Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Qırımlılarğa vannada yuvunmamağa muracaat ettiler: suv israfı pek büyük. Bu haber internetni patlattı. Teşkerdim: feyk degil, bu haberni rusiyeli "RİA Novosti" saytı bile derc etti. Ne aqqında aytam? "Vodı Krıma" müessiseniñ başı İrina Râbenko Qırım sakinlerine, vannada yuvunmayıp, duşnı qullanmağa rica ete.

"Bu, er adamnıñ öz saylavıdır, amma iqtisadiyat baqımından, vannağa köre, duşnı qullanmaq daa semerelidir. Duşta yuvunğanda, biz, 15 kere azca suvnı qullanamız", - añlattı memur.

Bunıñnen beraber o, Qırımda eali içün suv yeterli olğanını qayd etti, amma onı şimdige köre tutumlıca masfar etmek kerek.

Suv meselesini sesli aytıp başlağanları - alâmetli bir adisedir. Mına "24" Qırım telekanalı, yağmursızlıq agrariylerni ve suv hocalığınıñ işçilerini quvandırmay, dep ikâye ete. Qurğaqlıq ve özen ile suv anbarlarınıñ quruğanı, soñki vaqıtlarda aktual mevzulardan birisi oldı.

Men artıq qurğaqlıq aqqında ve Kefede tek altı yağmur yağğanını - o da sağanaq degil - yazğan edim. Amma vaziyet daa müşkül eken. Keliñiz, sadece ekspertler degil de, Qırımgidrometeomerkezi yazğanını baqayıq.

Oktâbrniñ başında çoqusı özenlerniñ havzalarında yağanaq yetmemezligi qayd etilgen edi. Olar, ayrı-ayrı yerlerde ve qısqa müddet devamında edi: Qırımnıñ Cenübiy yalısınıñ özenleri havzalarında, Qaçı, Belbek, Büyük Qarasuv, Küçük Salğır özenleriniñ havzalarında - yağanaqlar normadan tahminen 31-67%, başqa özenlerniñ havzalarında ise 18-20% edi. Yağanaqlar yağmağanı ve sıcaq ava olğanından sebep, Alma, Çorğuna ve Aluşta, Sudaq, Kefe civarındaki özenlerniñ yuqarı aqıntıları qurudı.

Suv anbarlarında tabiiy aqmalarnıñ suvları az edi: Qarasuvbazar yapma gölü - 0,61 mln kubometr, Aqmescit yapma gölü - 0,58 mln kubometr, Büyük Özenbaş yapma gölü - 0,61 mln kubometr. Avgustnıñ 28-inden başlap, Çorğuna suv anbarına suv kelmedi, Partizanskoye suv anbarına ise - avgustnıñ 31-inden başlap.

Yarımadanıñ ekseriy qısmında yağanaq olmadı, tek çöl tarafında ve cenübiy yalıda hafif yağmurlar yağdı. Yağanaq kölemi 0,0-0,2 mm-den çoq olmadı. Yağanaq qıtlığından sebep, qışlıqlarnıñ çimlenmesi ve ösmesine uyğun degil ava şaraiti edi. Bazı rayonlarda avgustnıñ ekinci dekadasından berli yağanaq olmadı. Topraq quru olğanı içün, Canköy rayonında 30 kün içinde qışlıqlarnıñ urluqları çimlenmedi, İslâm Terek ve Qurman rayonlarında ekinler siyrek olğanını ve ösümlikler solğanı qayd etildi.

Qırımgidrometeomerkezi, Ermeni Bazar ve Krasnoperekopsk civarlarında ava bulaşmasınıñ seviyesi yükselmesini qayd ete.

Ermeni bazardaki eki statsionar noqtasınıñ nezaret malümatına köre, 2019 senesi noyabr 11-18-inde şeerde ava bulaşuvnıñ seviyesi yüksekçe, dep belgilendi.

Krasnoperekopskta da aynı vaziyet. Bunıñ yağmurlarğa ne alâqası bar? Mesele şunda ki, Ermeni Bazardaki "Titan" zavodı, öz qalımtılarını toplayıcı suv anbarına töke. Amma şimdilik onıñ suv seviyesi pek alçaq. Böyle alğa 2018 senesinde rastkelgen edik, o vaqıt fevqulâde vaziyet ilân etilgen edi.

Hatırlatayım, bıltır avgust ayında zavodda zararlı maddelerniñ ava taşlanması oldı. Şeerden balalarnı tahliye etip başlağan ediler. Soñra, suv anbarını suvnen toldurdılar, vaziyet yahşılaşıp başladı. Amma şimdi endi üçünci aydan berli Qırımgidrometeomerkezi, Ermeni Bazarda ve qomşu Krasnoperekopskta ava bulaşması seviyesi köterilgen, dep bildire.

Bu vaziyette ne yapmalı? Yañı teren qurularnı qazmalı. İçki rayonında sakinlerni suvnen temin etmek içün, beş million rublelik eki yañı quyu qazıldı. Bunı Qırım köy hocalığı naziri Andrey Rümşin haber etti.

Ya daa neler yapa? Belki, suv aqıp ketmesin dep, borularnı tamirley? Belki, amma pek aşıqmayıp. Kefede Garnayeva soqağından tanışım telefon etti: 12 saattan berli soqaqta özen aqa. Vodokanalğa da, meriyağa da telefon ettiler: "Bekleñiz, brigada yaqında olacaq".

Eñ azından on kün Oktâbrskaya soqağından suv aqa - aqamı, aqsın. Eki kün evel Pobeda soqağında boru yarıldı - amma mında yarım künde tamirlediler.

Siz ise, Qırım sakinleri, vanna almañız, çeşme tübünde yalıñız strategik yerleriñizni yuvuñız, Qırımğa suv qıtlığını yeñmege yardım etiñiz.

Armen Haçaturov, kefeli bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Oleg Zubkov parkları ile alâqalı Rusiye akimiyeti tarafından açılğan informatsiya cenkini közetip, bunıñ ne içün yapılğanını añlap başladım. Bilesizmi, arbiy ilimde tütün perdesi degen bir usul bar - duşman, esas telükeniñ qaydan kelgenini añlamasın dep, tütün çıqaralar. "Ğalipler taqımı" da, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten diqqatnı ayırmaq içün, bunı yapa.

Nişan olaraq Oleg Zubkov ve onıñ "Taygan" safari parkını ve "Skazka" Yalta ayvanat bağçasını nafile saylamadılar. Zubkovnıñ boysunmağan tabiatını ve halq destegini tapmaq qabiliyetini er kes bile. Bu sefer de, "ğalipler taqımı"nıñ Zubkovğa qarşı ücümi, büyük rezonans doğurdı. İçtimaiy ağlarda Zubkovnıñ tarafdarları ve oña qarşı olğanlarnıñ arasında davalar toqtanmay. "Taygan"ğa qoltutuv istidanamesi yüz biñden çoq rey topladı, meselege bağışlanğan maqalelerniñ sayısı ise bütün rekordlardan aşa.

Öylese, "ğalipler taqımı" o qadar tütün nege çıqardı? Bellesem, sadece istenilmegen ve añlaşmağa istemegen Zubkovdan intiqam almaq içün degil. Amma, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten - suv qıtlığı meselesinden - diqqatnı ayırmaq içündir.

Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı

İşte, "ğalipler taqımı" beş yıl devamında propaganda etken Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ, ğaliba, soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı.

Qırım, 80%-dan çoq suvnı qıta Ukrainadan Şimaliy Qırım kanalından alğanı sır degil. Qırım, Kyiv suv destegi olmadan, bu meseleni özü çeze bile, dep tüşünmek sadedilliktir. "Ğalipler taqımı", bu meseleni çezmek mümkün dep, qırımlılarnı işandıra edi, amma körgenimiz kibi, suv meselesi çezilmey edi, aksine, yıl-yıldan kerginleşe edi. Qırımlılarnıñ çastına, bu beş yıl içinde asırlarnen toplanğan temiz artezin suvunı içe ediler, yağanaqlar da quvandıra edi, amma bu çast, qazanılğan muvafaqiyet kibi degil, o, çoqqa sürmey.

2019 senesi küzden Qırımda suv kollapsı başlandı. Men, Qarasuvbazar yapma gölünde oldım. Alı, kerçekten aytsam, qorqunçlı. Suv anbarında normal köleminden yalıñız on fayız qaldı.

Qarasuvbazar yapma gölü
Qarasuvbazar yapma gölü

Aqmescit suv anbarına da aselet bardım. Aynı acınıqlı ve müşkül vaziyet. Göl, tanılmaycaq qadar "azdı".

Aqmescit yapma gölü
Aqmescit yapma gölü

Qurğaqlıqtan sadece göller degil, Qırım ormanları da zarar köre. Aqmescit sakinleri, noyabrnıñ soñunda böyle şey köre edi - FVN-niñ uçağı Aqmescit yapma gölüne qonıp, suvnı çekip ala edi ve şeer civarında yanıp turğan derelerni söndürmege uça edi.

Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül

Köylüler telâşlana - çoqusınıñ quyu ve skvajinalarda suvu yoq oldı. Amma kim olarnıeşitmege istey? Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül, amma onıñ perspektivaları daa qorqunçlıdır. "Ğalipler taqımı", qırımlılardan yaqınlaşqan meseleni olduqça gizlemege tırışa, amma bu vazifeni kün-künden yaramayca becereler. İşte, onıñ içün "tütün perdesi" kibi, Zubkov parkları meselesini uydurdılar.

Bütün tahminlerge köre, dekabrde de yağanaqlar olmaycaq. Demek, "ğalipler taqımı", suvnıñ saat-saat berilmesini başlamağa mecbur olacaq ve soñra bu, bütün Qırımnıñ degil, şahsiy er qırımlınıñ probleması olacaq. İşte, "krımnaş"lar, bu kökten tüşken taşlar degil, ebet, amma Allahnıñ ğazabına oşay...

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG