahşıycesine tuvğan evlerinden quvula edi. Bundan soñra qırımtatarlarğa qaytmağa ruhset berilmemesi olarnıñ Esas Qanun aqlarını bozma ve insaniy namusı aşalay. Bazı qırımtatar ailelerine qaytmağa ruhsen berilgen soñ, olarnıñ kene sürgün etilmesi – çorlandırıcı ve yerli akimiyetniñ ayıbı.

Cemiyetimizniñ tolusınen aqlı azalarına nisbeten bu insaniyetsizlik davranışını niayet toqtatmağa kerek ve olarğa qalpleri ıntılğan, qalpleri hatırlağan tarihiy yerde yaşap çalışmalarına yol bermeli. Zanımca, olarnıñ qaytması Qırımnı abadanlaştırır ve Vatanımızda halqlar arasında dostluqnıñ pekitilmesine yardımcı olacaq.

Sayğılarım ile, Yevgeniy Yevtuşenko. 1987 senesi iyül 8».

Aydın hatıra!

Rusiyeli şair Yevgeniy Yevtuşenko 85 yaşında AQŞ-da vefat etti. Yevtuşenkonıñ vasiyetine köre, o Moskva civarındaki Peredelkino köyünde defin etilecek.

Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası

«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün.

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG