Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Ukrainağa bağlı Qırım. İllüstratsiya

Er bir areketniñ eki dane zıt tarafı bar. Atta Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden dolayı Ukraina içün musbet netice bergen bir qaç faktor mevcut. Devlet, istiqrarlı bir dünyada yaşaymız ve devletniñ suverenitetine iç bir şey ve iç kimse havflı degil degen hayaliy bir yuqudan uyandı.

Afsus ki, aqiqat farqlı şeyler kösterdi. «Qardaş» devlet darbe endirdi. Merametsiz ve hasis darbe Ukraina asla azır olmağan vaqıtta endirdi. Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki işbirlikçilerini qullanaraq, Rusiye o zaman muvafaqiyetli dep tüşünilgen «Qırımnıñ tuvğan limanına qaytuv» operatsiyasını keçirgen edi.

Qırım ilhaqından son Rusiye KHV bütün Rusiyede eyfori dalğasını üfürtip çıqtı. Tecavuzcı bayram yapa edi.

Lâkin vaqıt keçe – ancaq keçken o vaqıttan tecavuzcığa iç bir fayda yoq.

Rusiyeniñ baş geostrategi Vladimir Putinniñ Federal Mecliske yollağan soñki habarine baqacaq olsaq, onıñ silâdan başqa maqtanacaq iç bir şeyi yoq.

Ukraina içün bütün dünyada qapular açılğan maalde, tecavuzcı-devlet ögünde olarnıñ episi qapala

Elderekte, Ukraina soñki dört yıl içinde ziyade sağlamlaştı: dağılıp ketmedi, defoltqa oğramadı, milleti birleşti. İşte bularnıñ epsi Kreml teşviqatçılarınıñ tahminlerini toz-tufan misali darma-dağın ete. Ukraina tecavuzcığa nisbeten halqarabasqını ustalıqnen qullana. Netice olaraq, Ukraina içün bütün dünyada qapular açılğan maalde, tecavuzcı-devlet ögünde olarnıñ epsi qapala. Ve bu cereyan bütün seviyelerde üküm süre. Bu meyillerniñ epsi belli rusiyeli medeniyet erbaplarınen siyasetçilerini Qırım qanunsız ilhaq etilgeni aqqında açıq fikir beyan etmege mecbur ete. Ve bu ketişat Rusiye ile ekisi arasındaki küreşte Ukraina yeñgenini köstere.

Ukraina ordusı da bir qaç misli quvetleşti. Ukraina içün olıp keçken şeyler, mevcut aqiqatlarğa esaslanğan alda, fena sayılmaz, bir çoq saalarda ise - pek yahşı. Ancaq...

Ukraina küç toplağan sayın, onıñ siyasetçilerinden ilhaq etilgen Qırımnı küç qullanıp keri qaytaruv aqqında laf etkenlerini daa ziyade eşitmek mümkün. Baş geostrateg işte, tamam bunı istey desem yañılmam, dep belleyim. Onıñ «ellerini bu qadar urulğandan soñ», artıq ilk olaraq arbiy çatışmağa kirmekten çekinir. Lâkin Ukraina ilk olaraq darbe bermege tutunacaq olsa, Putin toplağan bütün açuvını qusar ve onı toqtatmaq pek qıyın olur.Ne deñiz de, geostrategniñ ordusı daa bayağı küçlü ve onıñ generalları büyük mıqyaslı cenk başlatmaq içün emir beklep oturalar. Elbette, arbiy areketleriniñ bütün planları tizilgendir.

Keliñiz, birinci cenkte Çeçenistan Rusiye ordusı üzerinden ğalebe qazanğan ve soñkisi cumhuriyet topraqlarından mashara olıp çekilip ketkeni aqqındaki misalni hatırlayıq. Çeçenistan aqiqaten de mustaqillik elde etken edi. Amma çeçen halqı ğalebe meyvalarına quvanıp olamay, çünki öz küçüne inanıp, çeçen ordusı Rusiyenen yañı cenk başlatılmasına sebepçi ola. Neticede, Çeçenistan bu qadar zametnen qazanılğan üriyetinden marum qala.

Ukraina siyasetçileri yalıñız barışıqlı siyasiy usullar mücibi areket etmeli ve Qırımnıñ azat etilüvinde, işte ancaq bular kerek netice berir

Bunen bağlı olaraq qırımtatar halqınıñ barışıqlı tirenüvini hatırlamaq yerli olacaqtır. Ekseriyet qırımtatarlarnıñ işğalcilerge qarşı açıq cebeleşüvge kirişkenini istese de, maqsatlarına erişip olamaycaqlar. Qırımtatarlarnıñ tınçlıqsever doktrinası öz meyvalarını köstere. Halqnıñ dünya yüzündeki itibarı artıp bara yata, Milliy Meclis liderleri dünyanıñ eñ yüksek minberlerinde çıqış yapalar. Vaqtı-zamanı kelgende – qırımtatar halqı öz tarihiy vatanında raat nefes alır!

Bu sebepten, Ukraina siyasetçileri yalıñız barışıqlı siyasiy usullar mücibi areket etmeli ve Qırımnıñ azat etilüvinde, işte ancaq bular kerek netice berir dep belleyim.

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (telüke havfından dolayı muellifniñ adı ve soyadı deñiştirilgendir)

«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.

Bağçasarayda Hansaraynıñ restavratsiyası. 2017 senesi dekabrniñ 19-zı

Ekinci cian cenkinden evel – cenkâver ateizm yıllarında – Qırımda camiler patlatıla edi. Sürgünden soñ, Stalin silgiçinen Qırım haritasından qırımtatar topnimikasını silip attılar, ondan soñ mezarlıq ve mimariyeniñ derdine tüştüler. Yıqıp yetiştiralmağan binalarnı ambar, klub, umumiy amam (Aqmescitteki Kebir-Cami kibi, lâkin Kezlevdeki Han-Cami «taliysiz degil eken», çünki cami ateizm muzeyine çevirildi) ve sairege çevirdiler.

Bağçasaraydaki Hansaray, o deşet zamanlarda anda çalışqan hadimleriniñ küç-quveti sayesinde saqlanıp qalğan edi. Şimdi o bizim közümiz ögünde harap etile. İşte, bizler ses çıqarmay susıp oturğanımız içün.

«Restavratorlar» bizim yüregimiz ve milliy ğururımızğa büyük çöküçnen uralar

Han-Caminiñ autrentik «tatar» kirametler ve kirişleri kereksiz dep atıldı, mihrap üzerine yağmur yağa. Pencere vitrajları ve divar üstündeki yazıllar da bozulğan. Beton qaviyleştirüv demirleri 500 yıllıq divarlarnı yıqa. «Restavratorlar» bizim yüregimiz ve milliy ğururımızğa büyük baltanen uralar, zira Hansaray – qırımtatar saray mimariyesiniñ saqlanıp qalğan yekâne misalidir, qırımtatar devşetçiligi aqqında hatırlatğan yekâne abide sayıla. Ancaq biz ep susıp oturamız.

Hansaray közümiz ögünde viran etile. Bizler indemey oturamız

Bizim medeniy elitamız qayda baqa? Milliy degerlerimizni qayğırğan o interllektuallar qayda? Ahır-soñu: tarihçı, mimar, restavrator, arheolog, muzey hadimleri kibi öz zenaatından dolayı, olıp keçkenler hususında ihtisasiy raatsızlığını bildirmek kerek olğan o mütehassıslar ne yerde? Er kes susıp otura.

Vaqtı kelip, kelecek neslimiz: «Tarihiy hatıramıznı viran etkenlerinde sizler qayda ediñiz?», - dep sorağanlarında, evge qaytmağnı becergen, ancaq halq tarihını ecdatlarımız tarafından qurulğan divarlar aqqında hatırlavlarnı saqlap olamaycaq qadar, öz susqunlığımıznıñ beyaz saifelerinen tolduracaqmız.

Lilâ Bucurova, jurnalist, Qara Deniz production müdiriniñ muavini

«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.

(Lilâ Bucurovanıñ Facebook akkauntından alındı)

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG