Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahküm etilgen qırımtatarlarğa qoltutuv aktsiyası. Moskva, 2019 senesi iyülniñ 11-i

«Qırım birdemligi» birleşmesi Moskvada narazılıq aktsiyasına çıqıp para cezasını alğan qırımtatar faalleriniñ cöremelerini ödemek içün ekinci marafonnı başlattı. Mahkeme olarnı 360 biñ ruble miqdarında para cezalarına üküm etti. Yañı marafonnıñ simvolik adı bar – «Birlik para cezalarından daa qıymetlidir».

Mahkeme, faallerge 3 million 600 biñ ruble miqdarında cöreme bermesi mümkün edi – bir şey deñişmez edi. İnsanlar halqnıñ aqları oğrunda küreşkenler içün kerek olğan paranı toplar edi. Qırımtatar halqınıñ birligi ayat qaidesi oldı. «Menim işim yoq» – muabbet qırımtatar halqı aqqında degil.

Qırımtatar halqınıñ birligi ayat qaidesi oldı

2017 senesi yüzlernen qırımlı musulman «terrorizm» ve «ekstremizm» qabaatlavlarına razı olmağanını bildirmek içün bir kişilik narazılıq aktsiyalarına çıqıp para cezasını alğan soñ «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi «Qırım marafonı» çerçivesinde para toplamağa başlağan edi. İnsanlar cöremelerni ödemek içün kerek olğan paranı (daa ziyadesini) topladı. Söz sırası, paranı tek qırımtatarlar degil, diger milletler de berdi. Qırımtatarlarğa küreşleri ve barışıq tirenüvi içün minnetdar olğan ukrainalılar esas Ukrainadan çoq para yolladı.

Eminim, «Birlik para cezalarından daa qıymetlidir» yañı marafonı birincisi kibi muvafaqiyetli olacaq. Er bir insan belli sebeplerden bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqamaz ya da belli aktsiyada iştirak etemez, amma bir çoq kişi faallerge birdemligini kösterip, olarnıñ küreşine maddiy ceetten qoltutmağa azır. Halq birligi budır, iç bir repressiya onı yeñip olamaz. Atta aksine: bu repressiyalar halqnı daa ziyade birleştire.

Qırımtatarlarnıñ Moskvada keçirgen narazılıq aktsiyasınıñ büyük rezonansı ve semereli neticesi oldı. Bir çoq tanışımdan eşitkenim kibi, Rusiye saylavlarında yerli şuralarnıñ deputat namzetleri olaraq iştirak etmege aman-aman qandırılğan qırımtatar cemaatçıları bu «meraqlandırğan tekliflerden» vazgeçti. Moskva aktsiyası imperiyalar ebediy ve atta uzun ömürli olmağanını, halq hatırası ise qaviy olğanını hatırlattı. Qırımnıñ şeer ve rayonlarında qırımtatarlar Rusiye deputatlarına namzet köstermekten vazgeçmege başladı. Rusiyege qoltutqan «Qırım» areketinen beraber «Yedinaya Rossiya» firqası 15% qırımtatar deputat namzetini köstermege planlaştırğan edi – olar içün bu buyun bir darbe!

Halq birligi em cöremelerden, em deputat mandatlarından, em diger şahsiy kârlardan daa qıymetlidir

«Ne içün deputat olmaq kereksiñ, halqına yardım etmek içünmi?» – dep soray özünden cemaatçı ve faaller. İstegiñ olsa, yahşı bir işni deputat mandatı olmağanda da yapmaq mümkün. Meselâ, Qarasuvbazarda yerli cemaat faali esli-başlı Eldar Şabanov parası ve mandatı olmasa da, qırımtatarlar toplu yaşağan Sarı-Su qasabası yanında ışıq qoydırıp oldı. Ebet, memurlarnıñ odalarından çıqmay edi, amma maqsadına irişti! Qasabanıñ bütün sakinleri oña pek minnetdar.

Halqnıñ meseleleri tek deputat olsañ, çezile bile kibi lafları manaçıq ola. İlk evelâ şunı hatırlamaq kerek ki, Rusiye akimiyeti halqnıñ 2014 senesi «referendumnı» tanımayıp köstergen birligini ve neticelerini bozmaq içün qırımtatarlarnı deputat yapacaq ola. Amma asırlar devamında qırımtatar halqınıñ genetik seviyede şekillengen birligi Rusiye akimiyetine «böl ve üküm et» taktikasını tolusınen kerçekleştirmege bermey.

Şu sebepten halq birligi em cöremelerden, em deputat mandatlarından, em diger şahsiy kârlardan daa qıymetlidir.

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Ceneviz qalesi, körgezmeli süret

Sudaq - Qırımnıñ eñ populâr kurortlarından birisi, o, Yalta, Aluşta ve Kezlevge (Yevpatoriya) bu ceetten raqip ola bile. Sudaqnıñ manzaraları, tabiatı, meşur Ceneviz qalesi adamlarnı celp ete. Amma yazıq ki, Sudaqnıñ cazibesi coyula ve bu kurorttan köz qayta.

Bilem, Sudaq iş adamları ve meskenni kirağa bergen sudaqlılar bu maqaleni begenmez, afu etiñiz, faqat, aytılğanı kibi, "Platon menim dostum, amma aqiqat daa qiymetlidir". Bu yıl büyük yaşlar "Tarvida" forumı açılğanından başlayıq. Neticede Kapsel körfeziniñ çoqu turistler ve sudaqlılar içün qapalı. Bundan ğayrı, federallar, "Tavrida" içün Sudaqtan Meganom burnuna qadar bütün körfezni alacaq ola. İşte, Meganomnıñ özüni de qurucılıqqa berecek olalar. Onıñ tabiat abidesi olğanına baqmadan.

Tabiiy manzaralarnı ve kiyik raatlıqnı sevgen turistler bayağı yazıqsınır ve, belki de, bundan sebep Sudaq bölgesine turistlerniñ kelmesi azlaşır. Çünki Meganim yanındaki Kapsel körfezi maşnalı turistler içün populâr bir yer edi.

Kapsel körfezi, 2019 senesi iyül
Kapsel körfezi, 2019 senesi iyül

Sudaqnıñ eñ büyük meselelerinden birisi iyül 23-ünde özüni kösterdi - bu ipranğan çirkef ağı boruları, temizleyici sistemalar çoqtan endi öz işini becermey. Neticede - kollektorda qaza ve yerli plâjlarnıñ yalısına çirkef suvlarınıñ aqması. Bu qazanıñ masştablarıaqqında aytmaylar, amma o ekologiya felâketinen bir kele. Sudaq suv kanalında çalışqan tanışımnıñ aytqanı köre, kollektornı yalıñız iyül 25-inde iş kününiñ soñunda vaqtınca tamir ettiler. Eki kün devamında ise çirkef suvları Cenevez qalesinden Meganomğa qadar deñiz suvuna qoşula edi. Böyle şaraitte raatlanıyıcılar tedaviylenme yerine ters effektke oğray.

Çirkef suvları deñizge aqqanından soñ da mında turistler yuvuna, Sudaq, 2019 senesi, iyül
Çirkef suvları deñizge aqqanından soñ da mında turistler yuvuna, Sudaq, 2019 senesi, iyül

Sudaqlılar açuvlana, çoqusı, Rusiye akimiyeti "Tavrida" forumınıñ quruvı yerine, temizleyici inşaatnı yañartqaydılar, dep ayta. Bundan ğayrı, biñ adamlıq "Tavrida"nıñ çirkef suvları qayda aqacağını añlamaq içün çoq aqıl kerekmey. Uzun lafnıñ qısqası - Sudaq yalısınıñ temizligi aqqında şimdi tek hatırlap, arzu etmege qaldı.

"Tavrida" forumı, suv yetmemezligini duyğan Sudaqtan tatlı suvnı aldı, çünki Qarasuvbazar suv anbarından keçirilgen suv endi yetmey. Şimdi Sudaqta suv meselesi daa kergin oldı, çünki suv temini künde yalıñız bir qaç saat yapıla.

Aynı zamanda "Tavrida"da Kreml propagandasınen "miy çayqaylar". Bu künleri mında bestekâr İgor Krutoy kelgen edi, o da rusiye gençleriniñ acayip perspektivaları aqqında ayta edi. Amma bu forumda bir cınıslı öpüşlernen qavğalı adise, bu propagandanıñ semereliligini şübe astına ala, gençler oña pek uymaydırlar.

Yerli jivodör-fotograflarnıñ mafiyasını da turistler begenmey. Olar, turistlerge gögercinnen süret çekmekni, misal içün, 100 rublege teklif ete. Sadedil turist inana ve onıñ üstüne birden bir qaç quşnı oturtalar. Soñ ise, 100 ruble degil de, er quş içün yüzer ruble talap eteler. Turist şaşmalay, amma onı qorquzıp. tölemege mecbur eteler. Böyle fotograflarnıñ tarafından meniviy ve bedeniy zorbalıqnıñ misalleri çoq, olardan birisiniñ videosını çekip, internetke yolladılar. Cemiyet şaşıp qaldı. Bundan soñra turistlerniñ telükesizligi aqqında asıl nasıl laf olur?

Maşna tıqanıqlığı - daa bir mesele. Yazda Sudaq maşnalarnen tola, olar şeerde yüzmekni zorlaştıra ve avanı pek bulaştıra.

Qayd etmek kerek ki, turistlerniñ tek Sudaqtan degil közü qayta, amma qalğan Qırım kurortlarından da. İlhaqtan evel Qırım, birinciden tabiat dülberligi ve ekologiya temizliginen adamlarnı celp etse, şimdi o, kütleviy qurulış, ocaq teşikleri, eki künlük maşna turistleri, maşna tıqanıqlıqları, yol qazaları ve arbiy kolonnalar ile tolğan bir yerge çevirildi.

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG