Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Bazar 19 may 2019

Calendar
yanvar fevral mart aprel may iyün iyül avgust sentâbr oktâbr noyabr dekabr
may 2019
Bzt Sal Çrş Cmq Cum Cmt Baz
29 30 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2
Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüv, 2019 senesi martnıñ 27-si

Qırım ilhaqı hususan cemiyetniñ cemaat-siyasiy yaşayışındaki adise-vaqialarğa ıstılaatnıñ tesiri nazariyesini isbatlay.

Bunıñ bir çoq örnegi bar. Zararsız söz ibarelerini alayıq: «nezaketli insanlar», «rus baari», «referendum». Arhangelsk civarında ya da Uralda yaşağan, televizorğa Tañrığa kibi inanğan adiy insan bu adiy sözlerniñ kerçek manasını nasıl körsiñ? Amma televizion zeeri içildi, ve artıq Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzı dünyadaki ıstılalarnen añlatılsa da, olar orta rusiyelige exorcist ırımı kibi tesir ete.

Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzı dünyadaki ıstılalarnen añlatılsa da, olar orta rusiyelige exorcist ırımı kibi tesir ete

Kene şu «adiy» rusiyeliniñ yanında mezkür ıstılalar yerine «tecavuzcı», «işğal», «ilhaq» dep aytıñız – tişi ağıra kibi qıyışqanını körersiñiz. Diger taraftan, Rusiye köylerinde «Kyiv huntası», «ceza berici», «ukrfaşist» sözleri tilniñ norması oldı, bu saçma sözlerni qullanıp, bir aenksizlik is etmey.

Böylece, kerçek vaziyetten bayağı uzaq olğan «işğalci-imperiya» leksikologiyası qabul ettirilgen cemiyetniñ baqışlarını şekillendire.

Amma qırımlılar içün doğru ıstılaatnıñ ameliy manası da bar. BM, Avropa Şurası, ABD Senatında «ilhaq» yerine «qoşuluv» ya da «işğal» yerine «qardaş yardımı» dep aytılsa edi, Qırımnıñ vaziyeti ve Rusiyege qarşı sanktsiyalar nasıl muzakere etilecek edi ve netice ne olacaq edi? BM Qırım rezolütsiyalarında «referendum» sözü tırnaqlarsız yazılsa ve «sahte» sözü qullanmasa edi, ne olur edi?

Mence, Rusiye akimiyetiniñ Qırımda qırımtatar halqına qarşı yapqan zulumını da kelişken bir ıstılanen qayd etmege vaqıt keldi.

Köredirsiñiz, uydurılğan terrorizmde ya da terrorist teşkilâtlarına alâqası olğanında qabaatlanıp apiske alınğan aman-aman bütün qırımtatarları, olarnıñ sayısı yuzni keçti, birden Qırımdan çıqarıla? Bir sual peyda ola: yarımadanıñ tahqiqat izolâtorlarında yerler yetmeymi? Ya da Rusiye akimiyetine qanunğa zıt zorbalıq areketleriniñ örnegini köstermegen qırımtatarlar SİZOda akimiyet içün evden çoq telüke taşıy?

Bütün olğanlarnıñ esaslı ıstılası bar – sürgünlik. Em de bu sözniñ tolu manası qullanıla – «şahıs ya da şahıslar gruppasınıñ diger devletke zornen çıqaruv». Apiske alınğan qırımtatarlarnıñ çıqarılğan Rostov ve qalğan şeerleri Rusiye ola, Qırım ise dünyada tanılğanı kibi Ukrainağa bağlı edi ve bağlı qala.

Qırımda olğanlarnıñ esaslı ıstılası bar – sürgünlik

1944 senesi vatanlarından marum qalğan qırımtatarlarnıñ faciasını bilip, bazı vaqıtları bir vatandaşnıñ bile öz memleketinden çıqarılması sürgünlik olğanını körmeymiz.

Qırımnıñ yüzlernen tamır sakinini apiske alıp, ana toprağından çıqarğan Rusiye akimiyetiniñ siyasetine daa ne demek mümkün? Kütleviy repressiyalar hususan qırımtatarlarğa qarşı yapıla. Rusiye rejimi tarafından esas vatandaş aqqı ve serbestliginden marum qaldırılğan ve repressiyalar sebebinden vatanlarını terk etip, esas Ukrainada ya da üçünci memlekette sığınaq qıdırmağa mecbur olğan biñlernen qırımtatar qorantasınıñ aqibetine ne demeli? Bu sürgünlik olmasa, ne ola? Em de, baqıñız, millet mensüpliginden sebep bir sürgünlik.

Amma yigirmi birinci asırda Rusiyeniñ müstemleke ve imperiya siyaseti zemaneviy deñişmelerge uymağa tırışa. Şu sebepten Kreml reberleriniñ siyasiy luğatında eski imperiya usullarını gizlegen yañı ıstılalar peyda ola.

Dünyada gibrid cenk aqqında eşitmegenler barmı? Laqırdığa çevirilgen bu söz ibaresi endi tırnaqlarsız yazıla.

Beñzerlikke esaslanıp, qırımtatar halqına qarşı yapılğan cinayetni endiden soñ gibrid sürgünlik dep adlandırmağa teklif etem.

Ve tırnaqlarsız yazmağa teklif etem.

İşğalci siyasetniñ er künlik körünüvi olğan şey.

Maksim Kobza, qırımlı

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Keçken afta Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından qırımtatar faalleriniñ evlerinde keçirilgen kütleviy tintüvler ve tutuvlardan soñ Rusiye cemaatçılarından iç birisi bu insan aqlarınıñ bozuluvını takbih etmedi.

«Ana yurtqa» qaytqan geminiñ arqasında qalğan «Qırım baariniñ» qaramanları içtimaiy ağlarda sızlap otura: nasıl oldı da, «Yedinaya Rossiya» bütün defnelerni özüne topladı. Bunıñ kibilerniñ arasında akimiyette olğan «mustaqil» cemaatçılar çoq. Amma onı elde etmege pek isteyler! Qırımlı siyasiy mabüslerge duyğudaşlıq qayda… Olar dostları, jurnalist Gayvoronskiyden bile birden yüz çevirdiler, çünki o, bütün dünya aytqanlarını aytıp başladı.

Özüni cemaatçı dep adlandırmağan, amma göñülde vicdanı ve birdemligi olğan adiy halq apiske alınğanlarğa qoltutmağa çıqtı

Lâkin özüni cemaatçı dep adlandırmağan, amma göñülde vicdanı ve birdemligi olğan adiy halq apiske alınğanlarğa qoltutmağa çıqtı. Semetdeşlerine qoltutmaq içün mahkeme binasına beş yüzden ziyade qırımtatarı kelgende ise Rusiye uquq qoruyıcıları ciddiy-ciddiy açuvlanmağa başladı. Olarnıñ reberligi qırımtatarlar biri-birine çığ kibi qoltutqanını bile: küçük bir şeyden başlap, inanılmaz küçke yete.

Rusiye akimiyeti ne qadar da qorqa! Bütün Qırım «politsiyanıñ işanç telefonları» tolu

Yañı siyasiy mabüslerni FSB aşıqa-aşıqa Rusiyege yolladı, bu şaşırmay. Ukrainalı cenk esiri deñizcilerniñ ikâyesi aqlıma kele: Kreml qırımlılar ukrainalı askerlerge kütleviy şekilde qoltuta bile dep, deñizcilerni tez-tez Moskvağa Lefortovo SİZOsına yolladı. Rusiye akimiyeti ne qadar da qorqa! Bütün Qırım «politsiyanıñ işanç telefonları» tolu. Bu hatırlavlar er yerde bar: cemaat naqliyatında, duraqlarda, bazarlarda.

Qırım naqliyatında «politsiyanıñ işanç telefonları»
Qırım naqliyatında «politsiyanıñ işanç telefonları»

Amma qırımlı «mustaqil» cemaatçılarğa qaytayıq. Martnıñ 20-nde «Taygan» arslanlar parkında Qırımnıñ sabıq prezidenti Yuriy Meşkov ile olğan körüşüvden soñ olarnıñ atuvları quvetleşti.

Yerli şura saylavlarına beş ay qala, olar ise alâ daa yerleştirilmedi! Martnıñ 29-nda bloger Aleksandr Yüryevniñ bildirgenine köre, «Rodina» firqası qırımlı faallerni öz cedvellerine almağa qarar bergen eken.

Teklif yerine ketirilse, Qırımda, niayet, kerçek bir muhalifet küçü peyda olur
Aleksandr Yüryev

«Bugün «Rodina» firqasınıñ liderlerinen matbuat konferentsiyasına davet etildim. Soñra Devlet Dumasınıñ deputatı Aleksey Juravlev ve Konstantin Knırik qırımlı cemaatçılarnen körüşti. Bir çoq mesele köterildi ve çeşit problemler muzakere etildi. Amma meni başqa şey meraqlandırdı. Firqa lideri cemaatçılarğa ve bütün qırımlılarğa Cumhuriyetniñ Devlet şurası ve yerli şura cedvellerini tizmege teklif etti. Dostlar, böyle fırsatıñız bar, demek. Mence, güzel bir teklif, cedveller firqalarnıñ siyasiy şuraları ya da evelden muzakere etilgen iç saylavlarda degil de, saytta açıq sürette faal qırımlılardan tizilecek. Ve ümüt etem ki, seslendirilgen teklif yerine ketirilse, Qırımda, niayet, kerçek bir muhalifet küçü peyda olur», – dep yazdı Yüryev içtimaiy ağda.

Rusiyege qoltutqan diger qırımlı bloger Aleksandr Talipov «Rodina» ile saylavlarğa ketmek niyetlengenini bildirdi.

«Qırımnıñ mustaqil cemaatçılığına sentâbr ayında er seviyedeki saylavlarda beraber iştirak etmek içün birleşmege teklif etildi. Kimler saylavlarğa tam teklif ve olğan problemlerni al etecek yollarnen ketmege azır?», – dep yazdı Talipov içtimaiy ağda.

Bu körüşüvniñ iştirakçileri arasında şimdi Rusiyege qoltutqan (eskiden ise Ukraina tarafdarı olğan) qırımtatar cemaatçısı Enver Arpatlı da bar edi. O da, deputat mandatını isteydir.

«12 stulyev» sönmez eserinden bir alıntını deñiştirecek olsam, bular tilengenlerniñ toqtamağan areketlerine oşay: «mandat ber, ber mandat!».

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG