Link açıqlığı

Saatnıñ esas haberi

BLOGLAR

Keriç politehnik kollecindeki kütleviy öldürüv vaqtında elâk olğanlarnıñ memorialı. Keriç, 2018 senesi oktâbrniñ 18-i

Aman-aman episi genç olğan yigirmiden ziyade insannıñ ayatını alğan facia kimseni raat qaldırmaydır. Men ve zenaatdaşlarım elâk olğanlarnıñ qorantalarına taziyeler bildirip, sabır etip dayanmağa tileymiz. Bu kütleviy öldürüvden soñ belli bir hulâsalar çıqarıla bile.

Aman-aman beş yıl devamında men ve zenaatdaşlarım, advokat ve aq qorçalayıcılar, terrorizmde qabaatlanğan vatandaşlarnen çalışamız. Taqım-taqım tahqiqatçılarnıñ işini köremiz. Bir gruppada on altı insan ola! «Gizli» şaatlar tapılğanını, telefon ve aşhane subetleri diñlengenini köremiz. Devlet parasına çoq tomlı ekspertizalar sımarlanğanını köremiz ve ilâhre.

Facia Qırımda terrorizmge qarşı telükesizlikni temin eteceklerniñ muvafaqiyetsizligini kösterdi
Emil Kürbedinov

Amma tünevinki facia Qırımda terrorizmge qarşı telükesizlikni temin eteceklerniñ tam bir muvafaqiyetsizligini kösterdi. Anda Qırım yolbaşçısı degil, Qırımda terrorizmge qarşı tedbirlerni temin etken diger hızmetniñ reberi olmaq kerek edi. Keriçteki facia yerinde insanlarnıñ közüne baqmaq kerek edi.

Qırımtatarlar, musulmanlarnıñ evlerinde tintüvler keçirilgende ve insanlar tutulğanda bütün hızmet ve mahsus bölükler qoşula: gvardiya, göñülli, adiy urbalı insanlar, silâlı birleşmeler, uçucısız apparatlar qullanıla. Faaller işbirligine razı olsun dep, mahsus hızmetler tarafından azaplarğa oğratıla ve qorquzıla.

Bütün müessise ve teşkilâtlarnıñ reberleri bar. Odadan çıqmayıp, içtimaiy ağlar, internette «kelişmegen paylaşuv» ya da «yañlış tefsirni» tez-tez körgenler bar.

Bu reber ve adiy urbalı insanlar qayda edi? Agent ve moderatorlar qayda edi?
Emil Kürbedinov

Bunıñ episi büyük imkânlar bar olğanını köstere, amma olar bam-başqa tarafqa yönelgen. Bir genç silâ içün komponentler aldı, onı toplap işletti, silâ ve patronlar satın aldı. Genç, şaatlarnıñ aytqanına köre, uzun bir müddet devamında özüni bu şekilde köstergen edi. Suallerim peyda ola: bu reber ve adiy urbalı insanlar qayda edi? Agent ve moderatorlar qayda edi?

Bir qırımtatarı ya da ukrain faaliniñ terrorist olaraq resmiy tanılması mümkün edi kibi fikir meni qorquta. Böyle bir şey seslendirilse edi, devlet kanallarında milletlerara ve dinlerara duşmanlıq doğurılması devam eter edi.

Yaqınlarınıñ acısına lâqayt qalmağan ve semetdeşlerine yardım etken ekim, satıcı, restoran idarecisi ve çoq balalı babalar «terrorist» dep ilân etildi
Emil Kürbedinov

Bugün böyle facialardan qorçalanğanımıznıñ iç bir kefili yoq. Yaqınlarınıñ acısına lâqayt qalmağan ve semetdeşlerine yardım etken ekim, satıcı, restoran idarecisi ve çoq balalı babalar «terrorist» dep ilân etildi. Olarnıñ evlerinde tek edebiyat ve dijital tehnika tapılğan edi. Olarnıñ silâsı ve bombaları yoq. Olar birini öldürmege ve akimiyetni zapt etmege planlaştırmağan edi.

Ne içün olar yıllarnen apishanede yata? Ne içün patlatmağa, öldürmege azırlanğan ve bunı kerçekleştirgen biri azatlıqta edi? Bu menim ve zenaatdaşlarımnıñ esas sualleridir. Böyle vaziyetlerde imayeni temin eteceklerniñ tam bir muvafaqiyetsizligidir. Olar öz küçüni bam-başqa tarafqa doğrultqanlar.

Emil Kürbedinov, qırımlı advokat

«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ baqışlarını aydınlatıp, muarririyetniñ fikirlerinen aynı olmaması mümkün

Qırımtatar ressamı Ramiz Netovkin

Meşur qırımtatar ressamı Ramiz Netovkinniñ vefat etkeninden soñ yedi yıl keçti. Bu müddet içinde belli qırımlınıñ adını tek ustaz resimlerinen degil de, onıñ zamandaşları tarafından ebediyleştirilmek kerek edi. Böyle tüşüncelernen Ramiz yaşağan ve icat etken Qarasuvbazarğa keldim.

Yaqın dost olmasaq da, biri-birimizni tanıy edik. Bu insannıñ büyük sevimliligi bar edi. O, bir çoq icadiy şahsiyetler kibi yapqan işinde ve yaşayış tarzında mükemmel degil edi, amma insan zayıflığına baqmadan, sevimliligi oña er bir cemiyette istenilmege yardım ete edi. O, ayatını, ayat güzelliklerini seve, oña meraqlı olğan insanlarnen subetleşmekten keyf çata, şaqa etmege ve bazı vaqıtları tilbazlıq etmege seve edi. Qarasuvbazardaki evçigine böyle fikirlernen yaqınlaştım.

Mında sanat ve medeniyet erbabı yaşağan edi kibi bir hatıra tahtasını qıdırdım

Körgenlerim meni pek kederlendirgen edi. Mında sanat ve medeniyet erbabı yaşağan edi kibi bir hatıra tahtasını qıdırdım. Levha yoq. Ne yazıq ki, meşur Qarasuvbazarlınıñ evine alıp barğan soqaqçıqnı ot basqan.

Ev baqılmay. Azbarda çalı ve qoray öse. Ev, baqılmağan diger binalar kibi, acınıqlı bir alda tura. Añlaşıla ki, tezden yıqılmağa başlar. Belli yerli ressamnıñ hatırası, mirası kimsege kerekmey sanki. Pek yazıq.

Ressam Ramiz Netovkinniñ Qarasuvbazardaki evi. 2018 senesi oktâbrniñ 7-si
Ressam Ramiz Netovkinniñ Qarasuvbazardaki evi. 2018 senesi oktâbrniñ 7-si

Yerli memuriyet Ramiz Netovkinniñ mirasını tüşünmege istemeymi? Şeerde diqqatqa lâyıq yerler de çoq degil. Ramiz Netovkinniñ evinde ise onıñ müzeyini yapmaq mümkün olur edi. Körülmege lâyıq olğan yerler tolu Yaltada turistler arasında populâr olğan Çehov evi örnek olaraq alınması mümkün edi.

Ramiz Netovkin
Ramiz Netovkin

Ressamnıñ cenazesine çoq insan kelgenini hatırlayım. O künü büyük laf ve vadeler çoq oldı, amma Ramizniñ hatırası zamandaşlarınen beraber keçmişte qalsa, olarnıñ emiyeti barmı? Resimler dağıtılsa, ressamnıñ tuvğan şeerinde ise müzey degil de, hatıra tahtası bile olmasa, erbapnıñ adı kelecek nesillerge nasıl yeter!

Netovkinniñ baqılmağan evi sessiz bir öpke olaraq qarşımda tura edi. İcatkârnıñ balaları ve tuvğanları qalmadı. Ramizniñ babası ondan pek çoq yaşamadı, şu sebepten oğlunıñ mirasını saqlamaq içün bir şey yapıp yetiştiremedi. Lâkin Ramizniñ dostları qaldı, onıñ ömür arqadaşı, şeerde bir cemaat bar, olarnıñ tarafından bir de bir teşebbüs olmazmı?

Aqmescitte Ramiz Netovkinniñ resimleri sergisiniñ açılışı. 2015 senesi iyünniñ 26-sı
Aqmescitte Ramiz Netovkinniñ resimleri sergisiniñ açılışı. 2015 senesi iyünniñ 26-sı

Netovkinniñ hatırası saqlansa edi, şeerniñ statusı da artar edi

Avtostantsiyağa qaytqanda yanımdan keçken yerli gençlerni toqtattım. Ramiz Netovkin aqqında bir şey bilelermi, dep soradım. Olar bir şey bilmegenini aytıp, kim olğanını soradılar. Eki söznen añlatıp, gençlerniñ közlerinde şeerlerinde öyle bir ressam yaşağanınen bağlı meraq, belli bir ğurur kördim. Netovkinniñ hatırası saqlansa edi, yerli akimiyet de ressamnıñ ev müzeyi şeklinde meraqlı medeniy ve turistik yer qazanır edi, şeerniñ statusı artar edi. Bunıñ kibi obyektler er bir şeerniñ küçüni ve kelecegini quvetleştirir.

Ramiz Netovkin. «Uşedşiy Qarasuvbazar». Musafirhane. Ressamnıñ aile arhivi
Ramiz Netovkin. «Uşedşiy Qarasuvbazar». Musafirhane. Ressamnıñ aile arhivi

Qarasuvbazardan ketkende meni asret, keder ve ümütsizlik duyğuları qaplap aldı. Böyle bir şey körerim dep bellemegen edim. Amma içimde bir ümüt bar, Ramizniñ dostları onı unuttırmaz, kelecek nesiller içün icatkârnıñ adını ebediyleştirmek içün teşebbüslerni daa körermiz…

Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ baqışlarını aydınlatıp, muarririyetniñ fikirlerinen aynı olmaması mümkün

Daa yüklemek

XS
SM
MD
LG