Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Oleg Zubkov parkları ile alâqalı Rusiye akimiyeti tarafından açılğan informatsiya cenkini közetip, bunıñ ne içün yapılğanını añlap başladım. Bilesizmi, arbiy ilimde tütün perdesi degen bir usul bar - duşman, esas telükeniñ qaydan kelgenini añlamasın dep, tütün çıqaralar. "Ğalipler taqımı" da, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten diqqatnı ayırmaq içün, bunı yapa.

Nişan olaraq Oleg Zubkov ve onıñ "Taygan" safari parkını ve "Skazka" Yalta ayvanat bağçasını nafile saylamadılar. Zubkovnıñ boysunmağan tabiatını ve halq destegini tapmaq qabiliyetini er kes bile. Bu sefer de, "ğalipler taqımı"nıñ Zubkovğa qarşı ücümi, büyük rezonans doğurdı. İçtimaiy ağlarda Zubkovnıñ tarafdarları ve oña qarşı olğanlarnıñ arasında davalar toqtanmay. "Taygan"ğa qoltutuv istidanamesi yüz biñden çoq rey topladı, meselege bağışlanğan maqalelerniñ sayısı ise bütün rekordlardan aşa.

Öylese, "ğalipler taqımı" o qadar tütün nege çıqardı? Bellesem, sadece istenilmegen ve añlaşmağa istemegen Zubkovdan intiqam almaq içün degil. Amma, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten - suv qıtlığı meselesinden - diqqatnı ayırmaq içündir.

Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı

İşte, "ğalipler taqımı" beş yıl devamında propaganda etken Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ, ğaliba, soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı.

Qırım, 80%-dan çoq suvnı qıta Ukrainadan Şimaliy Qırım kanalından alğanı sır degil. Qırım, Kyiv suv destegi olmadan, bu meseleni özü çeze bile, dep tüşünmek sadedilliktir. "Ğalipler taqımı", bu meseleni çezmek mümkün dep, qırımlılarnı işandıra edi, amma körgenimiz kibi, suv meselesi çezilmey edi, aksine, yıl-yıldan kerginleşe edi. Qırımlılarnıñ çastına, bu beş yıl içinde asırlarnen toplanğan temiz artezin suvunı içe ediler, yağanaqlar da quvandıra edi, amma bu çast, qazanılğan muvafaqiyet kibi degil, o, çoqqa sürmey.

2019 senesi küzden Qırımda suv kollapsı başlandı. Men, Qarasuvbazar yapma gölünde oldım. Alı, kerçekten aytsam, qorqunçlı. Suv anbarında normal köleminden yalıñız on fayız qaldı.

Qarasuvbazar yapma gölü
Qarasuvbazar yapma gölü

Aqmescit suv anbarına da aselet bardım. Aynı acınıqlı ve müşkül vaziyet. Göl, tanılmaycaq qadar "azdı".

Aqmescit yapma gölü
Aqmescit yapma gölü

Qurğaqlıqtan sadece göller degil, Qırım ormanları da zarar köre. Aqmescit sakinleri, noyabrnıñ soñunda böyle şey köre edi - FVN-niñ uçağı Aqmescit yapma gölüne qonıp, suvnı çekip ala edi ve şeer civarında yanıp turğan derelerni söndürmege uça edi.

Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül

Köylüler telâşlana - çoqusınıñ quyu ve skvajinalarda suvu yoq oldı. Amma kim olarnıeşitmege istey? Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül, amma onıñ perspektivaları daa qorqunçlıdır. "Ğalipler taqımı", qırımlılardan yaqınlaşqan meseleni olduqça gizlemege tırışa, amma bu vazifeni kün-künden yaramayca becereler. İşte, onıñ içün "tütün perdesi" kibi, Zubkov parkları meselesini uydurdılar.

Bütün tahminlerge köre, dekabrde de yağanaqlar olmaycaq. Demek, "ğalipler taqımı", suvnıñ saat-saat berilmesini başlamağa mecbur olacaq ve soñra bu, bütün Qırımnıñ degil, şahsiy er qırımlınıñ probleması olacaq. İşte, "krımnaş"lar, bu kökten tüşken taşlar degil, ebet, amma Allahnıñ ğazabına oşay...

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Ukrainanıñ siyasiy yaşayışı pek faal, meraqlı ve onıñ reqabet küçü bar. Amma sual: Ukraina siyasiy firqaları Rusiye tarafından ilhaq etilgen ukrain Qırımda çalışamı?

Siyasiy firqalar aqqında Ukraina qanunına köre, olar bütün Ukrainada faaliyet köstermek kerek. Yuridik baqımdan Qırım - Ukrainanıñ qısmı olğanından sebep, demek, siyasiy firqalarnıñ Qırım bölükleri yarımadada çalışmalı. Ya ne içün yoq? Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekilligi çalışa da, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Ukraina Telükesizligi Hızmeti ve Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası yaratılğan da. Eminim, siyasiy partiyalarnıñ Qırım saylavcılarınen faalliginiñ de emiyeti azca degil. Belki, daa çoqçadır: qırımlılar (ilhaq vaqtı sürgence), qıta Ukrainanen ruhiy bağnı coymasın dep.

Aysa ukrain firqalar Qırım saylavcılarından ne içün öyle qolay vazgeçti?

Birevler, bu qırımlılar içün telükeli, dep aytır. Amma böyle vaziyette çalışmaqnı bir çoq usulları bar. Misal içün, Milliy Meclis öyle yapa. Rusiye akimiyeti bu teşkilâtnı aslı "terrorcı" adlandırdı, amma adamlar "kölgege ketseler" de, çalışa. Ve Rusiye akimiyeti, Mecliske istese üç kere "ekstremist" ya daa nasıldır yaramay bir teşkilât desin, qırımtatar halqınıñ temsiliy organı işini devam etecek. Aysa ukrain firqalar Qırım saylavcılarından ne içün öyle qolay vazgeçti?

Küçük bir talil yapayım, dedim: Ukraina partiyaları Qırımnen ne etip çalışqanını baqayım. Acınıqlı bir vaziyet eken. Asılında, kerçek faaliyet yoq.

Bir qaç büyük partiyağa, şu cümleden "Halq hızmetçisi"ne de, bir sualnen mektüp yazdım: Qırım saylavcılarınen faaliyetniñ inkişafına nasıl baqalar. Körmemezlikke urdılar

İçtimaiy ağlarda qıdırdım. Vitaliy Klıçkonıñ "UDAR" siyasiy firqasınıñ Qırım cumhuriyet teşkilâtı"nıñ saifesini taptım. Soñki yazını 2015 yılda yapqan ediler. Başqa firqalarnıñ topluluqları ya da yoq, ya da bu kibi unutılğan. Facebookta "ZeKomanda Krım" gruppasını taptım, amma mında, ekseriyette, bağlantılarnı derc eteler. Divar yazılarını baqıp çıqsam, Qırım boyunca iş nominal şürette yapılğanını kördim.

Bundan toqtanmadım, bir qaç büyük partiyağa, şu cümleden "Halq hızmetçisi"ne de, bir sualnen mektüp yazdım: Qırım saylavcılarınen faaliyetniñ inkişafına nasıl baqalar. Yazıq, amma bir dane de cevap olmadı. Körmemezlikke urdılar.

Demek, Ukrainanıñ siyasiy partiyaları, qırımlılarnı nazar-itibarğa almaylar

Soñ başqace yaptım: partiyalarnıñ saytlarını oqudım. Qırımğa dair meselede mında da er şey zayıf. Misal içün, "Vatan" ("Batkivşçina") firqasınıñ Qırım bölüginiñ kontaktlarında alâ daa Andrey Sençenkonıñ soyadı tura, o ise, öz siyasiy leyhası içün partiyadan endi çıqtı. "Halq hızmetçisi" ve "Ğolos" firqalarınıñ saytlarında ise, bu siyasiy küçlerniñ Qırım vekillikleri aqqında asıl malümat tapmadım.

"Avropa birdemligi" firqasınıñ internet resursında "bölge teşkilâtları" bölüginde Qırım Muhtar Cumhuriyeti yoq. "Oleğ Lâskonıñ radikal partiyası"nıñ bölge bölükleri cedvelinde de Qırım yoq. Başqa firqalarnen de aynı al. Partiyalarnıñ para esabatlarını baqtım, anda da Qırımdaki faaliyet aqqında malümat tapmadım.

Böyle vaziyetni körgen soñ, muğaydım. Demek, Ukrainanıñ siyasiy partiyaları, qırımlılarnı nazar-itibarğa almaylar. Qırım saylavcılarınıñ ekseriyeti, saylavlarda iştirak etmek içün qıta Ukrainağa barmağanı taaciplendirmey. Bir taraftan lâqaytlıq, ekinci taraftan lâqaytlıqnı da doğura.

Ne yazıq ki! Yüzlerce qırımlılar Ukrainanıñ tış ve içki biometriya pasportlarını aldı, olar, Ukrainanıñ tam manada vatandaşlarıdır. Onıñ içün, Qırım saylavcılarınen çalışıp başlağan firqalar, qırımlılardan bayağı rey ala bile.

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG